คลิปอ้าง “อิหร่าน” ถล่มสนามบินดูไบ ที่แท้คลิป AI
Thai PBS Verify พบแหล่งที่มาจาก: Facebook
เฟซบุ๊ก Risaala TV แชร์คลิปวิดีโอ สนามบินมีควันออกมาจำนวนมาก พร้อมระบุว่า “Iran oo garaacday Garoonkii Diyaaradaha ee Dubai iyo shaqo joojin la sameeyay”
Thai PBS Verify พบโพสต์ในเฟซบุ๊ก Risaala TV แชร์คลิปวิดีโอสนามบินถูกไฟไหม้จนมีควันออกมาจำนวนมาก พร้อมระบุว่า
“Iran oo garaacday Garoonkii Diyaaradaha ee Dubai iyo shaqo joojin la sameeyay”
เมื่อนำมาแปลด้วยเครื่องมือแปลภาษาผ่าน Google Translate เป็นภาษาไทยว่า
“อิหร่านโจมตีท่าอากาศยานดูไบ กระทบการดำเนินงานจนต้องหยุดให้บริการชั่วคราว”
ซึ่งโพสต์ดังกล่าวมีผู้เข้าชมไปแล้วกล่าว 100,000 ครั้ง และมีการแสดงความรู้สึก 1,000 ครั้ง รวมถึงมีการแสดงความคิดเห็นจำนวน 46 ข้อความ
สนามบินดูไบโดนระเบิดจริงหรือไม่ ?
Thai PBS Verify ตรวจสอบวิดีโอดังกล่าว ด้วยการสังเกตภายในคลิปพบว่า มีจุดสังเกตที่ทำให้สงสัยว่าเป็นคลิป AI ดังนี้
1. ตัวอักษรและโลโก้บนตัวเครื่องบิน:
- หากสังเกตที่ชื่อสายการบินข้างลำตัวเครื่อง จะพบว่าตัวอักษรดูบิดเบี้ยว ไม่เป็นคำที่ชัดเจน
- โลโก้ที่ส่วนหางดูคล้ายสายการบินดัง (เช่น Emirates) แต่รายละเอียดของลวดลายมีความผิดเพี้ยน ไม่ตรงกับอัตลักษณ์จริงของสายการบินใดสายการบินหนึ่ง
2. ลักษณะของควันและไฟ:
- กลุ่มควันที่พุ่งออกมาจากอาคารด้านหลังมีลักษณะเป็นก้อนกลม ๆ ซ้อนกันดูเกินจริง (ดูเหมือน “ปุยเมฆ” มากกว่าควันไฟจากเหตุการณ์จริง)
- รูปร่างของควันดูขาดความต่อเนื่องทางฟิสิกส์ และไม่มีเงาหรือแสงสะท้อนที่สอดคล้องกับแหล่งกำเนิดแสงในภาพ
3. ความสมเหตุสมผลของโครงสร้าง เช่นประตูเครื่องบิน และรถดับเพลิง
- ประตูที่เปิดอยู่ดูมีรูปทรงที่แปลกประหลาด ขอบประตูไม่คมชัด และดูเหมือนถูก “งอก” ออกมาจากตัวเครื่องมากกว่าจะเป็นกลไกการเปิดปกติ
- รถดับเพลิงด้านขวามีสัดส่วนที่ดูเพี้ยน ล้อและโครงสร้างรถดูไม่สมมาตร รวมถึงสายฉีดน้ำที่พุ่งออกมาก็ดูไม่มีจุดเริ่มต้นที่ชัดเจนจากตัวรถ
นอกจากนี้ เมื่อนำภาพไปตรวจสอบด้วยเครื่องมือตรวจสอบวิดีโอ AI เช่น DETECTVIDEOAI พบว่า โอกาสที่เป็นวิดีโอที่สร้างจาก AI 58 %
ภาพคลิปวิดีโอ ตรวจสอบด้วยเครื่องมือ DETECTVIDEOAI พบว่า โอกาสที่เป็นวิดีโอที่สร้างจาก AI ราว 58 %
เทียบสนามบินดูไบในคลิปและ Google Map
เมื่อนำภาพในคลิปไปเปรียบเทียบภาพใน Google Maps พบว่า ด้านหน้าพื้นที่เข้าเครื่องบินไม่มีตัวอักษร คำว่า “DUBAI” แต่อย่างใด
ภาพเปรียบเทียบสนามบินดูไบในคลิป (ซ้าย) และภาพสนามบินดูไบจาก Google Maps (ขวา)
เรื่องจริงเป็นอย่างไร ?
เมื่อวันที่ 1 มี.ค. 69 อิหร่านได้เปิดฉากยิงขีปนาวุธและโดรนชุดใหม่ไปยังเป้าหมายของสหรัฐฯ และอิสราเอลทั่วตะวันออกกลาง หลังจากหลายชั่วโมงที่ประกาศว่าจะเอาคืนจากการรายงานการสังหารของอายะตุลลอห์ อาลี คอเมเนอี มีรายงานการเกิดเสียงระเบิดในดูไบและโดฮา และการดำเนินงานที่ท่าอากาศยานนานาชาติดูไบ ถูกระงับท่ามกลางความตึงเครียดที่ทวีความรุนแรงขึ้น
กระบวนการตรวจสอบ
- ตรวจสอบด้วยตาเปล่า : เมื่อพิจารณาจากคลิปวิดีโอพบว่า มีหลายจุดที่บ่งบอกว่าไม่ใช่คลิปจริง เช่น ตัวอักษรและโลโก้ที่บิดเบี้ยว รวมถึงโครงสร้างเครื่องบินและรถดับเพลิงที่มีสัดส่วนผิดเพี้ยนไม่สมจริง และกลุ่มควันมีลักษณะเป็นก้อนฟุ้งคล้ายปุยเมฆ ซึ่งขัดกับหลักฟิสิกส์
- ตรวจสอบด้วยเครื่องมือตรวจสอบวิดีโอ AI : เมื่อนำคลิปวิดีโอดังกล่าว ตรวจสอบด้วยเครื่องมือ DETECTVIDEOAI พบว่า โอกาสที่เป็นวิดีโอที่สร้างจาก AI ถึง 58 %
- ตรวจสอบด้วย Google Map: เมื่อนำภาพไปเทียบกับภาพใน Google Maps พบว่า ภาพสนามบินใน Goofgle Maps ไม่มีคำว่า DUBAI แต่อย่างใด
- ตรวจสอบจากแหล่งข้อมูล: ท่าอากาศยานนานาชาติดูไบ ถูกระงับการให้บริการชั่วคราว หลังอิหร่านยิงขีปนาวุธและโดรนในพื้นที่ดูไบ
ผลกระทบของข้อมูลเท็จ
1. การขยายตัวของความขัดแย้ง (Escalation): ข่าวลือเรื่องการโจมตีโครงสร้างพื้นฐานสำคัญอย่างสนามบินนานาชาติ อาจถูกนำไปใช้เป็นข้ออ้างในการตอบโต้ทางการทหาร ทำให้สถานการณ์ตึงเครียดขึ้นโดยไม่จำเป็น
2. อุตสาหกรรมการบิน: สนามบินดูไบเป็นศูนย์กลาง (Hub) การบินระดับโลก ข่าวระเบิดส่งผลต่อความเชื่อมั่นของผู้โดยสาร การยกเลิกเที่ยวบิน และอาจทำให้ราคาตั๋วเครื่องบินหรือค่าประกันภัยการเดินทางพุ่งสูงขึ้น
3. ตลาดหุ้นและราคาน้ำมัน: ข่าวความไม่สงบในตะวันออกกลางมักส่งผลโดยตรงต่อราคาน้ำมันโลกและความผันผวนของตลาดหุ้น ซึ่งกระทบต่อเศรษฐกิจในระดับมหภาค
3. ภาวะตระหนกตกใจ: สร้างความหวาดกลัวให้กับญาติพี่น้องของผู้ที่พำนักหรือกำลังเดินทางผ่านดูไบ
4. ความยากในการแยกแยะข้อเท็จจริง: เมื่อ AI สามารถสร้างวิดีโอที่สมจริงได้ (Deepfake) จะทำให้ประชาชนเกิดความเหนื่อยล้าในการรับสาร (Information Fatigue) และอาจเลิกเชื่อถือข่าวจริงในอนาคต
ข้อแนะนำเมื่อได้ข้อมูลเท็จนี้ ?
- “หยุด” ก่อนส่งต่อ: แม้เนื้อหาจะดูน่าตกใจแค่ไหนก็ตาม เพราะเป้าหมายของคนทำข้อมูลเท็จคือการเล่นกับ “อารมณ์” (กลัว, โกรธ, ตกใจ) เพื่อให้เราช่วยแพร่กระจายโดยไม่ใช้สติ
- ตรวจสอบ “แหล่งที่มา”: ตรวจสอบว่าสำนักข่าวที่น่าเชื่อถือ รายงานเรื่องนี้หรือไม่ หากเป็นเหตุการณ์ใหญ่ระดับโลกอย่างสนามบินถูกระเบิด ทุกสำนักข่าวต้องรายงานแน่นอน และดูว่าใครเป็นคนโพสต์ เป็นบัญชีทางการ (Verified) หรือเป็นบัญชีโนเนมที่เพิ่งสร้างขึ้นมาเพื่อปั่นกระแส
- สังเกตความผิดปกติในคลิป : ไม่ว่าจะเป็นรายละเอียดที่บิดเบี้ยว เสียงประกอบ หรือ ความยาวของคลิป AI
- Reverse Image Search: นำภาพแคปจากคลิปไปค้นหาใน Google Images เพื่อดูว่าภาพนี้เคยถูกใช้ในเหตุการณ์อื่นในอดีตหรือไม่
