วิกฤตการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ไม่ได้เป็นเพียงเรื่องของสิ่งแวดล้อมอีกต่อไปแล้ว แต่กำลังกลายเป็น "ภาวะฉุกเฉินด้านสุขภาพระดับโลก" ที่คุกคามชีวิตมนุษย์อย่างตรงไปตรงมา
รายงานจาก Lancet Countdown เปิดเผยสถิติที่น่าตกใจว่า อัตราการเสียชีวิตจากคลื่นความร้อนทั่วโลก พุ่งสูงขึ้นเกือบ 36% ในช่วงไม่กี่ทศวรรษที่ผ่านมา โดยเฉพาะในปี 2566 มีผู้เสียชีวิตที่เกี่ยวข้องกับความร้อนสูงเป็นประวัติการณ์ถึง 710,000 คน ซึ่งมากกว่า 70% เชื่อมโยงโดยตรงกับวิกฤตโลกร้อน
- ยอดรวมคาดการณ์เสียชีวิตสะสม: 857,000 คน
- คาดการณ์ 6 เดือนข้างหน้า: 372,900 คน
ยิ่งไปกว่านั้น สภาวะ "ซูเปอร์เอลนีโญ" (Super El Niño) กำลังซ้ำเติมให้สถานการณ์เลวร้ายลง ทีมนักวิจัยจาก Climate Impact Lab ได้เปิดเผยแบบจำลองแผนที่เตือนภัยชิ้นใหม่ คาดการณ์ว่าคลื่นความร้อนรุนแรงจากเอลนีโญรอบนี้ อาจส่งผลให้มีผู้เสียชีวิตสะสมทั่วโลกเพิ่มขึ้นถึง 857,000 คน และเฉพาะในอีก 6 เดือนข้างหน้า คาดว่าจะมีผู้เสียชีวิตพุ่งสูงกว่า 3.72 แสนคน
เมื่อเจาะลึก 5 ประเทศจุดเสี่ยงอันตรายที่สุดในโลก ได้แก่ ไนจีเรีย ซึ่งเสี่ยงสูญเสียชีวิตมากที่สุดราว 5.6 หมื่นคน ตามมาด้วย อินเดีย 5.5 หมื่นคน โดยเฉพาะช่วงเดือน มี.ค.ที่ความร้อนจะพีคสุด เพื่อนบ้านในอาเซียนของเราอย่าง อินโดนีเซีย สูญเสียราว 2.9 หมื่นคน นอกจากนี้ ยังมีบราซิล และ ซูดาน
พร้อมขึ้นกรอบความเสี่ยง 4 ด้าน
- อากาศร้อนจัดสุดขั้ว
- ภัยแล้งและฝนทิ้งช่วง
- สุขภาพกลุ่มเปราะบาง (ผู้สูงอายุ/ป่วยเรื้อรัง)
- ความปลอดภัยแรงงานกลางแจ้ง
แม้ไทยจะไม่ได้ติด 5 อันดับแรกของโลก แต่บทประเมินก่อนหน้านี้ชี้ว่า ไทย ฟิลิปปินส์ เวียดนาม และกัมพูชา อาจมีผู้เสียชีวิตเพิ่มเติมจากความร้อนรวมกันสูงถึง 19,400 คน
ความเสี่ยงที่ประเทศไทยต้องตั้งรับอย่างเร่งด่วน คือสภาพอากาศร้อนจัดสุดขั้ว ภาวะฝนทิ้งช่วง และภัยแล้ง ซึ่งส่งผลกระทบโดยตรงต่อสุขภาพของผู้สูงอายุ ผู้ป่วยโรคเรื้อรัง รวมถึงความปลอดภัยของแรงงาน ที่ต้องทำงานกลางแจ้ง ในวันที่ความร้อนแตะระดับอันตราย
สิ่งเหล่านี้ทำให้นักวิจัยและภาควิทยาศาสตร์ทั่วโลก ออกมาเรียกร้องให้ องค์การอนามัยโลก (WHO) และสหประชาชาติ (UN) ประกาศให้วิกฤตสภาพภูมิอากาศเป็น "ภาวะฉุกเฉินด้านสาธารณสุขระดับโลก" อย่างเป็นทางการ เพื่อเปลี่ยนจากการรับมือแบบสมัครใจ มาเป็นการจัดการภาวะฉุกเฉินที่มีข้อผูกพันร่วมกัน
พร้อมเสนอมาตรการสู้โลกร้อนแบบถอนรากถอนโคน ได้แก่ หยุดการสำรวจเชื้อเพลิงฟอสซิลแห่งใหม่ทันที และ ยกเลิกการผลิตไฟฟ้าจากถ่านหินทั้งหมดภายใน พ.ศ.2578 ควบคู่กับการสร้างระบบเตือนภัยคลื่นความร้อนล่วงหน้า การจัดตั้งศูนย์พักคลายร้อน และมาตรการคุ้มครองแรงงานกลางแจ้งในระดับประเทศ
สภาพอากาศสุดขั้วไม่ใช่เรื่องไกลตัว การเตรียมพร้อมรับมือในวันนี้ จึงไม่ใช่แค่การลดอุณหภูมิโลก แต่คือการ "รักษาชีวิตผู้คน" ก่อนที่จะสายเกินแก้
อ่านข่าว :
ไทยเข้าฤดูหนาว 9 พ.ย.69 ปีนี้หนาวน้อยกว่าปกติจากอิทธิพลเอลนีโญ คาด ม.ค.เย็นสุด
"ไม่รอ-ไม่อด" แต่ต้อง "รอด" สร้างชุมชนประเมินความเสี่ยง พร้อมรับมือภัยพิบัติ
UN เตือนสะเทือนทั้งโลก "ซูเปอร์เอลนีโญ" 2570 ร้อนสุดขั้ว-ทะเลเดือด
