คนสู้โรค
คนสู้โรค

ป้องกันเหงือกร่น ลดโอกาสฟันร่วง

หน้ารายการ
10 มี.ค. 69

“เหงือกร่น” สัญญาณเตือนที่ไม่ควรมองข้าม ก่อนสูญเสียฟันถาวร

เคยสังเกตไหม ? ว่าฟันของเราดูยาวขึ้นกว่าเดิม หรือบางครั้งเวลาดื่มน้ำเย็นหรือกินของร้อน ก็รู้สึกเสียวฟันขึ้นมาทันที อาการเหล่านี้อาจเป็นสัญญาณของภาวะเหงือกร่นที่กำลังค่อย ๆ ทำลายสุขภาพช่องปากของเราโดยไม่รู้ตัว เหงือกร่น คือภาวะที่เนื้อเยื่อเหงือกค่อย ๆ ร่นลงจนเห็นรากฟัน ทำให้เสียวฟัน เคี้ยวอาหารไม่สะดวก ฟันดูยาวผิดปกติ และหากปล่อยไว้อาจนำไปสู่ปัญหารุนแรงอย่างฟันโยกหรือสูญเสียฟันได้ วันนี้คนสู้โรค Daily จะพามารู้จัก สัญญาณเตือนของเหงือกร่น วิธีรักษา และการดูแลช่องปากให้เหงือกกับฟันอยู่ด้วยกันไปได้นาน ๆ ร่วมพูดคุยกับ ทพ.เมธาพันธ์ ชานนท์หงษ์พานิช

เหงือกร่นคืออะไร และสังเกตได้อย่างไร

เหงือกร่น คือภาวะที่เนื้อเหงือกถอยร่นลงจากตำแหน่งปกติ ทำให้คอฟันหรือรากฟันโผล่ออกมามากกว่าที่ควร สังเกตได้ง่าย ๆ จากการยิ้มกว้าง ๆ แล้วดูว่าฟันดูยาวผิดปกติหรือเปล่า มีร่องระหว่างฟันกับเหงือกที่กว้างขึ้น หรือรู้สึกเสียวฟันบริเวณใดบริเวณหนึ่งมากผิดปกติ

สัญญาณที่ต้องรีบพบทันตแพทย์คือการที่ฟันเริ่มโยก เพราะนั่นหมายความว่ากระดูกรองรับฟันอาจได้รับความเสียหายไปแล้ว ยิ่งรอนานยิ่งเสี่ยงสูญเสียฟัน ความรุนแรงของเหงือกร่นมีหลายระดับ ตั้งแต่ร่นเพียงซี่เดียวจนถึงร่นทั้งแนว โดยกรณีที่เกิดจากการแปรงฟันผิดวิธีมักจะร่นเฉพาะจุด ขณะที่กรณีที่เกิดจากโรคเหงือกอักเสบมักจะร่นเป็นบริเวณกว้างติดต่อกันหลายซี่

สาเหตุหลักที่ทำให้เหงือกร่น

  • การแปรงฟันผิดวิธี เป็นสาเหตุที่พบบ่อยที่สุดและเกิดจากน้ำมือเราเองโดยตรง การแปรงแรงเกินไปหรือใช้แปรงขนแข็ง ทำให้เนื้อเหงือกและผิวฟันสึกหรอไปทีละน้อย โดยที่เราอาจไม่รู้ตัวเลย วิธีสังเกตตัวเองง่าย ๆ คือดูสภาพแปรง ถ้าขนบานก่อนครบ 3 เดือน แปลว่าใช้แรงมือมากเกินไป สิ่งที่แปรงฟันทำได้คือกำจัดคราบขี้ฟัน ไม่ใช่หินปูน เพราะฉะนั้นไม่จำเป็นต้องออกแรงมาก แค่วางแปรงที่คอฟันบริเวณรอยต่อระหว่างเหงือกกับฟัน แล้วปัดเบา ๆ ก็เพียงพอ ส่วนแปรงไฟฟ้าก็ต้องระวังเช่นกัน เพราะหลายคนออกแรงแปรงช่วยไปด้วย ทั้งที่ตัวแปรงทำงานให้แล้ว มือมีหน้าที่แค่นำพาแปรงไปยังตำแหน่งที่ถูกต้องเท่านั้น ควรเปลี่ยนหัวแปรงทุก 3 เดือน และเลือกขนแปรงแบบนุ่ม (soft) เสมอ
  • หินปูนสะสม เป็นอีกสาเหตุสำคัญที่หลายคนมองข้าม คราบขี้ฟันที่ไม่ได้ทำความสะอาดออกภายใน 3 – 7 วัน จะแข็งตัวกลายเป็นหินปูน และหินปูนจะพอกสะสมลึกลงเรื่อย ๆ จนถึงบริเวณกระดูกรองฟัน เมื่อกระดูกละลาย เหงือกก็จะร่นตาม ซึ่งต่างจากการแปรงฟันแรงตรงที่มักเป็นหลายซี่ติดกันเป็นบริเวณกว้าง
  • ปัจจัยเสี่ยงอื่น ๆ ได้แก่ การสูบบุหรี่ ซึ่งทำให้โรคเหงือกอักเสบรุนแรงขึ้น และลดโอกาสสำเร็จของการรักษาทุกประเภท รวมถึงการเรียงตัวของฟันที่ผิดปกติ เช่น เขี้ยวที่อยู่นอกแนวฟัน จะเป็นซี่ที่โดนแปรงก่อนซี่อื่น ๆ ทำให้เหงือกบริเวณนั้นร่นเร็วกว่าปกติ

แนวทางการรักษาและการป้องกัน

เหงือกที่ร่นไปแล้วมักไม่งอกกลับมาเองตามธรรมชาติ ยกเว้นกรณีที่รู้ตัวเร็วและเหงือกเพิ่งเริ่มอักเสบ ถ้ารีบแก้ไขพฤติกรรมและดูแลสุขภาพช่องปากอย่างสม่ำเสมอ เหงือกอาจฟื้นตัวกลับมาได้บางส่วน

  • การรักษาตามระดับความรุนแรง เริ่มจากการขูดหินปูนและเกลารากฟัน ซึ่งเป็นกระบวนการที่ละเอียดกว่าการขูดหินปูนทั่วไป เพื่อกำจัดหินปูนที่พอกอยู่ใต้เหงือกในระดับลึก ในกรณีที่เหงือกร่นมากและส่งผลต่อความมั่นใจหรือการใช้งาน อาจต้องปลูกถ่ายเหงือก (Gingival Graft) โดยอัตราความสำเร็จขึ้นอยู่กับพฤติกรรมส่วนตัว โดยเฉพาะการไม่สูบบุหรี่และการดูแลช่องปากหลังการรักษา ในกรณีที่มีคอฟันเสียหายจากการแปรงแรง สามารถอุดปิดบริเวณนั้นด้วยวัสดุสีเหมือนฟันได้ เพื่อลดอาการเสียวและทำให้ฟันดูสมบูรณ์ขึ้น แต่เหงือกจะไม่กลับมาจากการอุด สำหรับผู้ที่สูญเสียฟันไปแล้วสามารถพิจารณาทั้งฟันปลอมถอดได้ และรากฟันเทียม โดยรากฟันเทียมต้องอาศัยกระดูกที่แข็งแรงเป็นฐาน หากกระดูกสูญเสียไปมาก อาจต้องปลูกกระดูกก่อนจึงจะใส่รากฟันเทียมได้
  • การป้องกันที่ดีที่สุด คือการแปรงฟันให้ถูกวิธีด้วยแปรงขนนุ่ม ขูดหินปูนทุก 6 เดือน หรือทุก 3 – 4 เดือนหากมีภาวะโรคเหงือกอักเสบ และเลิกสูบบุหรี่ทั้งบุหรี่มวนและบุหรี่ไฟฟ้า เพราะฟันและเหงือกที่แข็งแรงคือต้นทางของสุขภาพร่างกายที่ดีในระยะยาว

Fact Check : ฉีดโบท็อกซ์ รักษา ไมเกรนเรื้อรัง

เรื่องที่แชร์ : มีข้อมูลแชร์กันว่า โบท็อกซ์ อาจจะไม่ได้มีดีแค่เรื่องการเสริมความงามเท่านั้น แต่ยังนำมาใช้รักษาโรคไมเกรนเรื้อรังได้อีกด้วย เรื่องนี้จะจริงหรือไม่ Fact Check มีคำตอบจาก พญ.ศุภมาศ วิบูรณ์สุขสันต์ แพทย์เฉพาะทางด้านระบบประสาทและสมอง

คำตอบ: จริง

โบทูลินัมท็อกซิน (Botulinum Toxin) หรือที่รู้จักกันในชื่อ "โบท็อกซ์" สามารถใช้รักษาไมเกรนเรื้อรังได้จริง โดยได้รับการอนุมัติจากองค์การอาหารและยาทั้งในไทยและต่างประเทศมานานกว่า 10 ปีแล้ว กลไกการทำงานไม่ได้แค่คลายกล้ามเนื้ออย่างที่หลายคนเข้าใจ แต่ยังยับยั้งการหลั่งสารสื่อประสาทที่กระตุ้นความเจ็บปวด โดยเฉพาะสาร CGRP ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญของอาการปวดไมเกรน วิธีการฉีดอ้างอิงจากโปรโตคอล PREEMPT ใช้ทั้งหมด 31 จุด ครอบคลุมบริเวณหน้าผาก ขมับ ท้ายทอย คอ และบ่า โดยเริ่มต้นที่ 155 ยูนิต และปรับเพิ่มได้สูงสุด 195 ยูนิตหากอาการรุนแรงขึ้น ฤทธิ์จะเต็มที่ใน 2 – 4 สัปดาห์ และคงอยู่ราว 12 สัปดาห์ จึงต้องฉีดซ้ำทุก 3 เดือน โดยรวมระยะเวลารักษาประมาณ 1 – 2 ปี ทั้งนี้ วิธีนี้ไม่เหมาะกับผู้ที่ยังไม่มีไมเกรนเรื้อรัง ผู้แพ้โบทูลินัมท็อกซิน ผู้มีกล้ามเนื้ออ่อนแรง และหญิงตั้งครรภ์ และต้องดำเนินการโดยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญเท่านั้น

ติดตามชมในรายการคนสู้โรค วันอังคารที่ 10 มีนาคม 2569 เวลา 15.05 – 15.30 น. ทางไทยพีบีเอส หรือ รับชมสดออนไลน์ทาง www.thaipbs.or.th/Live

คนสู้โรค

1 - 30
31 - 60
61 - 90
91 - 120
121 - 150
151 - 180
181 - 210
211 - 240
241 - 270
271 - 300
301 - 330
331 - 360
361 - 390
391 - 420
421 - 450
451 - 480
481 - 510
511 - 540
541 - 570
571 - 600
601 - 630
631 - 660
661 - 690
691 - 720
721 - 750
751 - 780
781 - 810
811 - 840
841 - 870
871 - 900
901 - 930
931 - 960
961 - 990
991 - 1,020
1,021 - 1,050
1,051 - 1,080
1,081 - 1,110
1,111 - 1,140
1,141 - 1,170
1,171 - 1,200
1,201 - 1,230
1,231 - 1,260
1,261 - 1,290
1,291 - 1,320
1,321 - 1,350
1,351 - 1,380
1,381 - 1,410
1,411 - 1,440
1,441 - 1,470
1,471 - 1,500
1,501 - 1,530
1,531 - 1,560
1,561 - 1,590
1,591 - 1,620
1,621 - 1,650
1,651 - 1,680
1,681 - 1,710
1,711 - 1,740
1,741 - 1,770
1,771 - 1,800
1,801 - 1,830
1,831 - ล่าสุด

คนสู้โรค

1 - 30
31 - 60
61 - 90
91 - 120
121 - 150
151 - 180
181 - 210
211 - 240
241 - 270
271 - 300
301 - 330
331 - 360
361 - 390
391 - 420
421 - 450
451 - 480
481 - 510
511 - 540
541 - 570
571 - 600
601 - 630
631 - 660
661 - 690
691 - 720
721 - 750
751 - 780
781 - 810
811 - 840
841 - 870
871 - 900
901 - 930
931 - 960
961 - 990
991 - 1,020
1,021 - 1,050
1,051 - 1,080
1,081 - 1,110
1,111 - 1,140
1,141 - 1,170
1,171 - 1,200
1,201 - 1,230
1,231 - 1,260
1,261 - 1,290
1,291 - 1,320
1,321 - 1,350
1,351 - 1,380
1,381 - 1,410
1,411 - 1,440
1,441 - 1,470
1,471 - 1,500
1,501 - 1,530
1,531 - 1,560
1,561 - 1,590
1,591 - 1,620
1,621 - 1,650
1,651 - 1,680
1,681 - 1,710
1,711 - 1,740
1,741 - 1,770
1,771 - 1,800
1,801 - 1,830
1,831 - ล่าสุด

ละครดี ซีรีส์เด่น

ดูทั้งหมด

♫ ♫ Songs Popular ♫ ♫

ดูทั้งหมด

คลิปมาใหม่

คนดูเยอะ 👀

ดูทั้งหมด

เสน่ห์ประเทศไทย