ความขัดแย้งทางความคิดและการเมืองกับช่องว่างระหว่างวัยในครอบครัว แก้ไขได้อย่างไร ?

ในช่วงที่การเมืองเป็นประเด็นร้อน บทสนทนาเรื่องการเลือกตั้งในหลายครอบครัวกลับเต็มไปด้วยความตึงเครียด โดยเฉพาะระหว่างคนต่างวัย คนรุ่นเก่าอยากเล่าประสบการณ์ชีวิต ขณะที่คนรุ่นใหม่อาจรู้สึกอึดอัด ไม่กล้าแสดงความคิดเห็น คนสู้โรค Daily ชวนทำความเข้าใจว่าทำไม “การเมือง” จึงกระตุ้นอารมณ์ได้รุนแรง และจะสื่อสารความเห็นต่างกันอย่างไร โดยไม่ทำลายความสัมพันธ์ในครอบครัว กับ นพ.วรตม์ โชติพิทยสุนนท์ โฆษกกระทรวงสาธารณสุข

ในช่วงเทศกาลการเลือกตั้งที่บรรยากาศทางการเมืองมีความเข้มข้น หลายครอบครัวต้องเผชิญกับสถานการณ์ความตึงเครียดที่เกิดจากความเห็นต่าง สถิติและข้อเท็จจริงชี้ให้เห็นว่าคนต่างช่วงวัยย่อมมีความชื่นชอบ ความเชื่อ และการให้คุณค่าต่อนโยบายทางการเมืองที่แตกต่างกัน สำหรับคนรุ่นใหม่หรือวัยรุ่น การเมืองคือเรื่องของ "อนาคต" คือการกำหนดทิศทางชีวิตในช่วง 20-30 ปีข้างหน้าของพวกเขา เป็นความหวังที่จะเห็นการเปลี่ยนแปลงเพื่อคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น ในขณะที่ผู้ใหญ่หรือผู้สูงอายุอาจมองผ่านเลนส์ของประสบการณ์ในอดีต ความคุ้นเคยกับนโยบายที่เคยทำให้ครอบครัวอยู่รอดปลอดภัยมาได้ ทำให้เกิดชุดความคิดที่มองว่าสิ่งที่เป็นอยู่คือความมั่นคง

เมื่อชุดความคิดที่เปรียบเสมือน "ตัวตน" และ "จิตวิญญาณ" ของทั้งสองฝ่ายมาปะทะกัน โดยเฉพาะบนโต๊ะอาหารที่ควรเป็นช่วงเวลาแห่งความสุข จึงเลี่ยงไม่ได้ที่จะเกิดข้อถกเถียง การพยายามเอาชนะ หรือการบังคับให้อีกฝ่ายคิดเหมือนตนเอง ซึ่งสิ่งเหล่านี้ไม่ได้สร้างผลดีใด ๆ นอกจากความเครียดสะสม หากปล่อยให้สถานการณ์บานปลาย การถกเถียงด้วยเหตุผลจะถูกแทนที่ด้วยอารมณ์ นำไปสู่ปัญหาสุขภาพจิต เช่น ภาวะซึมเศร้า หรือโรควิตกกังวล ที่เกิดจากการกลับบ้านแล้วไม่พบความสบายใจ จนถึงขั้นตัดขาดความสัมพันธ์ ไม่พูดคุยกัน หรือแยกตัวออกจากครอบครัว ซึ่งเป็นราคาที่แพงเกินไปสำหรับความเห็นต่างทางการเมือง

ศิลปะการสื่อสารและการรับมือกับข้อมูลข่าวสารที่บิดเบือน

ในยุคดิจิทัลที่ข้อมูลข่าวสารหลั่งไหลอย่างรวดเร็ว ปัญหา "Fake News" หรือข่าวปลอมทางการเมืองเป็นสิ่งที่หลีกเลี่ยงได้ยาก เมื่อสมาชิกในครอบครัวได้รับข้อมูลที่ผิดพลาด การตอบโต้ด้วยความรุนแรง หรือการใช้คำพูดในเชิงดูถูกสติปัญญา เช่น การบอกว่าอีกฝ่าย "ไม่ฉลาด" ที่เชื่อข่าวนั้น เป็นวิธีการที่ผิดมหันต์ เพราะการที่ใครสักคนเชื่อในข่าวสารบางอย่าง ไม่ได้แปลว่าเขาขาดสติปัญญา แต่เกิดจากความชื่นชอบส่วนบุคคลที่ไปลดทอนกระบวนการคัดกรองข้อมูล ทำให้เลือกเสพเฉพาะสื่อที่ตรงกับจริตของตนเอง

วิธีการที่เหมาะสมในการรับมือไม่ใช่การพยายาม "หักล้าง" เพื่อเอาชนะในทันที หรือคาดหวังจะเปลี่ยนความคิดความเชื่อที่สั่งสมมานานให้ได้ภายในการสนทนาเพียงมื้ออาหารเดียว แต่ควรใช้ "ความเข้าใจ" และปรับเปลี่ยนรูปแบบการสื่อสารให้เป็นเชิงบวกมากขึ้น แทนที่จะตั้งคำถามในเชิงโจมตีตัวบุคคลว่า "ทำไมถึงชอบคนนี้" ควรเปลี่ยนเป็นการถามถึงมุมมองต่อนโยบายว่า "นโยบายส่วนไหนที่ถูกใจ" หรือ "นโยบายนี้ช่วยให้ชีวิตดีขึ้นอย่างไร" การพูดคุยในลักษณะนี้จะช่วยลดความขัดแย้งและเปิดโอกาสให้มีการแลกเปลี่ยนทัศนคติอย่างสร้างสรรค์ โดยลูกหลานสามารถแสดงความคิดเห็นได้ว่านโยบายที่ตนเลือกจะช่วยส่งเสริมอนาคตของตนเองอย่างไร ซึ่งผู้เป็นพ่อแม่ด้วยพื้นฐานความรักย่อมพร้อมที่จะรับฟังเหตุผลที่เกี่ยวข้องกับความเป็นอยู่ของลูกมากกว่าการถกเถียงเรื่องตัวบุคคล

หากบทสนทนาเริ่มส่งสัญญาณความรุนแรง มีการใช้อารมณ์ เสียงดัง หรือเริ่มมีการตีตราคนในครอบครัวว่าเป็นพวกเดียวกับกลุ่มการเมืองที่ตนไม่ชอบ ควรยุติการสนทนาเรื่องการเมืองทันทีและถอยออกมาตั้งหลัก หรือเปลี่ยนหัวข้อสนทนาไปเป็นเรื่องเบาสมองอย่างเรื่องบันเทิงหรือดารา เพื่อรักษาบรรยากาศและความสัมพันธ์ โดยต้องตระหนักเสมอว่าเราไม่จำเป็นต้องเปลี่ยนความคิดใคร และการเอาชนะคะคานกันในบ้านไม่ได้ส่งผลให้ผลการเลือกตั้งเปลี่ยนแปลงไป

การปรับทัศนคติของผู้นำครอบครัวและการเยียวยาความสัมพันธ์

ในฝั่งของผู้ปกครองหรือผู้สูงวัย มักมีกับดักทางความคิดที่สำคัญคือความเชื่อในบทบาทของ "ผู้นำครอบครัว" หรือผู้หาเลี้ยงดู ที่มองว่าตนเองมีสิทธิ์กำหนดทิศทางความคิดของสมาชิกในบ้าน หรือคาดหวังความกตัญญูในรูปแบบของการเชื่อฟังทางการเมือง ซึ่งเป็นทัศนคติที่ขัดแย้งกับหลักประชาธิปไตยในบ้าน ความเป็นผู้นำที่ดีไม่ได้หมายถึงการควบคุมความคิดของทุกคนให้เหมือนกัน แต่คือความสามารถในการบริหารความแตกต่าง ยอมรับธรรมชาติของมนุษย์ที่แม้แต่ฝาแฝดก็ยังมีความคิดไม่เหมือนกัน การแสดงความเคารพต่อความคิดเห็นของลูกหลานคือจุดเริ่มต้นที่จะทำให้เด็ก ๆ หันมาเคารพในความคิดเห็นของผู้ใหญ่เช่นกัน

หากความขัดแย้งได้เกิดขึ้นแล้ว การประสานรอยร้าวสามารถเริ่มได้จากการถอยคนละก้าว หยุดพูดเรื่องการเมืองชั่วคราวเพื่อให้บรรยากาศผ่อนคลาย หรือหากพร้อมที่จะกลับมาพูดคุย อาจใช้กิจกรรมตัวกลาง เช่น การนั่งดูการดีเบต (Debate) ทางการเมืองร่วมกัน โดยปล่อยให้หน้าที่การถกเถียงเป็นของนักการเมืองในจอ ส่วนคนในบ้านทำหน้าที่เป็นเพียงผู้รับชมที่แลกเปลี่ยนความเห็นกันอย่างสงบ เปิดใจรับฟังข้อมูลรอบด้าน และไม่ตัดสินอีกฝ่าย การสร้างพื้นที่ปลอดภัยที่สมาชิกในครอบครัวกล้าเปิดใจคุยเรื่องที่เปราะบางอย่างการเมืองได้โดยไม่ถูกตัดสิน จะเป็นรากฐานสำคัญที่ทำให้ครอบครัวสามารถพูดคุยและเข้าใจกันในเรื่องอื่น ๆ ของชีวิตได้ง่ายขึ้น ไม่ว่าผลการเลือกตั้งจะเป็นอย่างไร ความสัมพันธ์ของคนในบ้านยังคงต้องดำเนินต่อไป การรักษาความรักความเข้าใจจึงสำคัญกว่าชัยชนะทางความคิด

คุณคิดว่าบนโต๊ะอาหารมื้อหน้า จะมีวิธีเปิดบทสนทนาอย่างไรให้ทุกคนในบ้านยิ้มได้ แม้จะมีความเห็นต่างกัน?

Fact Check : ยาปฏิชีวนะ รักษาอาการ ไอ เจ็บคอ จากไข้หวัด

ในช่วงที่สภาพอากาศเปลี่ยนแปลงบ่อยและมีฝุ่นละอองสะสมหนาแน่น หลายคนมักประสบปัญหาอาการหวัด คัดจมูก น้ำมูกไหล ไอ หรือเจ็บคอ และมีความเข้าใจที่คลาดเคลื่อนว่าการซื้อ "ยาปฏิชีวนะ" หรือที่เรียกติดปากว่า "ยาฆ่าเชื้อ" มารับประทานเองจะช่วยให้อาการเหล่านี้หายเร็วขึ้น หรือช่วยป้องกันการลุกลามของโรคได้ ข้อมูลทางการแพทย์ยืนยันชัดเจนว่าความเชื่อดังกล่าว "ไม่เป็นความจริง" และเป็นพฤติกรรมที่ควรหลีกเลี่ยงอย่างยิ่ง

ยาปฏิชีวนะมีหน้าที่หลักในการฆ่าเชื้อแบคทีเรีย ไม่ใช่เชื้อไวรัส ซึ่งอาการหวัด เจ็บคอ หรือไอส่วนใหญ่มีสาเหตุมาจากการติดเชื้อไวรัส การแพ้อากาศ หรือแพ้ฝุ่นละออง การรับประทานยาปฏิชีวนะในขณะที่ร่างกายไม่ได้ติดเชื้อแบคทีเรียจึงไม่ช่วยรักษาอาการใด ๆ ซ้ำร้ายยังสร้างภาระให้กับตับและไตในการกำจัดยาออกจากร่างกาย นอกจากนี้ ยาปฏิชีวนะเป็นกลุ่มยาที่มีโอกาสก่อให้เกิดการแพ้ได้ง่าย ซึ่งอาการแพ้มีระดับความรุนแรงตั้งแต่เกิดผื่นบวมที่ใบหน้า ไปจนถึงภาวะช็อกและเสียชีวิตได้

ผลกระทบระยะยาวที่น่ากังวลที่สุดของการใช้ยาพร่ำเพรื่อคือ "ภาวะดื้อยา" ซึ่งหากเกิดขึ้นแล้ว ในอนาคตเมื่อเจ็บป่วยด้วยเชื้อแบคทีเรียจริง ๆ ร่างกายจะไม่มียาที่มีประสิทธิภาพในการรักษา ส่งผลกระทบต่อปัญหาสุขภาพในวงกว้าง ดังนั้น หากมีอาการไอหรือเจ็บคอ ควรสังเกตสาเหตุเบื้องต้น หากเกิดจากไวรัสหรือภูมิแพ้ ควรดูแลรักษาตามอาการ เช่น พักผ่อนให้เพียงพอ ดื่มน้ำมาก ๆ เพื่อสร้างความชุ่มชื้นให้ทางเดินหายใจ หรือใช้ยาบรรเทาอาการไอและลดการอักเสบที่ไม่ใช่ยาฆ่าเชื้อ หากไม่แน่ใจว่าอาการป่วยเกิดจากแบคทีเรียหรือไม่ ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรเพื่อรับการวินิจฉัยที่ถูกต้องก่อนใช้ยาทุกครั้ง

ติดตามชมในรายการคนสู้โรค วันพฤหัสบดีที่ 22 มกราคม 2569 เวลา 15.05 – 15.30 น. ทางไทยพีบีเอส หรือ รับชมสดออนไลน์ทาง www.thaipbs.or.th/Live