เรียนรู้ไม่มีวันเกษียณ โรงเรียนสูงวัย อบต.ท่างาม จ.สิงห์บุรี
การบริหารจัดการสุขภาวะและโมเดลโรงเรียนผู้สูงอายุ
การเพิ่มขึ้นอย่างก้าวกระโดดของประชากรสูงวัย นำมาสู่ความท้าทายในการจัดการสุขภาวะของคนในชุมชน ตัวอย่างการดำเนินงานของโรงเรียนผู้สูงอายุตำบลท่างาม อำเภออินบุรี จังหวัดสิงห์บุรี นับเป็นโมเดลการบูรณาการมิติทางสังคม เศรษฐกิจ และสุขภาพเข้าด้วยกัน โดยมีสัดส่วนผู้สูงอายุคิดเป็นร้อยละ 28 ของประชากรในพื้นที่ ซึ่งแบ่งออกเป็น 3 กลุ่มหลัก ได้แก่ กลุ่มติดสังคม กลุ่มติดบ้าน และกลุ่มติดเตียง โดยมีผู้สูงอายุที่ต้องได้รับการดูแลเป็นพิเศษหรือติดเตียงเพียงร้อยละ 5 เท่านั้น
การจัดการเรียนการสอนใช้หลักสูตรระยะเวลา 1 ปี (เรียนสัปดาห์ละ 1 ครั้ง รวม 46 ครั้งต่อรุ่น) มุ่งเน้นการเรียนรู้ "วิชาชีวิต" มากกว่าวิชาการ เพื่อให้ผู้สูงอายุพึ่งพาตนเองได้ มีความรู้ในการดูแลสุขภาพกาย สุขภาพจิต และเตรียมตัววัยชราอย่างมีความสุข หัวใจสำคัญคือการใช้แนวทาง "Banana Solution" หรือการแก้ปัญหาแบบง่าย ๆ โดยอาศัยทุนทางสังคมในพื้นที่ เช่น การดึงข้าราชการเกษียณมาเป็นครูจิตอาสา และการส่งเสริมให้ผู้สูงอายุรุ่นแรกพัฒนาเป็นผู้นำและวิทยากรส่งต่อความรู้แก่รุ่นถัดไป
การส่งเสริมสุขภาพและการพึ่งพาตนเองด้วยภูมิปัญญาสมุนไพร
องค์ความรู้ด้านสมุนไพรพื้นบ้านนับเป็นเครื่องมือสำคัญในการลดรายจ่ายในครัวเรือนและสร้างเสริมสุขภาพของผู้สูงวัย ผ่านศูนย์การเรียนรู้ด้านสมุนไพรใกล้ตัว ที่เน้นการนำพืชผักสวนครัวและสมุนไพรในท้องถิ่นมาแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ใช้สอยที่ปลอดภัยจากสารเคมี ช่วยให้ผู้สูงอายุผ่อนคลายและนอนหลับได้ดียิ่งขึ้น
- ผลิตภัณฑ์ดูแลเส้นผมและหนังศีรษะ: การนำบอระเพ็ด ใบหมี่ กะเม็ง ใบบัวบก และใบย่านาง มาสกัดเป็นยาสระผมและครีมชะลอผมหงอก ช่วยบำรุงรากผมและหนังศีรษะ
- ผลิตภัณฑ์ดูแลผิวพรรณและงานบ้าน: การนำมะเฟืองเปรี้ยวมาหมักเพื่อใช้ทำโทนเนอร์ น้ำตบ สบู่ถั่วเขียวผสมมะเฟือง โลชั่นบำรุงผิวผสมน้ำมันมะพร้าว รวมถึงน้ำยาอเนกประสงค์ผสมมะกรูดสำหรับซักผ้า ล้างจาน และล้างห้องน้ำ
- การปรับพฤติกรรมรับประทาน: การเปลี่ยนทัศนคติในชุมชนจากการต้อนรับด้วยเครื่องดื่มหวานหรือน้ำอัดลม มาเป็นการให้บริการน้ำสมุนไพรต้มสด เช่น น้ำใบเตยและน้ำอัญชัน เพื่อลดการบริโภคน้ำตาล
การยกระดับคุณภาพชีวิตผ่านระบบ Day Care Service และศูนย์เรียนรู้
การป้องกันไม่ให้ผู้สูงอายุในกลุ่มติดบ้านเปลี่ยนสภาพกลายเป็นผู้ป่วยติดเตียง จำเป็นต้องได้รับการฟื้นฟูสมรรถภาพทางกายอย่างต่อเนื่อง อบต. ท่างาม ได้จัดตั้งศูนย์บริการ Day Care Service โดยใช้ทีมสหวิชาชีพ ได้แก่ แพทย์ พยาบาล นักกายภาพบำบัด และแพทย์แผนไทย เข้ามาช่วยฟื้นฟูกายภาพ ร่วมกับการสร้างระบบ Care Family หรือการดึงญาติและคนในครอบครัวเข้ามามีส่วนร่วมในการดูแล เช่น การฝึกบริหารช่องปากและฝึกการเคลื่อนไหว เพื่อส่งต่อการดูแลกลับไปยังบ้านอย่างยั่งยืน
นอกจากนี้ ในพื้นที่ยังมีการจัดสิ่งแวดล้อมให้เป็นมิตรกับผู้สูงวัย เพื่อลดอุบัติเหตุจากการหกล้มในบ้าน เช่น การทำราวจับ การเลือกใช้วัสดุพื้นไม่ลื่น ตลอดจนการสร้างศูนย์การเรียนรู้ลดโลกร้อน สวนผักแบ่งปันที่นำผลผลิตผักสวนครัวมาจัดสรรให้ผู้สูงอายุที่ขาดแคลน และการนำรายได้จากการศึกษากิจกรรมดูงานกลับเข้าสู่กองทุนเพื่อหมุนเวียนในการดูแลผู้สูงอายุอย่างครบวงจร
ติดตามชมในรายการคนสู้โรค วันศุกร์ที่ 20 มีนาคม 2569 เวลา 15.05 – 15.30 น. ทางไทยพีบีเอส หรือ รับชมสดออนไลน์ทาง www.thaipbs.or.th/Live



























































