คนสู้โรค
คนสู้โรค

ขี้ลืมตามวัยหรืออัลไซเมอร์, หูตึง สัญญาณอัลไซเมอร์ จริงหรือ ?

หน้ารายการ
24 ก.พ. 69

หูตึง หลงลืม อัลไซเมอร์ และสมองเสื่อม รู้จักความต่างก่อนวิตกเกินเหตุ

บางครั้งเราแค่เดินเข้าครัว…แต่กลับลืมว่ามาทำอะไร บางวันหาแว่นตาจนทั่วบ้าน…ทั้งที่มันอยู่บนหน้าผากตัวเอง อาการแบบนี้เป็นแค่ “ขี้ลืมตามวัย” หรืออาจเป็นสัญญาณเตือนจากสมองกันแน่ ?

หลายคนคิดว่าเรื่องลืมเล็ก ๆ น้อย ๆ เป็นเรื่องธรรมดา แต่ในบางกรณี ความหลงลืมอาจสะท้อนความผิดปกติของระบบประสาท การนอนหลับที่ไม่มีคุณภาพ หรือโรคที่เกี่ยวข้องกับสมองโดยตรง วันนี้ชวนคุณผู้ชมมาแยกให้ชัด ขี้ลืมแบบไหนยังอยู่ในเกณฑ์ปกติ และขี้ลืมแบบไหนที่ไม่ควรมองข้ามพร้อมคำแนะนำดูแลสมองตั้งแต่วันนี้ ก่อนที่ความจำจะค่อย ๆ ถดถอยโดยไม่รู้ตัว ร่วมพูดคุยกับ นพ.สิปปนนท์ สามไชย แพทย์อายุรกรรมระบบประสาทเฉพาะทางโรค ลมชักและเวชศาสตร์การนอนหลับ

แยกให้ออก หลงลืมเล็กน้อย สมองเสื่อม อัลไซเมอร์ และภาวะสับสน

การจำสิ่งใดสิ่งหนึ่งต้องผ่านหลายขั้นตอน โดยขั้นตอนแรกที่สำคัญคือต้องใจจดใจจ่อกับสิ่งที่จะจำ และขั้นตอนสุดท้ายคือการฝังความจำและเรียกมาใช้ อาการหลงลืมเล็กน้อยมักเกิดความผิดปกติเฉพาะขั้นตอนแรก คือไม่ได้ใจจดใจจ่อกับสิ่งที่ทำ เช่น ปิดแก๊สหรือล็อกบ้านไปแล้วแต่ใจลอยคิดเรื่องอื่น จึงจำไม่ได้ว่าทำไปหรือยัง อาการแบบนี้ถูกรบกวนได้จากการอดนอน การกินยานอนหลับ ความเครียด หรือความเจ็บป่วย ซึ่งไม่ถือว่าเป็นโรคและไม่ต้องกังวล จุดสังเกตคือ หากยังจำได้ว่าตนเองเคยลืมอะไรไปบ้าง ก็ไม่ต้องกังวล แต่หากลืมในเรื่องที่ไม่น่าจะลืมได้ เช่น ลืมว่าเสื้อตัวนี้ใส่อย่างไร ดูเวลาจากนาฬิกาไม่เป็น หรือมีพฤติกรรมเปลี่ยนไปร่วมด้วย จึงต้องระมัดระวังเป็นพิเศษ

ส่วนคำว่าสมองเสื่อมเป็นกลุ่มอาการกว้าง ๆ ที่ครอบคลุมหลายโรค โดยอัลไซเมอร์เป็นเพียงหนึ่งในนั้นที่คนรู้จักดีที่สุด การใช้สองคำนี้แทนกันจึงไม่ถูกต้องนัก เพราะภาวะสมองเสื่อมยังเกิดจากสาเหตุอื่นได้ เช่น หลอดเลือดสมองตีบ ลักษณะเด่นของอัลไซเมอร์คือลืมไปทั้งหมด เช่น ลืมว่ายาคืออะไร ต้องกินทำไม ต่างจากการหลงลืมตามวัยที่ยังพอมีอุบายช่วยจำได้

อีกภาวะที่ต้องแยกคือภาวะสับสน ซึ่งแตกต่างจากการหลงลืมที่ระยะเวลา การหลงลืมจะค่อย ๆ เป็นค่อย ๆ ไปและเห็นพัฒนาการชัดเจน ส่วนภาวะสับสนจะเกิดขึ้นชั่วครู่และเพิ่งเป็นขึ้นมา เช่น ดื่มเหล้ามาแล้วพูดอะไรแปลก ๆ ที่ไม่เป็นความจริง หากหายแล้วก็มักไม่กระทบกับระบบประสาทและสมอง

สัญญาณเตือนและความเข้าใจผิดเกี่ยวกับอัลไซเมอร์

สัญญาณเตือนที่ควรสังเกตในผู้สูงอายุ คือ ความจำแย่ลงโดยเฉพาะความจำใหม่ ๆ เริ่มถามซ้ำ ย้ำเรื่องเดิม หลงลืมเรื่องสำคัญ เช่น กินข้าวไปแล้วแต่จำไม่ได้ ลืมรหัสเอทีเอ็ม ลืมทางกลับบ้าน รวมถึงพฤติกรรมที่เปลี่ยนไป เช่น จากคนเรียบร้อยกลายเป็นขี้โมโหหงุดหงิดง่าย หากมีอาการการได้ยินผิดปกติร่วมด้วย ก็อาจต้องตรวจเรื่องหูตึงเพิ่มเติม

อัลไซเมอร์เป็นโรคที่ค่อยเป็นค่อยไป ความน่ากลัวคือยังไม่มีวิธีรักษาให้หายขาด ทำได้เพียงชะลออาการ ส่วนข่าวเรื่องยาที่รักษาอัลไซเมอร์ได้นั้น ปัจจุบันยังอยู่ในขั้นตอนการศึกษา ยังไม่ได้นำมาใช้ในกลุ่มประชากรส่วนใหญ่ ดังนั้นมาตรฐานการรักษาในปัจจุบันจึงคือการชะลอให้ได้มากที่สุด

ความเข้าใจผิดอีกข้อคือ หากไม่แก่ก็จะไม่เป็นอัลไซเมอร์ ซึ่งไม่จริง เพราะอัลไซเมอร์และโรคสมองเสื่อมหลายชนิดสามารถเกิดในคนอายุน้อยได้ แม้แต่ช่วงอายุสามสิบถึงสี่สิบปีก็เริ่มเป็นได้ เพียงแต่พบในกลุ่มประชากรที่น้อยมาก โดยในคนอายุน้อยมักสงสัยว่าหลงลืมจากสาเหตุทั่วไป เช่น การใช้ยา การพักผ่อน ความเครียด หรือปัญหาเรื่องสายตาและหูมากกว่า

ดูแลสมอง ป้องกันและชะลอภาวะเสื่อม

การป้องกันเริ่มจากการควบคุมโรคประจำตัว ไม่ว่าจะเป็นเบาหวาน ความดัน ไขมัน หรือโรคหลอดเลือด เพราะปัจจัยเหล่านี้เป็นสาเหตุสำคัญที่สุดที่ทำให้เกิดสมองเสื่อมและอัลไซเมอร์ รวมถึงการนอนให้เป็นเวลา ออกกำลังกายสม่ำเสมอ และสำหรับผู้สูงอายุควรมีกิจกรรมนอกบ้านและกิจกรรมร่วมกับผู้อื่น ไม่ควรเปิดทีวีทิ้งไว้อย่างเดียว เพราะสมองที่ไม่ได้รับการกระตุ้นจะนำไปสู่ภาวะสมองเสื่อมเร็วขึ้น สำหรับการชะลออาการหูตึงซึ่งเป็นโรคเสื่อมตามวัย ควรหลีกเลี่ยงเสียงดังเกินจำเป็น ลดการใช้หูฟังเสียงดังนาน ๆ ควบคุมโรคหลอดเลือด และหลีกเลี่ยงแอลกอฮอล์กับบุหรี่ที่ทำให้เลือดไปเลี้ยงเส้นประสาทหูชั้นในน้อยลง

เรื่องการนอนมีบทบาทสำคัญ เพราะสมองกำจัดของเสียได้ดีในช่วงหลับลึก หลักการคือนอนและตื่นให้เป็นเวลา หลับต่อเนื่อง หลีกเลี่ยงชากาแฟตอนบ่าย การงีบกลางวัน และปัจจัยที่ทำให้ตื่นง่าย เช่น ห้องร้อนหรือเปิดไฟ การนอนที่เหมาะสมอยู่ที่ราวเจ็ดถึงแปดชั่วโมง โดยการนอนมากเกินไป เช่น เกินเก้าหรือสิบชั่วโมง กลับส่งผลเสียต่ออารมณ์และความจำได้

การฝึกสมองด้วยการเล่นเกม คิดเลข หรือเล่นซูโดกุ มีผลการศึกษาว่าช่วยได้แม้ไม่ชัดเจน เพราะเหมือนการสร้างเครือข่ายความจำให้มากขึ้น ส่วนอาหารบำรุงสมองที่ทำได้ทันทีคืออาหารสุก สด สะอาด ครบห้าหมู่ และหากเจาะจงเพื่อชะลอสมองเสื่อม มักแนะนำข้าวไม่ขัดสีอย่างข้าวไรซ์เบอร์รี ผลไม้สีสดในตระกูลเบอร์รี มะเขือเทศ สตรอว์เบอร์รี เชอร์รี ปลาทะเลหรือปลามีเกล็ด รวมถึงน้ำมันมะกอกหรือน้ำมันรำข้าวที่หาได้ในครัวไทย

Fect Check : หูตึง สัญญาณบอกโรคอัลไซเมอร์ จริงหรือ ?

ข่าวที่แชร์: เช็กข้อมูลที่แชร์กันว่า อาการหูตึง ที่เกิดในผู้สูงอายุ อาจไม่ใช่แค่ภาวะเสื่อมตามวัยเท่านั้น แต่อาจเป็นอีกหนึ่งสัญญาณที่บ่งบอกถึงอาการของโรคอัลไซเมอร์ด้วยเช่นกัน เรื่องนี้จะจริงหรือไม่

คำตอบ: จริง

อาการหูตึงถือเป็นหนึ่งในปัจจัยเสี่ยงของโรคอัลไซเมอร์ มีงานวิจัยที่เก็บข้อมูลและติดตามคนไข้นานถึง 20 ปี พบว่าผู้ที่เริ่มมีอาการหูตึงมีโอกาสเกิดอัลไซเมอร์มากขึ้น โดยในกลุ่มคนไข้อายุน้อยกว่า 85 ปี ทุก ๆ การได้ยินที่ลดลง 10 เดซิเบล จะเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดอัลไซเมอร์ได้ถึงสิบกว่าเปอร์เซ็นต์ อย่างไรก็ตาม หูตึงเป็นเพียงปัจจัยเสี่ยงหนึ่งเท่านั้น เพราะโรคอัลไซเมอร์ยังมีสาเหตุการเกิดอื่น ๆ อีกมากมาย

เหตุที่หูตึงส่งผลต่อสมอง สันนิษฐานได้สามทาง ทางแรกคือสมองต้องทำงานหนักขึ้นเพื่อพยายามโฟกัสและฟังสิ่งที่ได้ยิน ทำให้เกิดอาการล้าได้ง่าย ทางที่สองคือเมื่อการได้ยินลดลง เหมือนเป็นการตัดการกระตุ้นจากภายนอก ทำให้สมองถูกกระตุ้นน้อยลง เพราะปกติสมองรับรู้ผ่านการได้ยิน การฟัง และการมอง และทางสุดท้ายคือหูตึงอาจนำไปสู่การไม่อยากเข้าสังคม ไม่อยากพบเจอผู้คน ซึ่งเร่งให้สมองหลงลืมง่ายขึ้น

ข่าวดีคือมีงานวิจัยพบว่าผู้ที่เริ่มมีอาการหูตึงและใช้เครื่องช่วยฟังตั้งแต่ระยะเริ่มแรก สามารถช่วยลดความเสี่ยงของภาวะสมองเสื่อมได้ เพราะการได้ยินที่เพิ่มขึ้นช่วยกระตุ้นให้สมองได้ใช้งานอยู่ตลอดเวลา

ติดตามชมในรายการคนสู้โรค วันอังคารที่ 24 กุมภาพันธ์ 2569 เวลา 15.05 – 15.30 น. ทางไทยพีบีเอส หรือ รับชมสดออนไลน์ทาง www.thaipbs.or.th/Live

แท็กที่เกี่ยวข้อง:

คนสู้โรค

1 - 30
31 - 60
61 - 90
91 - 120
121 - 150
151 - 180
181 - 210
211 - 240
241 - 270
271 - 300
301 - 330
331 - 360
361 - 390
391 - 420
421 - 450
451 - 480
481 - 510
511 - 540
541 - 570
571 - 600
601 - 630
631 - 660
661 - 690
691 - 720
721 - 750
751 - 780
781 - 810
811 - 840
841 - 870
871 - 900
901 - 930
931 - 960
961 - 990
991 - 1,020
1,021 - 1,050
1,051 - 1,080
1,081 - 1,110
1,111 - 1,140
1,141 - 1,170
1,171 - 1,200
1,201 - 1,230
1,231 - 1,260
1,261 - 1,290
1,291 - 1,320
1,321 - 1,350
1,351 - 1,380
1,381 - 1,410
1,411 - 1,440
1,441 - 1,470
1,471 - 1,500
1,501 - 1,530
1,531 - 1,560
1,561 - 1,590
1,591 - 1,620
1,621 - 1,650
1,651 - 1,680
1,681 - 1,710
1,711 - 1,740
1,741 - 1,770
1,771 - 1,800
1,801 - 1,830
1,831 - ล่าสุด

คนสู้โรค

1 - 30
31 - 60
61 - 90
91 - 120
121 - 150
151 - 180
181 - 210
211 - 240
241 - 270
271 - 300
301 - 330
331 - 360
361 - 390
391 - 420
421 - 450
451 - 480
481 - 510
511 - 540
541 - 570
571 - 600
601 - 630
631 - 660
661 - 690
691 - 720
721 - 750
751 - 780
781 - 810
811 - 840
841 - 870
871 - 900
901 - 930
931 - 960
961 - 990
991 - 1,020
1,021 - 1,050
1,051 - 1,080
1,081 - 1,110
1,111 - 1,140
1,141 - 1,170
1,171 - 1,200
1,201 - 1,230
1,231 - 1,260
1,261 - 1,290
1,291 - 1,320
1,321 - 1,350
1,351 - 1,380
1,381 - 1,410
1,411 - 1,440
1,441 - 1,470
1,471 - 1,500
1,501 - 1,530
1,531 - 1,560
1,561 - 1,590
1,591 - 1,620
1,621 - 1,650
1,651 - 1,680
1,681 - 1,710
1,711 - 1,740
1,741 - 1,770
1,771 - 1,800
1,801 - 1,830
1,831 - ล่าสุด

ละครดี ซีรีส์เด่น

ดูทั้งหมด

♫ ♫ Songs Popular ♫ ♫

ดูทั้งหมด

คลิปมาใหม่

คนดูเยอะ 👀

ดูทั้งหมด

เสน่ห์ประเทศไทย