ปี 1979 เกิดการเปลี่ยนแปลงทางการเมืองครั้งสำคัญในภูมิภาคตะวันออกกลาง นั่นก็คือ การปฏิวัติอิสลาม ไม่เพียงแต่เปลี่ยนผ่านสังคมการเมืองของอิหร่าน แต่ยังส่งผลสะเทือนถึงการเมืองภูมิภาคและของโลก ผ่านมา 45 ปี การปฏิวัติอิสลามอยู่ในความเสี่ยงครั้งใหญ่ การเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญที่สุดในรอบ 45 ปีเกิดจากหลายปัจจัย สำคัญที่สุดคือ ปัญหาเศรษฐกิจ
28 ธันวาคม 2025 หรือไม่กี่วันก่อนย่างเข้าสู่ปีใหม่ คนกลุ่มหนึ่งเดินประท้วงอยู่ที่ถนนเล็กๆ เส้นหนึ่งของกรุงเตหะราน เมืองหลวงของอิหร่าน อีกภาพปรากฎคนขว้างข้าวของและเกิดเปลวเพลิงเข้าอาคารที่ถูกระบุว่า เป็นสถานที่ราชการ นี่คือส่วนหนึ่งของการประท้วงวันแรก ชนวนที่ทำให้คนไม่พอใจหลังค่าเงินเรียลของอิหร่านลดลงกว่าร้อยละ 56 ในช่วง 6 เดือนที่ผ่านมา ส่งผลให้เกิดเงินเฟ้อหนัก ค่าครองชีพไต่ระดับขึ้นสูงลิ่ว การทำธุรกิจลำบากหลังวัตถุดิบ ค่าแรง ค่าขนส่งพุ่งสูงขึ้น
กลุ่มแรกที่ออกมาประท้วงจึงคือ บาซารีหรือผู้ค้าขายในตลาดใหญ่ ในช่วงแรกรัฐบาลอิหร่านมีท่าทีที่ผ่อนปรน โฆษกรัฐบาลอิหร่านเปิดแถลงข่าวก่อนวันขึ้นปีใหม่ว่า ได้ยิน เข้าใจเหตุผลการออกมาประท้วงของผู้คน และรัฐบาลกำลังพยายามแก้ปัญหาอย่างเต็มที่ ย่างเข้าสู่เดือนมกราคมของปี 2026 หรือปีใหม่
การประท้วงยังดำเนินต่อเนื่อง การประท้วงขยายวงไปกว่า 100 เมืองใน 31 จังหวัดทั่วประเทศ นี่คือการส่งสัญญานว่า ผู้คนไม่พอใจแค่คำมั่นสัญญาของรัฐบาล พวกเขาต้องการเปลี่ยนแปลงที่ใหญ่กว่านั้น สถานการณ์การประท้วงหนักขึ้น จนในที่สุดตัดสินใจบล็อกสัญญานอินเตอร์และดับไฟฟ้าในหลายจุดรวมถึงที่เตหะรานเมืองหลวงตั้งแต่วันที่ 9 มกราคมที่ผ่านมา แม้การสื่อสารถูกปิดกั้น แต่สำนักข่าวรอยเตอร์มีการเผยแพร่ภาพของมัสยิดในเตหะรานที่กำลังลุกโชนด้วยเปลวเพลิง พร้อมกับเสียงตะโกนของว่า 'Death to the dictator', 'Death to Khamenei’." อีกเสียงคือ การตะโกนร้องว่า “ Long Live The Shah” หรือ “ พระเจ้าชาห์จงเจริญ”
เสียงตะโกนเรียนร้องให้เอาระบอบชาห์กลับมาคือสิ่งที่บ่งชี้ว่า แม้ผ่านไปเกือบ 5 ทศวรรษหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครอง แต่คำว่า The Shah ยังไม่เลือนหายไปจากสังคมอิหร่าน แม้กษัตริย์ผู้ถูกเนรเทศจะไม่อยู่แล้ว แต่ทายาทสายตรงยังอยู่ และอาจเป็นหนึ่งปัจจัยที่สุมไฟ พร้อมพัดพาสายลมแห่งการเปลี่ยนแปลงให้มาถึงดินแดนเปอร์เซีย เรซา ปาห์ลาวี อดีตมกุฎราชกุมาร ซึ่งขณะนี้ลี้ภัยอยู่สหรัฐปรากฎตัวต่อเนื่องมาหลายปีเพื่อสื่อสารกับชาวอิหร่านผ่านทางโซเชียลมีเดีย
ทั้งหมดนี้จะส่งแรงสั่นสะเทือนไปถึง“ การปฏิวัติอิสลาม” การเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ที่สุดในหน้าประวัติศาสตร์การเมืองสมัยใหม่ของอิหร่านที่เกิดขึ้นเมื่อกว่า 5 ทศวรรษที่แล้วหรือไม่
ติดตามได้ ในรายการ FLASHPOINT จุดร้อนโลก ตอน อิหร่าน - เมื่อปฏิวัติอิสลามถูกท้าทาย วันพุธที่ 21 มกราคม 2569 เวลา 21.30 น. ทางไทยพีบีเอส หรือรับชมย้อนหลังทุกตอน ทาง www.thaipbs.or.th/program/FlashPoint
FLASHPOINT จุดร้อนโลก
จีน-ญี่ปุ่น โอกินาวาด่านหน้าความขัดแย้ง
โลกยุคใหม่ โลกไร้ระเบียบ
บังกลาเทศ ลี้ภัยจากโลกร้อน
เวเนซุเอลา กับจุดจบอุดมการณ์ “ชาบีสโม” ?
เวเนซุเอลา กับจุดจบอุดมการณ์ “ชาบีสโม” ?
เวเนซุเอลา กับจุดจบอุดมการณ์ “ชาบีสโม” ?
อิหร่าน - เมื่อปฏิวัติอิสลามถูกท้าทาย
กรีนแลนด์ อนาคตเอกราชที่ริบหรี่
แคนาดา-สหรัฐฯ เพื่อนรักหักเหลี่ยมโหด
การต่อสู้ของมหาอำนาจขนาดกลาง
FLASHPOINT จุดร้อนโลก
จีน-ญี่ปุ่น โอกินาวาด่านหน้าความขัดแย้ง
โลกยุคใหม่ โลกไร้ระเบียบ
บังกลาเทศ ลี้ภัยจากโลกร้อน
เวเนซุเอลา กับจุดจบอุดมการณ์ “ชาบีสโม” ?
เวเนซุเอลา กับจุดจบอุดมการณ์ “ชาบีสโม” ?
เวเนซุเอลา กับจุดจบอุดมการณ์ “ชาบีสโม” ?
อิหร่าน - เมื่อปฏิวัติอิสลามถูกท้าทาย
กรีนแลนด์ อนาคตเอกราชที่ริบหรี่
แคนาดา-สหรัฐฯ เพื่อนรักหักเหลี่ยมโหด
การต่อสู้ของมหาอำนาจขนาดกลาง