วันนี้ (22 พ.ย.2569) นพ.สมฤกษ์ จึงสมาน ปลัดกระทรวงสาธารณสุข กล่าวว่า จากข้อมูลล่าสุดที่กระทรวงสาธารณสุขได้เฝ้าระวัง คัดกรอง และติดตามสุขภาพประชาชนกลุ่มเสี่ยงริมแม่น้ำกก แม่น้ำสาย แม่น้ำรวก และแม่น้ำโขง ที่อาจได้รับสารพิษจากการทำเหมืองแร่ในประเทศเมียนมาอย่างต่อเนื่อง ยังไม่พบสารหนูที่เกินกว่าระดับสีแดง หรือ 500 ไมโครกรัมต่อลิตร และไม่พบผู้ป่วยที่ได้รับการวินิจฉัยว่า เป็นพิษจากสารหนูทั้งระยะเฉียบพลันและระยะเรื้อรัง
การตรวจพบสารหนูในปัสสาวะเกินค่าอ้างอิงไม่ได้หมายความว่า บุคคลนั้นเป็นผู้ป่วยพิษสารหนู แต่เป็นข้อมูลประกอบการประเมินการรับสัมผัสและติดตามสุขภาพ อย่างไรก็ตาม ได้มอบหมายหน่วยงานสาธารณสุขในพื้นที่เฝ้าระวังสุขภาพประชาชนกลุ่มเสี่ยงอย่างต่อเนื่องไม่น้อยกว่า 5 ปี ควบคู่กับการเฝ้าระวังคุณภาพน้ำและอาหาร เพื่อลดการรับสัมผัสและป้องกันผลกระทบต่อสุขภาพในระยะยาว
ด้าน นพ.ธิติ แสวงธรรม อธิบดีกรมอนามัย กล่าวว่า กรมอนามัยเตรียมปรับรูปแบบการให้คำแนะนำประชาชน โดยสื่อสารความเข้มข้นของสารหนูในน้ำเป็นหน่วยไมโครกรัมต่อลิตร (µg/L) เพื่อให้เข้าใจและเปรียบเทียบกับเกณฑ์มาตรฐานได้ง่ายขึ้น ผ่านเครื่องมือสื่อสารความเสี่ยง 2 รูปแบบ ได้แก่ มาตรวัดความเสี่ยงต่อสุขภาพจากสารหนูในน้ำ (Arsenic Health Risk Scale: AHRS) และตารางเมทริกซ์ความเสี่ยงต่อสุขภาพจากสารหนู (Arsenic Health Risk Matrix: AHRM)
สำหรับมาตรวัดความเสี่ยงต่อสุขภาพจากสารหนูในน้ำ (AHRS) จำแนกเป็น 4 ระดับ ได้แก่
- ระดับสีเขียว ไม่เกิน 10 ไมโครกรัมต่อลิตร : ผ่านเกณฑ์ด้านสารหนู สามารถใช้ดื่ม ประกอบอาหาร และอุปโภคได้ หากคุณภาพน้ำด้านอื่นผ่านเกณฑ์มาตรฐานด้วย
- ระดับสีเหลือง มากกว่า 10 แต่น้อยกว่า 100 ไมโครกรัมต่อลิตร : งดดื่มและประกอบอาหาร สามารถใช้อาบน้ำ ซักผ้า และทำความสะอาดได้ โดยระมัดระวังไม่ให้กลืนน้ำเข้าสู่ร่างกาย โดยเฉพาะเด็กเล็ก
- ระดับสีส้ม ตั้งแต่ 100 แต่น้อยกว่า 500 ไมโครกรัมต่อลิตร : เร่งจัดการความเสี่ยง งดดื่ม ประกอบอาหาร และรดน้ำพืชผักสำหรับบริโภค ส่วนการอุปโภคให้ปฏิบัติตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่สาธารณสุข
- ระดับสีแดง ตั้งแต่ 500 ไมโครกรัมต่อลิตรขึ้นไป : งดใช้น้ำทุกกิจกรรมตามหลักการป้องกันไว้ก่อน พร้อมจัดหาน้ำจากแหล่งที่ผ่านเกณฑ์มาตรฐานมาทดแทนโดยเร่งด่วน
สำหรับ ตารางเมทริกซ์ความเสี่ยงต่อสุขภาพจากสารหนู (AHRM) เป็นเครื่องมืออธิบายความแตกต่างของความเสี่ยงจากการรับสัมผัสสารหนู 2 ช่องทาง ได้แก่ การดื่มน้ำและการสัมผัสทางผิวหนัง โดยพิจารณาผลกระทบต่อสุขภาพทั้งระยะเฉียบพลันและระยะเรื้อรัง ซึ่งการได้รับสารหนูในปริมาณสูงในระยะเวลาสั้น อาจทำให้เกิดอาการคลื่นไส้ อาเจียน ปวดท้อง และท้องเสีย ส่วนการได้รับสารหนูอนินทรีย์ต่อเนื่องเป็นเวลานาน อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อความผิดปกติของผิวหนัง ระบบประสาท โรคหัวใจและหลอดเลือด รวมถึงโรคมะเร็งบางชนิด ขณะที่การสัมผัสสารหนูผ่านผิวหนังโดยทั่วไปมีการดูดซึมต่ำกว่าการรับประทาน จึงมีแนวทางจัดการความเสี่ยงที่แตกต่างกัน
การตรวจพบสารหนูในน้ำเกินเกณฑ์ 10 ไมโครกรัมต่อลิตร ไม่ได้หมายความว่า จะเกิดพิษเฉียบพลันทันที แต่ควรหลีกเลี่ยงการบริโภคเพื่อลดความเสี่ยงในระยะยาว โดยมาตรวัดทั้งสองรูปแบบเป็นเครื่องมือสื่อสารและจัดการความเสี่ยง ไม่ใช่เกณฑ์วินิจฉัยพิษสารหนูทางคลินิก
กรมอนามัยขอให้ประชาชนตระหนักแต่ไม่ตื่นตระหนก เลือกใช้น้ำจากแหล่งที่ผ่านการตรวจสอบคุณภาพ หลีกเลี่ยงการนำน้ำจากแม่น้ำในพื้นที่ที่มีรายงานการปนเปื้อนมาใช้บริโภคโดยตรง และติดตามคำแนะนำของหน่วยงานสาธารณสุขอย่างต่อเนื่อง พร้อมย้ำว่าการต้มน้ำให้เดือดไม่สามารถกำจัดสารหนูได้ กระทรวงสาธารณสุขจะร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเฝ้าระวังคุณภาพน้ำ อาหาร และสุขภาพประชาชน เพื่อคุ้มครองสุขภาพทั้งในปัจจุบันและระยะยาว
อ่านข่าว :
รัฐบาลดัน "ฝายดักตะกอนอัจฉริยะ" ผลจำลองลดสารหนูได้ 94.6% เตรียมนำร่องที่แม่สาย
"เม็กซิโก" เปิดปฏิบัติการจับกุม "เอล ชาโป อิซิโดร" เจ้าพ่อค้ายาเสพติดรายใหญ่
โรงแรมในเชียงรายคุมเข้มคุณภาพน้ำ สร้างความมั่นใจนักท่องเที่ยว
