ประจำเดือนหมดถาวร “วัยทอง” เรียกหา ดูแลสุขภาพอย่างไรดี
วัยทอง ไม่ใช่แค่ประจำเดือนหมด แต่คือการเปลี่ยนแปลงที่ต้องเตรียมรับ
วันนี้คนสู้โรคDaily จะชวนมาพูดคุยกันเรื่องของคนในวัยที่เริ่มหมดประจำเดือนแบบถาวร ซึ่งเป็นหนึ่งในสัญญาณเตือนก้าวเข้าสู่วัยทอง ที่จะตามมาด้วยปัญหาด้านสุขภาพระยะยาว เช่นโรคกระดูกพรุน โรคความดันโลหิตสูง หรือแม้กระทั่งโรคหัวใจ มาร่วมกันหาคำตอบกันว่าภาวะประจำเดือนหมดแบบถาวรหรือช่วงวัยทองนี้ จะเป็นอันตรายต่อสุขภาพมากแค่ไหน และจะต้องดูแล รับมืออย่างไร กับ แพทย์หญิง ธิศรา วีรสมัย หัวหน้าศูนย์สุขภาพหญิงและคลินิกวัยทอง ประจำโรงพยาบาลพญาไท 1
วัยทองคืออะไร และเริ่มตั้งแต่เมื่อไร
วัยทอง (Menopause) คือภาวะที่ผู้หญิงไม่มีประจำเดือนติดต่อกันครบ 1 ปี อันเนื่องมาจากรังไข่หยุดผลิตฮอร์โมนเอสโตรเจนตามธรรมชาติ สำหรับผู้หญิงไทยและในเอเชีย อายุเฉลี่ยที่เข้าสู่วัยทองอยู่ที่ประมาณ 47 – 50 ปี ขณะที่ระดับโลกอยู่ที่ 45 – 55 ปี โดยระยะเวลาที่อาการส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตอาจยาวนานตั้งแต่ 2 – 8 ปี
นอกจากวัยทองตามธรรมชาติแล้ว ยังมี "วัยทองก่อนวัย" ที่เกิดได้แม้อายุยังไม่ถึง 40 ปี ซึ่งอาจเกิดจากรังไข่ไม่ทำงานหรือผลข้างเคียงจากยาเคมีบำบัด โดยประมาณ 50% ของกรณีเหล่านี้อาจมีประจำเดือนกลับมาได้อีก แต่บางรายก็ไม่กลับมา
สัญญาณแรกที่บ่งบอกว่ากำลังเข้าสู่วัยทองคือประจำเดือนที่เริ่มมาถี่ขึ้นก่อน แล้วค่อย ๆ ห่างออก เมื่อใดก็ตามที่ห่างเกิน 60 วัน นั่นคือสัญญาณที่บ่งบอกได้ว่าภายใน 1 – 3 ปีข้างหน้า ประจำเดือนอาจหมดสนิท ช่วงนี้เรียกว่า Perimenopause และเป็นช่วงที่อาการต่าง ๆ จะปรากฏชัดที่สุด
อาการที่พบบ่อยและผลกระทบต่อสุขภาพ
อาการที่เป็น "ลายเซ็น" ของวัยทองที่คุ้นเคยกันดีคือ อาการร้อนวูบวาบ เหงื่อออกมาก โดยเฉพาะในเวลากลางคืนจนหมอนเปียก และการตื่นกลางดึกในเวลาเดิมซ้ำ ๆ ราวตี 2 – ตี 3 ทำให้การนอนหลับไม่มีคุณภาพ ส่งผลให้รู้สึกปวดเมื่อยตัว นิ้วบวม และข้อติดในตอนเช้า
ด้านอารมณ์และจิตใจ เอสโตรเจนที่ลดลงส่งผลโดยตรงต่อการหลั่งเซโรโทนิน ทำให้หงุดหงิดง่าย อารมณ์แปรปรวน เศร้าง่าย และอาจมีภาวะซึมเศร้า นอกจากนี้ยังกระทบต่อความจำและการตัดสินใจ ซึ่งหลายคนอาจไม่รู้ตัวเองว่าเปลี่ยนไปแต่คนรอบข้างจะสังเกตเห็นก่อน
ผลกระทบระยะยาวที่ต้องระวังมากกว่าอาการเฉพาะหน้าคือความเสี่ยงที่เพิ่มขึ้นต่อโรคกระดูกพรุน โรคหลอดเลือดหัวใจ และโรคหลอดเลือดสมองตีบ เพราะเอสโตรเจนทำหน้าที่ดูแลความยืดหยุ่นของหลอดเลือดและควบคุมระดับคอเลสเตอรอล เมื่อฮอร์โมนลดลง การเผาผลาญเปลี่ยนแปลง ไขมันย้ายจากสะโพกและต้นขามาสะสมที่หน้าท้อง เพิ่มความเสี่ยงต่อเบาหวาน ความดันโลหิตสูง และโรคหัวใจ
การดูแลตัวเองและการรักษาในวัยทอง
ขั้นตอนแรกที่สำคัญกว่าอะไรทั้งหมดคือการปรับมายด์เซต ยอมรับว่าการเปลี่ยนแปลงนี้คือธรรมชาติที่ทุกคนต้องเผชิญ ไม่ใช่เรื่องน่ากลัว และอย่าใช้คำว่า "อดทน" เพราะทุกวันที่ปล่อยผ่านไปโดยไม่ดูแลตัวเอง คือการเสียโอกาสทองในการป้องกันโรคระยะยาว หากสงสัยว่าเริ่มมีการเปลี่ยนแปลง ควรมาพบแพทย์เพื่อตรวจระดับฮอร์โมนและแยกแยะออกจากโรคอื่น เช่น ไทรอยด์ที่มีอาการคล้ายกัน
ด้านอาหารการกิน ต้องลดอาหารที่มีคอเลสเตอรอลสูง เช่น เครื่องใน ไข่แดง และอาหารประเภทกะทิ รวมถึงของทอดและของผัดมันเยอะ เพราะเมื่อไม่มีเอสโตรเจนคอยควบคุม ร่างกายจะควบคุมคอเลสเตอรอลได้น้อยลงและเจริญอาหารมากขึ้น เมนูที่เหมาะสมสำหรับวัยทองได้แก่ แกงเลียง แกงส้ม ต้มยำ ต้มโคล้ง นอกจากนี้ต้องเน้นแคลเซียมจากนม น้ำเต้าหู้ นมถั่วเหลือง ผักใบเขียว และปลาเล็กปลาน้อย ส่วนวิตามินดีสำหรับคนเอเชียแนะนำให้รับประทานเป็นอาหารเสริม เพราะผิวคนเอเชียสังเคราะห์วิตามินดีจากแสงแดดได้น้อยกว่าชาวตะวันตกมาก
สำหรับ ฮอร์โมนทดแทน ปัจจุบันมีทั้งรูปแบบรับประทานและทาผิวหนัง โดยรูปแบบทาผิวหนังมีความเสี่ยงต่อลิ่มเลือดอุดตันน้อยกว่า ผู้ที่ยังมีมดลูกต้องใช้ทั้งเอสโตรเจนและโปรเจสตินร่วมกัน ส่วนผู้ที่ตัดมดลูกแล้วสามารถใช้เอสโตรเจนเพียงอย่างเดียวได้ ความเสี่ยงต่อมะเร็งเต้านมจากการใช้ฮอร์โมนนานกว่า 5 ปีอยู่ที่ประมาณ 0.3 – 0.9% ซึ่งยังน้อยกว่าความเสี่ยงที่เกิดจากโรคอ้วนหรือการดื่มแอลกอฮอล์เป็นประจำ ทั้งนี้ การใช้ฮอร์โมนทดแทนต้องอยู่ภายใต้การดูแลของแพทย์เท่านั้น ห้ามซื้อรับประทานเอง
Fact Check : โหนบาร์ช่วยให้กระดูกสันหลังหายคด
เรื่องที่แชร์ : การออกกำลังกาย นอกจากจะช่วยให้สุขภาพร่างกายแข็งแรงแล้ว ยังช่วยปรับรูปร่างให้ดูสมส่วนตามวัยอีกด้วย แต่มีการแชร์ข้อมูลกันว่า ใครที่มีภาวะกระดูกสันหลังคด ให้ไปโหนบาร์เป็นประจำทุกวัน จะช่วยยืดแนวกระดูกให้กลับมาตรงและรักษาให้หายขาดได้ เรื่องนี้จะจริงหรือไม่ Fact Check มีคำตอบ จาก ดร. นพ.จตุพล คงถาวรสกุล แพทย์เฉพาะทางด้านกระดูกและข้อ
คำตอบ: ไม่จริง
การโหนบาร์ ไม่สามารถรักษาหลังคดให้กลับมาตรงได้ แม้จะมีการแชร์ข้อมูลนี้อย่างแพร่หลายในโซเชียลมีเดีย แต่ความจริงคือการโหนบาร์ช่วยเสริมความแข็งแรงให้กล้ามเนื้อแกนกลางลำตัวและช่วยให้หมอนรองกระดูกมีความยืดหยุ่นบ้าง รวมถึงช่วยลดอาการปวดร้าวลงขาในผู้ที่มีหมอนรองกระดูกกดทับเส้นประสาท แต่ไม่สามารถแก้ไขรูปร่างของกระดูกที่ผิดปกติได้ การรักษาหลังคดขึ้นอยู่กับองศาและช่วงอายุ ถ้าองศาน้อยกว่า 25 จะใช้กายภาพบำบัดและติดตามอาการ ถ้าอยู่ระหว่าง 25 – 45 องศาจะใส่เฝือกพยุง (Brace) และถ้ามากกว่า 45 องศา จะพิจารณาผ่าตัด ส่วนสาเหตุของหลังคดในวัยรุ่นส่วนใหญ่ยังไม่ทราบสาเหตุแน่ชัด และไม่ได้เป็นกรรมพันธุ์ การป้องกันที่ดีที่สุดคือการสังเกตลักษณะหลังของเด็กวัยรุ่นช่วงอายุ 12 – 13 ปีทุก 2 – 3 เดือน และพบแพทย์ทันทีหากสังเกตเห็นความผิดปกติ
ติดตามชมในรายการคนสู้โรค วันพุธที่ 11 มีนาคม 2569 เวลา 15.05 – 15.30 น. ทางไทยพีบีเอส หรือ รับชมสดออนไลน์ทาง www.thaipbs.or.th/Live
แท็กที่เกี่ยวข้อง:
คนสู้โรค
- 24:41
สังคมสูงวัย กับภาวะโรคกระดูก, เยลลี่ผสมเมลาโทนินอันตราย จริงไหม ?
23 ก.พ. 69 - 23:43
ขี้ลืมตามวัยหรืออัลไซเมอร์, หูตึง สัญญาณอัลไซเมอร์ จริงหรือ ?
24 ก.พ. 69 - 23:26
ก้าวข้ามขีดจำกัดมะเร็งระยะที่ 4 ด้วยการดูแลแบบประคับประคอง
25 ก.พ. 69 - 25:16
ไขรหัสลับพันธุกรรม ความหวังใหม่...สู้โรคหายาก, เบกกิ้งโซดา-ผงถ่านชาโคล ช่วยขัดฟันขาว ?
2 มี.ค. 69 - 24:48
รู้ทันโรคไต ป้องกันได้ด้วยตัวคุณ
4 มี.ค. 69 - 23:40
เรื่องต้องรู้เกี่ยวกับโรคพิษสุนัขบ้า
5 มี.ค. 69 - 24:04
“สวนลุมพินี” และแหล่งสร้างสุขผู้สูงวัย “ศูนย์นันทนาการลุมพินี”
6 มี.ค. 69 - 23:54
โภชนาการผู้สูงวัย กินครบ 5 หมู่ สุขภาพแข็งแรง
9 มี.ค. 69 - 24:56
ป้องกันเหงือกร่น ลดโอกาสฟันร่วง
10 มี.ค. 69 - กำลังเล่น...
ประจำเดือนหมดถาวร “วัยทอง” เรียกหา ดูแลสุขภาพอย่างไรดี
11 มี.ค. 69 - 23:40
PD-HD ผู้ป่วยโรคไต เลือกแบบไหนดี
12 มี.ค. 69 - 23:43
ปลูกถ่ายไต (KT) ทางเลือกเพื่อคุณภาพชีวิตที่ยืนยาวของผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง
17 มี.ค. 69 - 23:12
สูงวัยสุขภาพพังจาก “อากาศร้อน” ต้องรับมืออย่างไร
18 มี.ค. 69 - 24:24
มะเร็งลำไส้ รู้ทันความเสี่ยงที่ส่งต่อได้
19 มี.ค. 69 - 24:48
เรียนรู้ไม่มีวันเกษียณ โรงเรียนสูงวัย อบต.ท่างาม จ.สิงห์บุรี
20 มี.ค. 69 - 24:27
ไข้กาฬหลังแอ่น ป้องกันความเสี่ยงก่อนเดินทาง
23 มี.ค. 69 - 24:26
รูมาตอยด์ รู้เร็ว รักษาได้
24 มี.ค. 69 - 24:01
“ลิ้นไม่รับรส” ภาวะเสื่อมถอยในผู้สูงวัย สู่ปัญหาสุขภาพจากการกิน
26 มี.ค. 69 - 24:58
สร้างเสริมสุขภาพดีกับกิจกรรม “รอบรู้เรื่องยา” ลดความเข้าใจผิดเรื่องยา
27 มี.ค. 69 - 26:03
ชีวิตที่เปลี่ยนไป เมื่อ "ไตใหม่" เริ่มทำงาน, "เบอร์เบอรีน" คือยาลดน้ำหนัก ?
30 มี.ค. 69 - 24:57
ผื่นแพ้เซ็บเดิร์ม ตัวร้ายทำลายผิว, ดื่มคอลลาเจนทุกวัน สร้างกระดูกอ่อน จริงหรือ ?
31 มี.ค. 69 - 25:03
สมุนไพรใกล้ตัว ทางรอดสุขภาพในภาวะวิกฤติ
1 เม.ย. 69 - 23:54
หัวใจเต้นผิดจังหวะ สัญญาณที่ไม่ควรมองข้าม
2 เม.ย. 69 - 23:16
รอบรู้เรื่องยา ปรับนิดพิชิตโรค
3 เม.ย. 69 - 25:06
กินอย่างไรเมื่อต้องล้างไต, ดื่มน้ำเย็นตอนมีประจำเดือน ทำให้เลือดคั่ง จริงหรือ ?
7 เม.ย. 69 - 25:00
“โรคทางตา” มากับหน้าร้อน, "ดื่มแอลกอฮอล์” ตอนอากาศร้อนเสี่ยงฮีทสโตรก จริงหรือ ?
8 เม.ย. 69 - 24:23
รังสี UV ทำให้ผิวแก่ไว และอันตรายอย่างไร ?, "วิตามินซี" โดสสูง ป้องกันไข้หวัด 100% จริงหรือ ?
9 เม.ย. 69 - 23:49
เมนูสุขภาพ กินดีมีความสุข, กิน "ถั่วงอกดิบ" เสี่ยงอาหารเป็นพิษ ?
10 เม.ย. 69 - 24:45
การปฐมพยาบาล และการรักษาอาการ"ฮีทสโตรก"
16 เม.ย. 69 - 22:52
ชาญชรา#2 สถานีดูแลใจผู้สูงอายุ
17 เม.ย. 69
คนสู้โรค
- 24:41
สังคมสูงวัย กับภาวะโรคกระดูก, เยลลี่ผสมเมลาโทนินอันตราย จริงไหม ?
23 ก.พ. 69 - 23:43
ขี้ลืมตามวัยหรืออัลไซเมอร์, หูตึง สัญญาณอัลไซเมอร์ จริงหรือ ?
24 ก.พ. 69 - 23:26
ก้าวข้ามขีดจำกัดมะเร็งระยะที่ 4 ด้วยการดูแลแบบประคับประคอง
25 ก.พ. 69 - 25:16
ไขรหัสลับพันธุกรรม ความหวังใหม่...สู้โรคหายาก, เบกกิ้งโซดา-ผงถ่านชาโคล ช่วยขัดฟันขาว ?
2 มี.ค. 69 - 24:48
รู้ทันโรคไต ป้องกันได้ด้วยตัวคุณ
4 มี.ค. 69 - 23:40
เรื่องต้องรู้เกี่ยวกับโรคพิษสุนัขบ้า
5 มี.ค. 69 - 24:04
“สวนลุมพินี” และแหล่งสร้างสุขผู้สูงวัย “ศูนย์นันทนาการลุมพินี”
6 มี.ค. 69 - 23:54
โภชนาการผู้สูงวัย กินครบ 5 หมู่ สุขภาพแข็งแรง
9 มี.ค. 69 - 24:56
ป้องกันเหงือกร่น ลดโอกาสฟันร่วง
10 มี.ค. 69 - กำลังเล่น...
ประจำเดือนหมดถาวร “วัยทอง” เรียกหา ดูแลสุขภาพอย่างไรดี
11 มี.ค. 69 - 23:40
PD-HD ผู้ป่วยโรคไต เลือกแบบไหนดี
12 มี.ค. 69 - 23:43
ปลูกถ่ายไต (KT) ทางเลือกเพื่อคุณภาพชีวิตที่ยืนยาวของผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง
17 มี.ค. 69 - 23:12
สูงวัยสุขภาพพังจาก “อากาศร้อน” ต้องรับมืออย่างไร
18 มี.ค. 69 - 24:24
มะเร็งลำไส้ รู้ทันความเสี่ยงที่ส่งต่อได้
19 มี.ค. 69 - 24:48
เรียนรู้ไม่มีวันเกษียณ โรงเรียนสูงวัย อบต.ท่างาม จ.สิงห์บุรี
20 มี.ค. 69 - 24:27
ไข้กาฬหลังแอ่น ป้องกันความเสี่ยงก่อนเดินทาง
23 มี.ค. 69 - 24:26
รูมาตอยด์ รู้เร็ว รักษาได้
24 มี.ค. 69 - 24:01
“ลิ้นไม่รับรส” ภาวะเสื่อมถอยในผู้สูงวัย สู่ปัญหาสุขภาพจากการกิน
26 มี.ค. 69 - 24:58
สร้างเสริมสุขภาพดีกับกิจกรรม “รอบรู้เรื่องยา” ลดความเข้าใจผิดเรื่องยา
27 มี.ค. 69 - 26:03
ชีวิตที่เปลี่ยนไป เมื่อ "ไตใหม่" เริ่มทำงาน, "เบอร์เบอรีน" คือยาลดน้ำหนัก ?
30 มี.ค. 69 - 24:57
ผื่นแพ้เซ็บเดิร์ม ตัวร้ายทำลายผิว, ดื่มคอลลาเจนทุกวัน สร้างกระดูกอ่อน จริงหรือ ?
31 มี.ค. 69 - 25:03
สมุนไพรใกล้ตัว ทางรอดสุขภาพในภาวะวิกฤติ
1 เม.ย. 69 - 23:54
หัวใจเต้นผิดจังหวะ สัญญาณที่ไม่ควรมองข้าม
2 เม.ย. 69 - 23:16
รอบรู้เรื่องยา ปรับนิดพิชิตโรค
3 เม.ย. 69 - 25:06
กินอย่างไรเมื่อต้องล้างไต, ดื่มน้ำเย็นตอนมีประจำเดือน ทำให้เลือดคั่ง จริงหรือ ?
7 เม.ย. 69 - 25:00
“โรคทางตา” มากับหน้าร้อน, "ดื่มแอลกอฮอล์” ตอนอากาศร้อนเสี่ยงฮีทสโตรก จริงหรือ ?
8 เม.ย. 69 - 24:23
รังสี UV ทำให้ผิวแก่ไว และอันตรายอย่างไร ?, "วิตามินซี" โดสสูง ป้องกันไข้หวัด 100% จริงหรือ ?
9 เม.ย. 69 - 23:49
เมนูสุขภาพ กินดีมีความสุข, กิน "ถั่วงอกดิบ" เสี่ยงอาหารเป็นพิษ ?
10 เม.ย. 69 - 24:45
การปฐมพยาบาล และการรักษาอาการ"ฮีทสโตรก"
16 เม.ย. 69 - 22:52
ชาญชรา#2 สถานีดูแลใจผู้สูงอายุ
17 เม.ย. 69




























































