ผื่นแพ้ผิวหนังในเด็ก เรื่องเล็กที่ไม่ควรมองข้าม

“โรคภูมิแพ้ผิวหนังในเด็ก” หรือผื่นภูมิแพ้ผิวหนัง (Atopic Dermatitis) เป็นหนึ่งในโรคผิวหนังที่พบบ่อยในเด็กเล็ก โดยเฉพาะช่วงวัยทารกถึงก่อนวัยเรียน เด็กบางคนเริ่มมีอาการตั้งแต่อายุไม่กี่เดือน และหากดูแลไม่เหมาะสม อาจส่งผลต่อการนอนหลับ พัฒนาการ และคุณภาพชีวิตของทั้งเด็กและครอบครัว

ผื่นภูมิแพ้ผิวหนังในเด็ก รู้จักก่อน รับมือได้ทัน

ผื่นภูมิแพ้ผิวหนัง (Atopic Dermatitis) เป็นหนึ่งในสาเหตุหลักของผิวหนังอักเสบในเด็ก มักพบตั้งแต่อายุประมาณ 6 เดือนขึ้นไป และมีแนวโน้มพบมากขึ้นเรื่อย ๆ ส่วนหนึ่งเป็นเพราะมลภาวะสิ่งแวดล้อม เช่น ฝุ่น PM 2.5 ที่เพิ่มสูงขึ้น ลักษณะเด่นของผื่นภูมิแพ้ผิวหนังคือเป็นปื้น ๆ ขุย ๆ สาก ๆ และคันมาก โดยตำแหน่งจะแตกต่างตามช่วงอายุ ในเด็กอายุต่ำกว่า 2 ปีมักพบที่แก้ม คอ หรือข้อศอกข้อเข่า ส่วนเด็กอายุมากกว่า 2 ปีมักพบตามข้อพับแขนและข้อพับขา และสามารถขึ้นได้หลายบริเวณพร้อมกัน หรือในรายที่รุนแรงอาจเป็นทั้งตัวได้

สาเหตุมาจากหลายปัจจัยร่วมกัน ทั้งพันธุกรรม ภูมิคุ้มกันที่อักเสบผิดปกติ ผิวที่บอบบางกว่าปกติ รวมถึงปัจจัยกระตุ้นจากสิ่งแวดล้อม เช่น อากาศเย็นหรือร้อนเกิน เหงื่อออกมาก ฝุ่น ความเครียด การอดนอน และแมลงกัด โรคนี้ไม่ถึงขั้นอันตรายถึงชีวิต แต่ส่งผลต่อชีวิตประจำวันมาก ทั้งการนอนหลับ การเรียน และคุณภาพชีวิตโดยรวม ผื่นประเภทนี้มีธรรมชาติเป็น เป็น ๆ หาย ๆ บางรายหายได้เองก่อนอายุ 5 ปี แต่บางรายยังเป็นต่อเนื่องจนถึงวัยรุ่นหรือผู้ใหญ่ได้ สิ่งสำคัญคือต้องแยกแยะให้ถูก เพราะผื่นจากยุงกัดหรือการแพ้สิ่งสัมผัสนั้นรักษาหายขาดได้ ไม่ใช่โรคเรื้อรัง

วิธีดูแลผื่นแพ้ผิวหนังให้ถูกต้อง ทั้งระยะสั้นและระยะยาว

ยาหลักที่ใช้รักษาผื่นภูมิแพ้ผิวหนังคือยาสเตียรอยด์ทา ซึ่งหลายคนอาจกลัว แต่ความจริงคือสเตียรอยด์มีหลายระดับความแรง แพทย์จะเลือกใช้ระดับที่อ่อนเหมาะกับผิวเด็ก และตอบสนองต่อการรักษาได้ดีมาก ผลข้างเคียงจากการใช้ระยะยาว เช่น ผิวบาง ขนขึ้น หรือสิว จะหายได้เองเมื่อหยุดยา

สำหรับคาลาไมน์และยาสมุนไพรอย่างว่านหางจระเข้หรือยาหม่อง ช่วยลดอาการคันได้เพราะความเย็น แต่ไม่ได้ลดการอักเสบ จึงเป็นแค่การแก้ที่ปลายเหตุ สุดท้ายยังต้องใช้ยาลดการอักเสบอยู่ดี นอกจากนี้ยังต้องระวังว่าผิวเด็กบอบบาง การทายาที่มีน้ำหอม แอลกอฮอล์ หรือสารระคายเคืองบริเวณที่มีผื่น อาจทำให้อาการแย่ลงได้

แนวทางดูแลระยะยาวที่ได้ผลจริงประกอบด้วย 3 ส่วนหลัก คือ หลีกเลี่ยงสิ่งกระตุ้น เช่น ไม่ให้ลูกสัมผัสฝุ่น ออกแดดร้อนนาน หรืออยู่ในสภาพอากาศที่เปลี่ยนแปลงกะทันหัน ดูแลผิวให้ชุ่มชื้นทุกวันโดยไม่ต้องรอให้ผื่นขึ้น ด้วยการอาบน้ำอุณหภูมิปกติไม่เกิน 10 นาที แล้วทาครีมบำรุงผิวทันทีหลังอาบ ควรเลือกครีมที่ไม่มีน้ำหอมและเหมาะกับสภาพอากาศ และเรียนรู้วิธีใช้ยาเมื่อผื่นกำเริบ เพื่อรับมือได้ถูกต้องตั้งแต่แรก ลดโอกาสที่อาการจะลุกลามและเกิดรอยดำรอยแดงตามมา

ส่วนความกังวลว่าลูกจะสืบทอดโรคภูมิแพ้จากพ่อแม่นั้น ปัจจุบันยังไม่มีข้อมูลชัดเจนว่าทำอะไรได้ตั้งแต่ในครรภ์เพื่อป้องกันได้อย่างแน่นอน เพราะปัจจัยทางพันธุกรรมมีส่วนเกี่ยวข้องค่อนข้างมาก สิ่งที่ทำได้ดีที่สุดในตอนนี้คือควบคุมไม่ให้โรคกำเริบบ่อย และดูแลผิวให้แข็งแรงอยู่เสมอ

Fact Check : ฟันน้ำนมผุ ต้องรักษา ห้ามถอน ห้ามปล่อยให้หลุดเอง จริงหรือ ?

ข่าวที่แชร์: ชวนคุณพ่อคุณแม่มาทำความเข้าใจใหม่กับเรื่อง “ฟันน้ำนมผุ เดี๋ยวก็หลุด ไม่ต้องรักษาก็ได้” เรื่องนี้จะจริงหรือไม่ ?

คำตอบ: ไม่จริง

ฟันน้ำนมไม่ได้มีหน้าที่เพียงแค่เป็นฟันชุดแรก แต่ยังทำหน้าที่กันพื้นที่ให้ฟันแท้ขึ้นตรงตำแหน่ง การถอนหรือสูญเสียฟันน้ำนมก่อนเวลาอันควรทำให้ฟันข้างเคียงล้มลงมาครอบครองพื้นที่ จนฟันแท้ขึ้นผิดตำแหน่งหรือขึ้นไม่ได้ ส่งผลให้ต้องจัดฟันในอนาคตซึ่งมีค่าใช้จ่ายสูงกว่ามาก นอกจากนี้ เด็กที่ไม่มีฟันหน้ายังมีปัญหาด้านการออกเสียงและการเข้าสังคมได้ด้วย แนวทางที่ถูกต้องคือรีบพบทันตแพทย์และอุดฟันเพื่อเก็บซี่นั้นไว้ให้หลุดเองตามช่วงอายุที่เหมาะสม
ฟันน้ำนมผุ ไม่ควรรอให้หลุดเอง

ทันตแพทย์แบ่งระดับความรุนแรงของฟันผุในเด็กออกเป็น 3 ระดับ เพื่อช่วยให้ผู้ปกครองสังเกตและรับมือได้ถูกต้อง

ระดับแรกคือยังไม่มีอาการ แต่สังเกตเห็นสีผิวฟันเปลี่ยนไป เช่น มีสีขาวขุ่นหรือน้ำตาลเข้ม ระดับนี้ทันตแพทย์จะขัดทำความสะอาดและใช้ฟลูออไรด์ความเข้มข้นสูงเพื่อหยุดไม่ให้ผุลุกลามต่อ ระดับที่สองคือเริ่มมีอาการเสียวหรือปวดหน่วง ๆ ซึ่งสามารถรักษาด้วยการอุดฟันด้วยวัสดุสีเหมือนฟัน หรือครอบฟันสีเงินในกรณีที่มีฟันผุหลายจุด และระดับที่สามคือปวดมาก เริ่มมีหนอง นอนไม่ได้ ซึ่งหมายความว่าเนื้อฟันผุทะลุถึงโพรงประสาทแล้ว ต้องรักษารากฟันในเด็กร่วมกับการครอบฟันสีเงินเพื่อเก็บฟันซี่นั้นไว้ให้หลุดตามอายุที่เหมาะสม

หากสูญเสียฟันน้ำนมไปแล้ว ทันตแพทย์ยังมีอุปกรณ์กันพื้นที่เพื่อป้องกันไม่ให้ฟันข้างเคียงล้มเข้ามา และเพื่อให้ฟันแท้ขึ้นได้ตรงตำแหน่ง สรุปง่าย ๆ คือ ฟันน้ำนมที่ดีคือการเบิกทางให้ฟันแท้ที่แข็งแรงในอนาคต

ติดตามชมในรายการคนสู้โรค วันพฤหัสบดีที่ 19 กุมภาพันธ์ 2569 เวลา 15.05 – 15.30 น. ทางไทยพีบีเอส หรือ รับชมสดออนไลน์ทาง www.thaipbs.or.th/Live