Big Story เรื่องใหญ่ Thai PBS
8 มิ.ย. 69

ครอบครัว: พื้นที่ที่ควรปลอดภัยที่สุด แต่กลับเป็นอันตราย

ครอบครัว พื้นที่ที่น่าปลอดภัยที่สุด กลับกลายเป็นพื้นที่อันตรายสำหรับเด็กจำนวนมากในประเทศไทย ความรุนแรงทางเพศในครอบครัว ไม่ใช่เรื่องไกลตัว และไม่ได้เกิดเฉพาะในครอบครัวยากจน แต่พบในทุกชนชั้น ทั้งครอบครัวคนมีฐานะ เพียงแต่ไม่พูดออกมา

ข้อมูลจากมูลนิธิหญิงชายก้าวไกล ระบุว่ากลุ่มเด็กอายุ 10 – 20 ปี คือกลุ่มที่ถูกคุกคามและล่วงละเมิดทางเพศสูงที่สุด และมากกว่าครึ่งหนึ่งของเคสทั้งหมดเกิดขึ้น ภายในครอบครัว โดยผู้กระทำมักเป็นพ่อ พ่อเลี้ยง พี่ชาย หรือญาติผู้ใหญ่

ทำไมเด็กถึงไม่พูด? รากของปัญหาในครอบครัวไทย

หนึ่งในเหตุผลหลักที่ทำให้ปัญหานี้ถูกซ่อนไว้นานคือ ค่านิยมของสังคมไทย ที่ฝังรากลึกในเรื่อง

  • ชายเป็นใหญ่ ผู้ชายในครอบครัวมักมีอำนาจสูงสุดในการตัดสินใจทุกอย่าง ทำให้เด็กและแม่ไม่มีพื้นที่ต่อรอง
  • ความกตัญญู เด็กถูกปลูกฝังว่าต้องเชื่อฟังพ่อแม่และผู้ใหญ่โดยไม่ตั้งคำถาม การออกมาพูดจึงรู้สึกเหมือน "ทำผิด" หรือ "อกตัญญู"
  • ความในอย่านำออก คนในครอบครัวและสังคมมักมองว่าเรื่องในบ้านไม่ควรเปิดเผยสู่ภายนอก

ผลคือ เด็กหลายคนเก็บบาดแผลไว้คนเดียวนานหลายสิบปี บางคนอาจไม่เคยพูดถึงมันเลยตลอดชีวิต

สังคมต้องเปลี่ยน: ปัญหาครอบครัวไม่ใช่เรื่องส่วนตัว

ผู้เชี่ยวชาญเน้นย้ำตรงกันว่า ความรุนแรงทางเพศในครอบครัวไม่ใช่เรื่องส่วนตัว แต่เป็น การละเมิดสิทธิมนุษยชน ที่ต้องได้รับการแก้ไขในระดับสังคมและกฎหมาย

สิ่งที่ทุกคนช่วยได้

  • เชื่อเด็ก เมื่อเขาเล่าเรื่องที่เกิดขึ้น
  • ไม่โทษเหยื่อ ไม่ว่าในชีวิตจริงหรือบนโซเชียลมีเดีย
  • สังเกตเด็กรอบข้าง และอย่ามองข้ามสัญญาณผิดปกติ

สัญญาณเตือนที่ครอบครัวและคนรอบข้างต้องสังเกต

ผู้เชี่ยวชาญแนะนำให้คนรอบข้างหมั่นสังเกตพฤติกรรมเด็ก เพราะสัญญาณเหล่านี้อาจบ่งบอกว่ามีบางอย่างผิดปกติ:

  • อารมณ์เปลี่ยนแปลงกะทันหัน เช่น จากเด็กร่าเริงกลายเป็นซึมเศร้าหรือเก็บตัว
  • ไม่กล้าบอกผู้ใหญ่โดยตรง แต่ไปเล่าให้เพื่อนหรือคนแปลกหน้าฟัง
  • ออกจากบ้านโดยไม่มีเหตุผล หรือไม่อยากกลับบ้าน
  • แสดงความกลัวต่อคนในครอบครัว โดยไม่มีสาเหตุชัดเจน

สิ่งสำคัญคือ อย่าเพิกเฉย และอย่าตีตราเด็กว่า "ดื้อ" หรือ "ไม่ตั้งใจเรียน" เพราะพฤติกรรมเหล่านั้นอาจเป็นการส่งสัญญาณขอความช่วยเหลือ

สิ่งที่ไม่ควรทำเมื่อเด็กในครอบครัวเปิดใจเล่า

หนึ่งในความผิดพลาดที่พบบ่อยที่สุดคือ การตอบสนองในแบบที่ทำให้เด็กปิดปากไปตลอดกาล บางประโยคไม่เพียงแต่ทำให้เด็กหยุดพูด แต่ยังสร้างความสับสนว่าตัวเองเป็นคนผิด และอาจทำให้เขาไม่กล้าขอความช่วยเหลือไปอีกหลายสิบปี

สิ่งที่ควรทำคือ: ฟังก่อน เชื่อก่อน ไม่ตัดสิน

บาดแผลในครอบครัว ส่งผลลึกกว่าที่คิด

จิตแพทย์และนักจิตวิทยาชี้ว่า ความทรงจำจากเหตุการณ์รุนแรงจะฝังลึกในสมอง และ ไม่สามารถลืมได้ด้วยการบอกให้ลืม บาดแผลเหล่านี้อาจแสดงออกมาในรูปแบบต่างๆ เช่น:

  • ฝันร้ายซ้ำๆ และความหวาดระแวงเรื้อรัง
  • ไม่สามารถใช้ชีวิตปกติได้ เพราะสิ่งรอบข้างกระตุ้นให้นึกถึงเหตุการณ์
  • ส่งผลต่อร่างกายเกิดหลายโรค ที่เกิดจากความเครียดสะสมในวัยเด็ก
  • วงจรความรุนแรงซ้ำ เพราะ "คนที่ถูกตีมา เมื่อมีโอกาสก็มักตีคนอื่น"

ที่น่าเป็นห่วงคือ เด็กเล็กหลายคนไม่รู้ด้วยซ้ำว่าสิ่งที่เกิดขึ้นกับตัวเองคือ "ความรุนแรง" กว่าจะรู้ตัว เหตุการณ์ก็ผ่านไปนานแล้ว

คุณสามารถติดตามชมรายการ Big Story เรื่องใหญ่ Thai PBS ทุกวันจันทร์ เวลา 21.30 - 22.30 น. ทางไทยพีบีเอส หรือดูย้อนหลัง ได้ที่ www.thaipbs.or.th/BigStoryThaiPBS

ละครดี ซีรีส์เด่น

ดูทั้งหมด

♫ ♫ Songs Popular ♫ ♫

ดูทั้งหมด

คลิปมาใหม่

คนดูเยอะ 👀

ดูทั้งหมด

เสน่ห์ประเทศไทย