รู้ทันกันได้ : HPV "ไม่ติด" จากห้องน้ำสาธารณะ หรือชักโครก จริงหรือไม่?
HPV ไวรัสที่หลายคนคุ้นชื่อว่าเกี่ยวข้องกับโรคหูดหงอนไก่ โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ และมะเร็งบางชนิด ช่วงที่ผ่านมามีการแชร์กันในสื่อสังคมออนไลน์ว่าการใช้ห้องน้ำสาธารณะหรือการนั่งชักโครกอาจเสี่ยงต่อการติดเชื้อ HPV จนหลายคนเกิดความกังวล บทความนี้รวบรวมข้อมูลจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านมะเร็งวิทยานรีเวช เพื่อไขข้อสงสัยเกี่ยวกับ HPV ตั้งแต่ช่องทางการติดต่อ อาการ ไปจนถึงวิธีป้องกันและการดูแลรักษา
HPV คืออะไร และทำไมถึงต้องระวัง
HPV ย่อมาจาก Human Papillomavirus เป็นเชื้อไวรัสชนิดหนึ่งที่ในปัจจุบันมีอยู่ประมาณ 100 – 200 สายพันธุ์ แต่สายพันธุ์ที่ก่อให้เกิดโรคจริง ๆ นั้นไม่ได้มีมากขนาดนั้น โดยทางการแพทย์จะแบ่งเชื้อ HPV ออกเป็นสองกลุ่ม คือ กลุ่มความเสี่ยงสูงและกลุ่มความเสี่ยงต่ำ
เชื้อ HPV กลุ่มความเสี่ยงสูงคือเชื้อที่สามารถก่อให้เกิดมะเร็งได้หลายชนิด ที่พบบ่อยที่สุดคือมะเร็งปากมดลูก นอกจากนี้ยังทำให้เกิดมะเร็งในช่องปากและลำคอ รวมถึงมะเร็งทางทวารหนักได้อีกด้วย ซึ่งเชื้อกลุ่มความเสี่ยงสูงนี้มีอยู่ประมาณ 14 สายพันธุ์
HPV ติดต่อกันได้อย่างไร
การติดต่อของเชื้อ HPV เกิดจากการสัมผัสผิวหนังต่อผิวหนังระหว่างผู้ที่มีเชื้อกับผู้ที่ไม่มีเชื้อ ช่องทางที่พบได้บ่อยและง่ายที่สุดคือการมีเพศสัมพันธ์
อย่างไรก็ตาม การติดเชื้อ HPV ผ่านเพศสัมพันธ์ไม่ได้จำกัดเฉพาะการสอดใส่ระหว่างชายหญิงเท่านั้น แต่ยังสามารถติดต่อได้จากเพศสัมพันธ์ทางปากหรือทางทวารหนักด้วยเช่นกัน จึงถือว่าเป็นเชื้อที่ติดต่อกันได้ค่อนข้างง่าย ประกอบกับปัจจุบันมีการคัดกรองที่ดีขึ้น จึงทำให้ตรวจพบผู้ติดเชื้อได้มากขึ้นตามไปด้วย
ใช้ห้องน้ำสาธารณะเสี่ยงติด HPV จริงหรือไม่
นี่คือคำถามที่หลายคนกังวลจากข่าวในสื่อสังคมออนไลน์ คำตอบในทางการแพทย์คือ โอกาสที่จะติดเชื้อ HPV จากห้องน้ำสาธารณะ การนั่งชักโครก หรือการสัมผัสวัสดุและพื้นผิวต่าง ๆ นั้นค่อนข้างยาก ถือว่าน้อยถึงน้อยมาก และไม่ได้เป็นปัจจัยที่ทำให้เกิดการติดโรคได้จริง
เหตุผลก็คือ การติดเชื้อ HPV ต้องอาศัยทั้งปริมาณไวรัสในระดับหนึ่งและความแข็งแรงของตัวไวรัสเอง เมื่อเชื้อออกมาอยู่นอกร่างกายมนุษย์แล้ว มันจะไม่แข็งแรงเท่ากับตอนที่อยู่ในร่างกายที่พร้อมจะส่งต่อ เปรียบได้กับไวรัสอื่น ๆ อย่างโควิดหรือ HIV ที่แม้จะมีเชื้อหลงเหลืออยู่บนพื้นผิว แต่ก็ไม่เท่ากับการแพร่จากร่างกายสู่ร่างกายโดยตรง ดังนั้นแม้เชื้ออาจกระจายอยู่บนพื้นผิวได้บ้าง แต่โอกาสที่จะเข้ามาติดเราจริง ๆ ก็มีน้อย
อาการของผู้ติดเชื้อ HPV เป็นอย่างไร
ผู้ที่ติดเชื้อ HPV ส่วนใหญ่มักไม่มีอาการแสดง แต่ต้องแยกตามกลุ่มสายพันธุ์ ดังนี้
เชื้อ HPV กลุ่มความเสี่ยงสูงมักไม่แสดงอาการ แต่อาจเป็นสาเหตุหนึ่งที่ทำให้เกิดโรคมะเร็งตามมาได้ ส่วนเชื้อกลุ่มความเสี่ยงต่ำบางครั้งจะทำให้เกิดอาการแสดงเป็นหูดหงอนไก่ขึ้นมาได้ ทั้งนี้ระยะเวลาตั้งแต่ติดเชื้อจนเกิดหูดยังไม่มีตัวเลขที่ชัดเจน เพียงแต่ทราบว่าหากติดสายพันธุ์กลุ่มนี้ก็อาจทำให้เกิดหูดได้
สายพันธุ์ HPV ที่อันตรายและต้องระวังเป็นพิเศษ
แม้เชื้อ HPV จะมีหลายสายพันธุ์ แต่สายพันธุ์ที่ต้องระวังเป็นพิเศษคือ สายพันธุ์ 16 และ 18 ซึ่งเป็นตัวหลัก เพราะกว่า 70% ของมะเร็งปากมดลูกอาจเกิดจากสองสายพันธุ์นี้ การรู้จักสายพันธุ์ HPV ที่มีความเสี่ยงสูงจึงช่วยให้เราตระหนักถึงความสำคัญของการป้องกันและการคัดกรองมากขึ้น
ผู้ชายก็เสี่ยงติด HPV ได้ ไม่ใช่แค่ผู้หญิง
เป็นความเข้าใจผิดที่พบได้บ่อยว่า HPV เกิดเฉพาะกับผู้หญิงเท่านั้น ความจริงคือเชื้อ HPV ติดได้ทั้งผู้หญิงและผู้ชาย และผู้ชายเองก็สามารถเป็นพาหะได้ด้วย
ที่ผ่านมาในฝั่งผู้หญิงมีความรู้และวิธีการคัดกรองที่ชัดเจนอยู่แล้ว แต่ในฝั่งผู้ชายกลับถูกมองข้าม ทั้งที่นอกจากมะเร็งปากมดลูกในผู้หญิง เชื้อ HPV ยังทำให้เกิดมะเร็งทางทวารหนัก รวมถึงมะเร็งในช่องปากและลำคอ ซึ่งเกิดได้กับทั้งสองเพศ ดังนั้นผู้ชายก็ควรตรวจและระวังไวรัสชนิดนี้เช่นกัน
เนื้อหาเพิ่มเติม HPV ไม่เลือกเพศ : ทำไมผู้ชายควรใส่ใจ
วัคซีน HPV จำเป็นแค่ไหน และใครควรฉีด
HPV เป็นหนึ่งในไม่กี่มะเร็งที่มีวัคซีนป้องกัน จึงแนะนำให้ฉีด โดยวัคซีนจะได้ผลดีที่สุดเมื่อฉีดก่อนมีเพศสัมพันธ์และก่อนได้รับเชื้อ และสามารถฉีดได้ทั้งผู้หญิงและผู้ชาย เพราะทั้งสองเพศมีโอกาสติดเชื้อเหมือนกัน ปัจจุบันมีวัคซีนหลัก ๆ ทั้งแบบ 4 สายพันธุ์และ 9 สายพันธุ์ ซึ่งฉีดได้ทั้งสองเพศ
สำหรับผู้ที่เคยรับเชื้อ HPV มาแล้ว วัคซีนจะไม่ได้ช่วยป้องกันหรือรักษาสายพันธุ์ที่ติดไปแล้ว แต่ยังช่วยป้องกันสายพันธุ์อื่น ๆ ที่ยังไม่ได้ติดได้ นอกจากนี้ยังมีความเข้าใจผิดว่าต้องตรวจให้แน่ใจก่อนว่าไม่มีการติดเชื้อจึงจะฉีดได้ ความจริงคือสามารถฉีดได้เลยโดยไม่ต้องรอ ส่วนเชื้อที่ติดอยู่ก็ไปรับการรักษาควบคู่กันไป
การฉีดวัคซีน HPV ต้องฉีดกี่เข็ม
จำนวนเข็มของวัคซีน HPV ขึ้นอยู่กับอายุ โดยปัจจุบันผู้ที่มีอายุเกิน 15 ปีจะฉีดทั้งหมด 3 เข็ม ส่วนผู้ที่อายุน้อยกว่า 15 ปีอาจฉีดเพียง 2 เข็ม
การฉีดจะไม่ได้ฉีดต่อเนื่องติดกัน แต่จะเว้นระยะตามกำหนด ตามจำนวนเข็มที่กำหนดไว้ จึงควรไปรับวัคซีนให้ตรงตามนัดหมาย ทั้งนี้ในปัจจุบันยังไม่มีข้อมูลว่าต้องฉีดกระตุ้นซ้ำทุก 10 ปีหรือตามระยะเวลาใด เมื่อฉีดครบคอร์สแล้วก็เป็นอันเรียบร้อย
วิธีป้องกัน HPV นอกเหนือจากวัคซีน
นอกจากการฉีดวัคซีนแล้ว การป้องกัน HPV ยังทำได้หลายวิธี เช่น การใส่ถุงยางอนามัย แม้ว่าถุงยางจะไม่สามารถป้องกันเชื้อ HPV ได้ 100% แต่ก็ยังช่วยป้องกันการติดเชื้อทางเพศสัมพันธ์อื่น ๆ และเป็นส่วนหนึ่งของการดูแลสุขภาพทางเพศ
ที่สำคัญคือการเข้ารับการคัดกรองมะเร็งปากมดลูกซึ่งช่วยตรวจดูเชื้อ HPV ได้ และไม่ใช่เรื่องของผู้หญิงเท่านั้น ผู้ชายเองก็ควรตรวจและระวังไวรัสชนิดนี้ด้วยเช่นกัน สำหรับผู้ที่ยังกังวลเรื่องการใช้ห้องน้ำสาธารณะ ก็สามารถเพิ่มความรัดกุมด้วยการใช้สเปรย์แอลกอฮอล์หรือกระดาษทิชชูเปียกที่มีแอลกอฮอล์เช็ดฝารองนั่งก่อนใช้งานได้
การดูแลตัวเองเมื่อตรวจพบเชื้อ HPV
ในปัจจุบันยังไม่มียารักษาที่กำจัดไวรัส HPV ได้โดยตรง แต่หากตรวจพบเชื้อก็ไม่ได้หมายความว่าจะเป็นมะเร็งทันที เพราะเชื้อ HPV เป็นเพียงสาเหตุหนึ่งในการเกิดมะเร็งเท่านั้น
หัวใจสำคัญจึงอยู่ที่การตรวจพบได้เร็ว เพราะหากเจอเชื้อตั้งแต่เนิ่น ๆ ก็จะสามารถดูแลและป้องกันก่อนที่เชื้อจะพัฒนาไปเป็นมะเร็งได้ โรคภัยหลายอย่างอาจอยู่ใกล้ตัวกว่าที่คิด แต่ถ้าเรามีวิธีป้องกันที่ถูกต้องและหมั่นดูแลตัวเอง ก็สามารถรักษาความปลอดภัยให้กับตัวเองได้
ชมย้อนหลังรายการ "วันใหม่วาไรตี้" ในช่วง "รู้ทันกันได้" ได้ที่ www.thaipbs.or.th/RuTanKanDai
อ่านเนื้อหาที่เกี่ยวข้องเพิ่มเติม
แท็กที่เกี่ยวข้อง
- 10:46
รู้ทันกันได้ : "World Milk Day" วันดื่มนมโลก ดื่มนมอย่างไรให้ได้ประโยชน์ที่สุด
1 มิ.ย. 69 - 12:34
Live สด แฝงลิงก์ปลอม กดไม่ระวังเสี่ยงตังค์หายแถมผิดกฎหมาย
2 มิ.ย. 69 - 26:54
สีสันวาไรตี้ | 29 พ.ค. 69
2 มิ.ย. 69 - 11:29
รู้ทันกันได้ : "อีโบลา" กลับมาระบาดอีกครั้ง ไทยต้องกังวลหรือไม่ ?
2 มิ.ย. 69 - 33:13
สีสันวาไรตี้ (1 มิ.ย. 69)
3 มิ.ย. 69 - 30:08
สีสันวาไรตี้ (2 มิ.ย. 69)
3 มิ.ย. 69 - 31:43
สีสันวาไรตี้ | 3 มิ.ย. 69
3 มิ.ย. 69 - 06:19
ร้านอาหารและคาเฟ่เกษตรอินทรีย์ท่ามกลางธรรมชาติ
3 มิ.ย. 69 - 09:29
รู้ทันกันได้ : ทองคำเปลวบนจานอาหาร สวยหรูแต่ปลอดภัยจริงหรือ ?
4 มิ.ย. 69 - 28:32
สีสันวาไรตี้ (4 มิ.ย. 69)
4 มิ.ย. 69 - 13:18
รู้ทันกันได้ : ปิดการขายแล้ว แต่โทรมาให้จ่ายเงินเพิ่ม ทำได้หรือไม่ ?
5 มิ.ย. 69 - 26:35
สีสันวาไรตี้ (5 มิ.ย. 69)
5 มิ.ย. 69 - 05:45
สุขยั่งยืน : รักษ์ภูผาสู่มหานที สืบสานพระราชปณิธานสู่ความยั่งยืนของแผ่นดิน
5 มิ.ย. 69 - 12:56
รู้ทันกันได้ : เช็กเส้นแบ่งบาง ๆ เรียกร้องความสนใจ หรือเข้าข่ายหลงตัวเอง ?
8 มิ.ย. 69 - 05:09
สุขยั่งยืน : ร่วมสืบสานพระราชปณิธาน สร้างประโยชน์สุขแก่สังคม
8 มิ.ย. 69 - 28:21
สีสันวาไรตี้ (8 มิ.ย. 69)
8 มิ.ย. 69 - 10:49
รู้ทันกันได้ : รู้ทันพิษสุนัขบ้า แค่ข่วนก็เสี่ยงได้จริงหรือ?
9 มิ.ย. 69 - 28:40
สีสันวาไรตี้ (9 มิ.ย. 69)
9 มิ.ย. 69 - 12:04
ลดหย่อนภาษีบุพการี vs บัตรคนจน สิทธิ์ไหนคุ้มกว่ากัน?
10 มิ.ย. 69 - 08:32
รู้ทันกันได้ : ท้องอืด แสบท้องบ่อย เสี่ยงเชื้อ H. pylori หรือไม่ ?
11 มิ.ย. 69 - 30:57
สีสันวาไรตี้ (11 มิ.ย. 69)
11 มิ.ย. 69 - 07:34
รู้ทันกันได้ : ดื่มนมดิบ และกินไข่ดิบ ช่วยเพิ่มความสูง และทำให้สวย - หล่อ จริงหรือไม่ ?
12 มิ.ย. 69 - 05:20
สุขยั่งยืน : "รถสับใบอ้อย" นวัตกรรมช่วยลดการเผาใบอ้อย สู่เกษตรยั่งยืน
12 มิ.ย. 69 - 36:36
สีสันวาไรตี้ (12 มิ.ย. 69)
12 มิ.ย. 69 - 02:16
รร.กองทัพบกอุปถัมภ์เพชราวุธวิทยาฯ ใช้ต้นเข็มแทนพานไหว้ครู
12 มิ.ย. 69 - 03:10
รร.มัธยมสาธิตวัดพระศรีมหาธาตุฯ เปิดโลกการเรียนรู้ประวัติศาสตร์กรุงเก่า
12 มิ.ย. 69 - 09:12
รู้ทันกันได้ : เหรียญสองด้าน "โซเดียมไนไตรท์" ใช้ผิดเป็นพิษถึงชีวิต
15 มิ.ย. 69 - 04:36
สุขยั่งยืน : ปั้นคนพร้อมทำงาน สร้างโอกาสทางอาชีพ
15 มิ.ย. 69 - 32:16
สีสันวาไรตี้ (15 มิ.ย. 69)
15 มิ.ย. 69 รู้ทันกันได้ : HPV "ไม่ติด" จากห้องน้ำสาธารณะ หรือชักโครก จริงหรือไม่?
16 มิ.ย. 69- 33:16
สีสันวาไรตี้ (16 มิ.ย. 69)
16 มิ.ย. 69 - 09:46
รู้ทันกันได้ : ภัยเงียบ "กล้ามเนื้อสลาย" คนธรรมดาก็เป็นได้ !
17 มิ.ย. 69 - 04:58
ไทยประดิษฐ์คิดเก่ง : เวชสำอางชะลอวัย จากสารสกัดรังไหม
17 มิ.ย. 69 - 27:13
สีสันวาไรตี้ (17 มิ.ย. 69)
17 มิ.ย. 69 - 10:02
รู้ทันกันได้ : วางแผนการตายดี ลดภาระคนข้างหลัง
18 มิ.ย. 69 - 09:56
PAfé พาเฟ่...พื้นที่แห่งการให้จากพระราชหฤทัย
18 มิ.ย. 69 - 17:45
สีสันวาไรตี้ (18 มิ.ย. 69)
18 มิ.ย. 69 - 08:47
รู้ทันกันได้ : รู้ก่อนดื่ม ! น้ำโปรตีนผสมอกไก่ปั่น กินอย่างไรให้ได้ประโยชน์สูงสุด
19 มิ.ย. 69 - 05:29
สุขยั่งยืน : ต้นแบบการพัฒนาอย่างยั่งยืน ชุมชน Like ขยะ บ้านรางพลับ จ.ราชบุรี
19 มิ.ย. 69 - 31:36
สีสันวาไรตี้ (19 มิ.ย. 69)
19 มิ.ย. 69 - 13:12
รู้ทันกันได้ : น้ำประปาไม่ไหล - ไม่สะอาด ประชาชนมีสิทธิ "ฟ้อง" ค่าเสียหายได้หรือไม่ ?
22 มิ.ย. 69 - 05:43
สุขยั่งยืน : กิโลเมตรที่ความฝัน บรรจบกับความจริง
22 มิ.ย. 69 - 09:21
สวนลุมพินี พื้นที่แห่งสุขภาวะที่เชื่อมโยงผู้คนทุกวัยไว้ด้วยกัน
22 มิ.ย. 69 - 27:54
สีสันวาไรตี้ (22 มิ.ย. 69)
22 มิ.ย. 69 - 08:44
รู้ทันกันได้ : เปิดเทคนิค ตรวจ DNA ก่อนคลอด ปลอดภัย ไม่กระทบลูกน้อย
23 มิ.ย. 69 - 30:26
สีสันวาไรตี้ (23 มิ.ย. 69)
23 มิ.ย. 69 - 08:50
รู้ทันกันได้ : ถูกชนข้ามเกาะกลาง - ข้ามเลน ทำไมถึงเป็นคดี "ประมาทร่วม"
25 มิ.ย. 69 - 10:10
รู้ทันกันได้ : บีบแล้วฟิน..สกุชชี่เสี่ยงสารพิษ ภัยเงียบที่ต้องระวัง
26 มิ.ย. 69 - 05:18
สุขยั่งยืน : การจัดการขยะปากแม่น้ำตรัง อ.ทุ่งสง จ.นครศรีธรรมราช
26 มิ.ย. 69 - 29:46
สีสันวาไรตี้ (26 มิ.ย. 69)
26 มิ.ย. 69 - 10:03
แพทย์โทรเวชชุมชน ลดระยะทาง เพิ่มคุณภาพชีวิต | สุขยั่งยืน | 29 มิ.ย. 69
29 มิ.ย. 69 - 28:49
สีสันวาไรตี้ | 29 มิ.ย. 69
29 มิ.ย. 69 - 11:16
"ภาวะแพ้ฮีสตามีน" ภูมิแพ้ที่ซ่อนอยู่ในจานอาหาร
29 มิ.ย. 69 - 30:39
สีสันวาไรตี้ | 30 มิ.ย. 69
30 มิ.ย. 69 - 10:01
ภัยเงียบ.. ยกของหนักเสี่ยงหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท
30 มิ.ย. 69
