Big Story เรื่องใหญ่ Thai PBS
Big Story เรื่องใหญ่ Thai PBS

นักกิจกรรมทางการเมือง คำถามถึงจริยธรรมเพศ ?

หน้ารายการ
4 ต.ค. 69

การล่วงละเมิดทางเพศในสังคมไทยเกิดขึ้นต่อเนื่อง ทั้งที่เป็นข่าวและไม่เป็นข่าว ล่าสุดเรื่องนี้กลับมาเป็นที่ถกเถียงอีกครั้ง เพราะผู้ถูกระบุว่าเป็นผู้กระทำคือนักเคลื่อนไหวทางการเมืองระดับแนวหน้า คนที่สังคมมองว่าสู้เพื่อประชาธิปไตยและสิทธิมนุษยชน

ปลายเดือนสิงหาคม 2569 ผู้เสียหายที่ใช้นามสมมุติว่า "คุณเอ" เปิดเผยผ่านเพจโซเชียลว่าเคยถูกนักเคลื่อนไหวชายอาวุโสล่วงละเมิดทางเพศเมื่อปี 2567 ต่อมามีการยอมรับว่าเรื่องที่ถูกกล่าวถึงเป็นตัวเขาเอง

เสียงจากผู้เคยถูกล่วงละเมิด: ทำไมจึงไม่หนีออกมาทันที

กาญจนา ดีอุต เล่าว่าเคยถูกกระทำรุนแรงทางเพศจากนักกิจกรรมทางสังคม ซึ่งเป็นนักคิด นักเขียน และศิลปินแห่งชาติ ตอนนั้นเธอเป็นนักศึกษาปริญญาตรี ปี 2 และรู้จักเขาจากการเข้าร่วมขบวนเคลื่อนไหวต่อต้านนโยบายของรัฐบาลสมัยนายกฯ ชวน หลีกภัย ทั้งแกนนำนักศึกษาและคนในแวดวงเอ็นจีโอต่างเคารพนับถือเขา เธอจึงมองว่าการได้ทำงานใกล้ชิดเป็นโอกาสดีของชีวิต และไว้ใจเขามาก แต่ในช่วงทำงานด้วยกัน เธอถูกล่วงละเมิดทางเพศ และอยู่ในความสัมพันธ์นั้นนานถึง 4 ปี

คำถามที่สังคมมักถามคือ "ทำไมไม่หนี" กาญจนาตอบว่าเพราะความกลัว เขาเป็นคนมีอิทธิพล และเธอมาจากครอบครัวยากจนที่ต้องการรายได้ ทุกครั้งที่ถูกเรียกขึ้นห้อง เธอยอมเพื่อความอยู่รอด

กว่าเธอจะเปิดเผยเรื่องนี้ก็ผ่านไปกว่า 20 ปี จุดเปลี่ยนคือตอนที่เขาได้รับรางวัลศิลปินแห่งชาติ เธอรู้สึกกลัวจนร้องไห้ กินไม่ได้ นอนไม่หลับ เมื่อได้อ่านบทความของผู้หญิงอีกคนที่เล่าประสบการณ์ถูกครูล่วงละเมิด ความทรงจำเก่ากลับมาซ้ำ ๆ จนเธอตัดสินใจเล่าให้คนที่ไว้ใจฟัง เพราะเสียงข้างในบอกว่าเธอต้องพูดความจริงออกมาให้ได้

ประชาธิปไตยที่ไม่มีจริยธรรมทางเพศ เป็นประชาธิปไตยจริงหรือ

นิศารัตน์ จงวิศาล ผู้ให้คำปรึกษาจากมูลนิธิทำทาง ตอบชัดว่า "ไม่จริง" ประเด็นประชาธิปไตยที่ไม่มีจริยธรรมทางเพศ เป็นประชาธิปไตยจริงหรือ เพราะจริยธรรมทางเพศคือการเคารพสิทธิบนเนื้อตัวร่างกายของผู้อื่น ให้เกียรติกัน ถ้าไม่มีสิ่งเหล่านี้ ก็ไม่มีหน้าไปพูดเรื่องความเท่าเทียมด้านอื่น ๆ

เธอบอกว่าปัญหานี้ในขบวนเคลื่อนไหวมีมาต่อเนื่อง เช่น ในการเคลื่อนไหวปี 2563 ก็มีกลุ่มเฟมินิสต์ปลดแอกออกมาพูดเรื่องนี้ โดยในทุกยุคมีผู้นำชายที่มีอำนาจ และย่อมมีบางคนที่หาประโยชน์จากอำนาจนั้น ผลงานที่ผ่านมาของนักเคลื่อนไหวยังอาจกลายเป็น "เกราะกำบัง" ทำให้คนมองไม่เห็นสิ่งที่เขาทำผิด การกระทำจึงอาจดูร้ายแรงกว่าคนอื่น ทั้งที่จริงก็ร้ายแรงเท่ากัน

"ยินยอม" จริงไหม: เข้าใจเรื่องความยินยอมให้ถูกต้อง

นิธินันท์ ยอแสงรัตน์ นักเขียนและเจ้าของสำนักพิมพ์ อธิบายว่าผู้หญิงแต่ละคนมีประสบการณ์ชีวิตไม่เหมือนกัน และไม่ควรด่วนสรุปว่า "ผู้หญิงยอมเอง" โดยเธอหยินเนื้อหาจากหนังสือ "คัมภีร์โยนี" ที่ระบุว่าผู้หญิงมีเพศสัมพันธ์ด้วยเหตุผลหลายอย่าง บางครั้งการยินยอมไม่ได้มาจากความสุข แต่มาจากการต้องเอาใจคนที่ตนรัก ไม่อยากขัดแย้ง กลัวเดือดร้อนภายหลัง หรือกลัวอำนาจ เธอสรุปว่าถ้าผู้หญิงมีเพศสัมพันธ์ในสภาพที่งง ตกใจ หวาดกลัว อึดอัด หรืออับอาย นั่นคือการล่วงละเมิดทางเพศ ไม่ต้องตีความเป็นอย่างอื่น

เธอยังเล่าเหตุการณ์ที่เคยเห็นหัวหน้างานชายล่วงละเมิดนักข่าวหญิงต่อหน้าคนอื่น เด็กได้แต่นั่งน้ำตาคลอ เมื่อถามภายหลังก็บอกว่า "ไม่กล้า เพราะเขาเป็นหัวหน้า" ซึ่งทำให้เธอเข้าใจว่าทำไมหลายคนไม่ตอบโต้

กรูมมิ่งทำไมอันตรายกว่าการคุกคามทางเพศ

สุภัทรี เลาหวิริภาพ อาสาสมัครมูลนิธิศานติวัฒนธรรมและนักจิตวิทยาคลินิก อธิบายว่าการล่วงละเมิดทางเพศไม่ได้เกิดแบบฉับพลันเสมอไป ซึ่งต่างจากภาพจำที่ว่าต้องมีคนแปลกหน้ามาฉุดกระชากในที่เปลี่ยว ความจริงคือรูปแบบ "กรูมมิ่ง" หรือการค่อย ๆ ตระเตรียมเหยื่อ เป็นความรุนแรงอีกแบบที่อันตรายกว่า มี 7 ขั้นตอน คือ

  • เลือกเป้าหมายที่เปราะบาง
  • สร้างความไว้วางใจ จนคนภายนอกมองว่าเขาไม่น่าทำเรื่องไม่ดี
  • ใช้บุญคุณ เข้าไปมีอิทธิพลในชีวิตเพื่อให้เกิดการพึ่งพา
  • กระตุ้นให้อยู่ลำพัง แยกออกจากกลุ่มให้อยู่กันสองคน
  • สร้างความเชื่อใจ โดยให้ฟังความลับ
  • จับเนื้อต้องตัว นำไปสู่ความสัมพันธ์ทางเพศ
  • ขู่ให้กลัวและควบคุมบังคับ บางครั้งควบคุมผ่านความรู้สึกดี ๆ จนออกจากความสัมพันธ์ไม่ได้
  • จากภายนอกจึงอาจดูเหมือนเป็นความสมัครใจ แต่ผู้เสียหายจะสงสัยตลอดเวลาว่านี่คือการยินยอมจริงหรือไม่

คุณสามารถติดตามชมรายการ Big Story เรื่องใหญ่ Thai PBS ทุกวันอาทิตย์ เวลา 22.30 - 23.00 น. ทางไทยพีบีเอส หรือดูย้อนหลัง ได้ที่ www.thaipbs.or.th/BigStoryThaiPBS

วิดีโอแนะนำ

1 - 30
31 - 60
61 - 90
91 - 120
121 - 150
151 - 180
181 - 210
211 - 240
241 - 270
271 - 300
301 - 330
331 - ล่าสุด

ละครดี ซีรีส์เด่น

ดูทั้งหมด

♫ ♫ Songs Popular ♫ ♫

ดูทั้งหมด

คลิปมาใหม่

คนดูเยอะ 👀

ดูทั้งหมด

เสน่ห์ประเทศไทย