Profile icon

โพสต์อ้าง “อิหร่าน” ยิงขีปนาวุธพลาดโดนโรงเรียน แท้จริงคนละเหตุการณ์ ห่างไปกว่า 1,000 กม.

ข่าวบิดเบือนDateClock icon07:02|รอบโลกViews0
โพสต์ภาพอ้าง IRGC ยิงขีปนาวุธพลาด ม้วนกลับมาตกใส่โรงรียนตัวเอง จนเป็นเหตุให้เด็กนักเรียนเสียชีวิตนับร้อย ที่เมือง Minab แท้จริงเป็นภาพเหตุการณ์คนละแห่ง ซึ่งห่างออกไปกว่า 1,300 กม.

Thai PBS Verify พบที่มาของข่าวบิดเบือนจาก: X

ภาพบันทีกหน้าจอแสดงเพจ Throwback Iran ที่โพสต์อ้างว่า IRGC ยิงขีปนาวุธพลาด ม้วนกลับมาตกใส่โรงรียนตัวเอง เผยแพร่เมื่อวันที่ 28 ก.พ. 69

Thai PBS Verify พบโพสต์ภาพข่าวบนแพลตฟอร์ม X ของเพจที่ใช้ชื่อว่า Throwback Iran ที่ได้มีการเผยแพร่ภาพเอาไว้เมื่อวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2569 โดยมีเนื้อความดังนี้

Regarding Minab girls school which the regime in Iran claims was hit by America:

Footage shows whatever hit the school was a failed rocket launch from IRGC, it wasn’t Israel or US.

Analysis of the area shows the school is in a middle of a military area full of IRGC bases.

ซึ่งเมื่อนำมาแปลด้วย Google Translate จะสามารถแปลได้ว่า

เกี่ยวกับโรงเรียนหญิงมินาบที่รัฐบาลอิหร่านอ้างว่าถูกโจมตีโดยสหรัฐอเมริกา:

ภาพวิดีโอแสดงให้เห็นว่าสิ่งที่โจมตีโรงเรียนคือการยิงจรวดที่ล้มเหลวของกองกำลังพิทักษ์ปฏิวัติอิหร่าน (IRGC) ไม่ใช่ของอิสราเอลหรือสหรัฐอเมริกา

การวิเคราะห์พื้นที่แสดงให้เห็นว่าโรงเรียนตั้งอยู่ใจกลางพื้นที่ทางทหารซึ่งเต็มไปด้วยฐานทัพของ IRGC

โดยโพสต์ดังกล่าว สามารถเรียกยอดการเข้าชมกว่า 1.4 ล้านครั้ง ยอดไลก์ได้กว่า 13,000 ครั้ง การรีทวิตกว่า 5,900 ครั้ง การบันทึกกว่า 2,700 ครั้ง แลกการแสดงความเห็น 508 ครั้ง โดยมีความคิดเห็นไปในทางการเหน็บแนมการทำงานของกองทัพอิหร่าน แต่ก็มีบางส่วนที่ได้มีการนำข้อมูลมาโต้แย้ง

จากการตรวจสอบบัญชี X ดังกล่าวพบว่า บัญชีดังกล่าวเพิ่งถูกสร้างเมื่อเดือน กุมภาพันธ์ 2567 โดยมีที่ตั้งอยู่ในประเทศสหรัฐอเมริกา ซึ่งที่ผ่านมามีการเปลี่ยนชื่อถึง 4 ครั้ง และเพิ่งได้มีการรับตรา Verify มาเมื่อเดือนมกราคม 2569

ภาพบันทึกหน้าจอแสดงความโปร่งของเพจ Throwback Iran บนแพลตฟอร์ม X

ภาพการโจมตีผิดพลาดของ IRGC จริงหรือไม่ ?

Thai PBS Verify สังเกตรายละเอียดในภาพ จนพบกับความผิดปกติภายในภาพ เช่น การที่โพสต์ต้นทางกล่าวว่าเป็นภาพที่ถ่ายได้จากเมือง Minab ประเทศอิหร่าน ซึ่งเป็นพื้นที่ทางใต้ของประเทศ และไม่มีหิมะตกบนยอดเขาเหมือนกับในภาพที่ได้มีการใช้อ้างอิง

ภาพจากโพสต์ที่ระบุว่าเป็นขีปนาวุธที่เกิดความผิดพลาดและตกลงในเมือง Minab ซึ่งทิวทัศน์ของภูเขาที่มีหิมะตกไม่ควรอยู่ในพื้นที่ตอนใต้ของอิหร่าน

นอกจากนี้เรายังพบจุดสังเกตที่เป็นอาคารภายในภาพ พบว่าอาคารดังกล่าว คือคลินิกทันตกรรม Ava Dental Clinic Zanjan ซึ่งอาคารดังกล่าว ตั้งอยู่ที่เมือง ซานจาน จ.ซานจาน ประเทศอิหร่าน ซึ่งอยู่ห่างจากโรงเรียนที่จุดปะทะจริงกว่า 1,300 กิโลเมตร และไม่ได้ใกล้กับสถานที่ในภาพเลยแม้แต่น้อย

ภาพตึก Ava Dental Clinic Zanjan (ซ้าย) เปรียบเทียบอาคารที่อยู่ในภาพ (ขวา) ซึ่งพบว่ามีรายละเอียดที่ตรงกัน

สถานที่ที่ขีปนาวุธเกิดความผิดพลาด

Thai PBS Verify ยังได้มีการตรวจสอบแผนที่ของสถานที่ที่โรงเรียนตั้งอยู่ ซึ่งพบว่าอยู่ภายในเมือง Minab  

(กรอบแดง) อาคารจุดเกิดเหตุโจมตีทางอากาศอย่างรุนแรงที่โรงเรียนประถมหญิงล้วนในเมืองมินาบ จังหวัดฮอร์โมซกัน ทางตอนใต้ของอิหร่าน  (กรอบน้ำเงิน) จุดสังเกตระเบียงของอาคาร 

จากการตรวจสอบพบว่า โรงเรียน Minab ที่ถูกโจมตี มีการปักหมุดเป็นร้านขายยา พร้อมแนบภาพทางเข้า ที่เมื่อมีการแปลด้วย Google Translate จะได้เป็นคำว่า

คลินิกเฉพาะทางชาฮิด อับซาลาน – กองบัญชาการแพทย์กองทัพเรือ กองกำลังพิทักษ์ปฏิวัติอิสลาม 

ภาพร้านขายยาที่ถูกปักหมุดไว้ พร้อมแนบภาพประตูทางเข้าขนาดใหญ่ ที่ระบุข้อความว่า “คลินิกเฉพาะทางชาฮิด อับซาลาน – กองบัญชาการแพทย์กองทัพเรือ กองกำลังพิทักษ์ปฏิวัติอิสลาม”

อย่างไรก็ตามเมื่อทำการตรวจสอบสถานที่ของทั้งสองแห่ง จะพบว่ามีระยะทางห่างกันถึงกว่า 1,300 กม.

ระยะห่างระหว่างเมือง Zanjan และเมือง Minab ของประเทศอิหร่าน ที่ห่างกับกว่า 1,300 กม.

สถานการณ์ในปัจจุบันเป็นอย่างไร ?

ความคืบหน้าล่าสุดของเหตุการณ์ดังกล่าว ล่าสุด Thai PBS News รายงานว่า วันที่ 3 ก.พ. 69 ทางการอิหร่านได้มีการจัดพิธีศพหมู่ หลังจากเกิดเหตุที่โรงเรียนประถมฯ ณ เมืองมินาบ โดยทางการได้อ้างว่าเป็นฝีมือของสหรัฐฯ และอิสราเอล ซึ่งทำให้มียอดผู้เสียชีวิต 168 คน พร้อมทั้งกล่าวว่า ชาวอเมริกันควรตั้งคำถามกับผู้นำประเทศว่า เด็กเหล่านี้เป็นภัยความมั่นคงของชาติได้อย่างไร

ภาพจาก Thai PBS News

ขณะที่สำนักข่าวรอยเตอร์ส (Reuters) มีการรายงานว่า สำนักงานสิทธิมนุษยชนแห่งสหประชาชาติ (UNHRC) เรียกร้องให้เริ่มการสอบสวนอย่างเร่งด่วน, เป็นกลาง และรอบด้าน ต่อเหตุการณ์โจมตีโรงเรียนดังกล่าวที่มีผู้เสียชีวิตจำนวนมาก โดยระบุว่าเป็นหน้าที่ของฝ่ายที่อยู่เบื้องหลังการโจมตี ในการตรวจสอบและเปิดเผยข้อมูลและข้อเท็จจริง

สำหรับโรงเรียนดังกล่าวถูกโจมตีในวันแรกของการปฏิบัติการทางทหารของสหรัฐฯ และอิสราเอลต่ออิหร่าน ขณะที่ มาร์โก รูบิโอ รัฐมนตรีต่างประเทศสหรัฐฯ กล่าวว่า กองกำลังสหรัฐฯ จะไม่โจมตีโรงเรียนโดยมีเจตนา ขณะที่อิสราเอลกำลังสอบสวนเหตุการณ์ดังกล่าว

อย่างไรก็ตาม สำนักงานสิทธิมนุษยชนแห่งสหประชาชาติ ระบุว่า ยังไม่มีข้อมูลเพียงพอที่จะชี้ขาดว่า เหตุโจมตีดังกล่าว เข้าข่ายอาญากรรมสงครามหรือไม่

เรื่องจริงเป็นอย่างไร ?

ข้อมูลโพสต์ที่เผยแพร่โดยเพจ Throwback Iranที่ระบุว่า ขีปนาวุธที่เกิดความผิดพลาดตกลงในเมืองมินาบนั้น “ไม่เป็นความจริง” เนื่องจากภาพขีปนาวุธที่ตกในเมือง Zanjan อยู่ห่างการโจมตีโรงเรียนประถมฯ ในเมือง Minab ออกไปกว่า 1,300 กิโลเมตร

Verification Documentกระบวนการตรวจสอบ

  • Visual Analysis & Geolocation: สังเกตลักษณะทางภูมิศาสตร์ (ภูเขาหิมะ) และสถาปัตยกรรมของอาคาร จนระบุตำแหน่งที่ตั้งจริงได้ว่าคือ Ava Dental Clinic ในเมืองซานจาน ไม่ใช่เมืองมินาบ

  • Google Maps & Translator: ตรวจสอบหมุดสถานที่ในภาพทั้งสอง พบว่า ขีปนาวุธที่ตกในเมือง Zanjan อยู่ห่างการโจมตีโรงเรียนประถมฯ ในเมือง Minab ออกไปกว่า 1,300 กิโลเมตร

ผลกระทบจากข้อมูลเท็จนี้

  • การสร้างความเข้าใจผิดในระดับสากล: การระบุว่าเหตุการณ์เกิดจากความผิดพลาดของกองทัพตนเอง (IRGC) ทั้งที่ภาพหลักฐานอยู่ห่างออกไปถึง 1,300 กิโลเมตร เป็นการสร้าง “หลักฐานเท็จ” เพื่อเปลี่ยนทิศทางความรับผิดชอบในเหตุการณ์โศกนาฏกรรม
  • การเพิ่มความขัดแย้งและความเกลียดชัง: ข้อมูลนี้มุ่งเป้าไปที่การลดความน่าเชื่อถือของรัฐบาลหรือกองทัพในสายตาประชาชน และอาจถูกใช้เป็นเครื่องมือปลุกปั่นให้เกิดการประท้วงหรือความไม่สงบโดยใช้ข้อมูลที่ไม่เป็นความจริง
  • ความสับสนต่อข้อเท็จจริงในพื้นที่: เมื่อข้อมูลเท็จถูกแชร์ออกไปอย่างรวดเร็ว (Viral) จะทำให้ผู้ที่ติดตามข่าวสารสับสน ว่าตกลงใครคือผู้ก่อเหตุตัวจริง ทำให้การสืบสวนหาข้อเท็จจริงล่าช้าและถูกเบี่ยงเบนความสนใจ
  • การทำลายความน่าเชื่อถือของสื่อและโซเชียลมีเดีย: การใช้บัญชีที่ดูเหมือนเป็นแหล่งข้อมูลประวัติศาสตร์หรือข่าว (เช่น Throwback Iran) ทำให้ผู้ใช้หลงเชื่อได้ง่ายขึ้น ส่งผลให้เกิดความระแวงต่อข้อมูลทุกประเภทในอนาคต

Guidelinesข้อแนะนำเมื่อได้ข้อมูลเท็จนี้ ?

  • วิธีการรับมือเบื้องต้น
      • อย่าเพิ่งรีบแชร์: ข้อมูลที่มุ่งเน้นการโจมตีฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งอย่างรุนแรง มักจะถูกออกแบบมาเพื่อให้เราใช้อารมณ์มากกว่าเหตุผล
      • ตรวจสอบแหล่งที่มา: ดูว่าบัญชีที่โพสต์มีประวัติการเผยแพร่ข้อมูลบิดเบือนหรือไม่ หรือเป็นบัญชีที่มีตัวตนชัดเจนและน่าเชื่อถือในฐานะสำนักข่าวหรือไม่
  • วิธีการตรวจสอบเชิงลึก
      • ใช้การค้นหาด้วยภาพ (Reverse Image Search): นำภาพที่ปรากฏในโพสต์ไปค้นหาใน Google Lens หรือเครื่องมืออื่น ๆ เพื่อดูว่าภาพนี้เคยปรากฏในข่าวอื่นมาก่อนหรือไม่ (ในกรณีนี้จะพบว่าสถานที่ในภาพไม่ตรงกับเมือง Minab)
      • ตรวจสอบพิกัดทางภูมิศาสตร์: หากมีการอ้างอิงสถานที่ ให้ลองเช็กในแผนที่เบื้องต้น ว่าสภาพภูมิประเทศหรือสิ่งปลูกสร้างสอดคล้องกับพื้นที่ที่กล่าวอ้างจริงหรือไม่
      • ติดตาม “สำนักข่าวตรวจสอบข้อเท็จจริง” (Fact-Checkers): เช่น Thai PBS Verify, AFP Fact Check หรือ Reuters เพื่อดูว่ามีการหักล้างข้อมูลดังกล่าวไปแล้วหรือไม่
  • การดำเนินการ
      • รายงาน (Report) โพสต์: หากพบว่าเป็นข้อมูลเท็จที่ชัดเจน ให้กดรายงานต่อแพลตฟอร์มนั้น ๆ ในหัวข้อ “ข้อมูลที่ทำให้เกิดความเข้าใจผิด” (Misleading Information)
      • แก้ไขความเข้าใจผิดอย่างสุภาพ: หากเห็นคนรอบตัวแชร์ข้อมูลนี้ ให้ส่งลิงก์จากแหล่งข่าวที่ตรวจสอบแล้ว (เช่น Thai PBS Verify) ให้เขาดูเพื่อเป็นการให้ข้อมูลที่ถูกต้อง
Verify

แท็กที่เกี่ยวข้อง

Verify

ผู้เขียน

Verify

ผู้เรียบเรียง

Verify

บทความที่เกี่ยวข้อง

Verify

บทความที่ได้รับความนิยม

Cyber Safe Life : รู้ทันกลลวงให้โลกออนไลน์ปลอดภัยสำหรับทุกคน