อ้าง “รัสเซีย” หันใช้ “เงินบาท” ซื้อ-ขายน้ำมัน

Thai PBS Verify พบแหล่งที่มาจาก: Reels Facebook

ภาพคลิป Reels ในเฟซบุ๊ก ระบุว่า “บาทไทยเขย่าโลก!!เมื่อรัสเซียประกาศใช้ เงินบาทไทยในการซื้อขายพลังงานน้ำมันและ ก๊าซแทนเงินดอลลาร์นั่น ไม่ใช่เพราะเงินไทยมีค่า แพงที่สุดแต่เงินไทยมี ความปลอดภัยที่สุดที่ ปลอดภัยที่สุดในภูมิภาค ที่สำคัญประเทศเพื่อน บ้านและคู่ค้าใช้เงินสกุล”

Thai PBS Verify พบโพสต์คลิป Reels ในเฟซบุ๊ก ระบุว่า 

“บาทไทยเขย่าโลก!! 

เมื่อรัสเซียประกาศใช้ เงินบาทไทยในการซื้อขายพลังงานน้ำมันและ ก๊าซแทนเงินดอลลาร์นั่น ไม่ใช่เพราะเงินไทยมีค่า แพงที่สุดแต่เงินไทยมี ความปลอดภัยที่สุดที่ ปลอดภัยที่สุดในภูมิภาค ที่สำคัญประเทศเพื่อน บ้านและคู่ค้าใช้เงินสกุล”

ซึ่งโพสต์ดังกล่าวมีกาารแสดงความรู้สึก 3,500 ครั้ง การแสดงความคิดเห็น 174 ครั้ง และมีการแชร์ไปกว่า 263 ครั้ง 

รัสเซียใช้เงินบาทไทยจริงหรือไม่ ? 

Thai PBS Verify ใช้การค้นหาคำสำคัญ “รัสเซียประกาศใช้ เงินบาทไทย” พบว่า มีการนำเสนอข่าว Russia and China Settle 99% of Trade in National Currencies ของเว็บไซต์ politicstoday เผยแพร่เมื่อวันที่ 6 พ.ย. 68 

โดยเนื้อหาระบุว่า รัสเซียและจีนทำการค้าระหว่างกันกว่า 99% ด้วยสกุลเงินท้องถิ่น คือเงินรูเบิลและเงินหยวน เพื่อลดการพึ่งพาเงินดอลลาร์และยูโร โดยรัฐมนตรีคลังรัสเซีย Anton Siluanov เปิดเผยว่าปัจจุบัน 99.1% ของธุรกรรมการค้าระหว่างสองประเทศใช้สองสกุลเงินนี้ ความเคลื่อนไหวดังกล่าวเกิดขึ้นหลังรัสเซียถูกชาติตะวันตกคว่ำบาตรจากสงครามยูเครน ทำให้มอสโกหันไปพัฒนาระบบการเงินทางเลือก เช่น การใช้ระบบชำระเงินระหว่างประเทศของจีน (CIPS) และเพิ่มการค้าพลังงาน วัตถุดิบ และสินค้าเกษตรกับจีน ซึ่งมีมูลค่าการค้าสูงกว่า 250,000 ล้านดอลลาร์ในปี 2024 

นักวิเคราะห์มองว่าความร่วมมือทางการเงินระหว่างสองประเทศสะท้อนแนวโน้ม ลดบทบาทดอลลาร์ในระบบการค้าโลก (de-dollarization) และอาจเป็นส่วนหนึ่งของความพยายามของกลุ่ม BRICS ในการสร้างระบบการเงินทางเลือกในอนาคต แม้ยังมีความท้าทายด้านอัตราแลกเปลี่ยนและความเสี่ยงจากมาตรการคว่ำบาตรของตะวันตกอยู่ก็ตาม

สถานการณ์ของรัสเซีย และวิกฤตตะวันออกกลางเป็นอย่างไร ? 

Thai PBS Veriy ใช้คำค้นหา “สถานการณ์น้ำมันในรัสเซีย”  พบข่าว Diesel markets, upended by Middle East conflict, threaten global economic slowdown ของสำนักข่าว the financialexpress เผยแพร่เมื่อวันที่ 11 มี.ค. 69 

เนื้อหากล่าวว่า รายงานของ Reuters  ระบุว่า ราคาดีเซลที่พุ่งสูงจากความขัดแย้งในตะวันออกกลางกำลังกลายเป็นปัจจัยเสี่ยงต่อเศรษฐกิจโลก เนื่องจากอิหร่านรบกวนการขนส่งในช่องแคบฮอร์มุซ ซึ่งเป็นเส้นทางสำคัญที่มีการขนส่งดีเซลทางเรือประมาณ 10–20% ของโลก ส่งผลให้ตลาดดีเซลที่ตึงตัวอยู่แล้ว จากการโจมตีโรงกลั่นในรัสเซียและมาตรการคว่ำบาตรยิ่งเผชิญปัญหาหนักขึ้น 

นักวิเคราะห์ประเมินว่าการหยุดชะงักบริเวณช่องแคบอาจทำให้ดีเซลหายจากตลาดราว 3–4 ล้านบาร์เรลต่อวัน และอาจเพิ่มอีก 500,000 บาร์เรลต่อวัน จากการส่งออกที่ถูกขัดขวาง ส่งผลให้ราคาดีเซลเพิ่มขึ้นเร็วกว่าน้ำมันดิบและน้ำมันเบนซิน หากสถานการณ์ยืดเยื้ออาจทำให้ราคาขายปลีกดีเซล เพิ่มขึ้นเกือบสองเท่า ซึ่งจะดันต้นทุนขนส่ง การเกษตร และอุตสาหกรรมสูงขึ้น เสี่ยงก่อให้เกิด เงินเฟ้อจากต้นทุน (cost-push inflation) และอาจทำให้เศรษฐกิจโลกชะลอตัวในที่สุด

ขณะที่วันที่ 13 มี.ค. 69 สหรัฐฯ ออกใบอนุญาตพิเศษแบบจำกัดและชั่วคราว อนุญาตให้บางประเทศสามารถซื้อน้ำมันจากรัสเซียได้ในช่วงเวลาสั้น ๆ หลังราคาน้ำมันโลกพุ่งสูงกว่า 100 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล เป็นครั้งแรกนับตั้งแต่เดือนสิงหาคม 2022 ท่ามกลางความตึงเครียดจากสงครามในตะวันออกกลางที่ส่งผลกระทบต่อการขนส่งพลังงานผ่าน ช่องแคบฮอร์มุซ 

รัฐมนตรีคลังสหรัฐ สก็อตต์ เบสเซนต์ ระบุว่า มาตรการนี้มีเป้าหมายเพื่อเพิ่มอุปทานน้ำมันในตลาดโลก โดยอนุญาตเฉพาะการซื้อขายน้ำมันรัสเซียที่ถูกบรรทุกลงเรือแล้วก่อนวันที่ 12 มี.ค. 69 และให้ดำเนินธุรกรรมได้จนถึง 11 เม.ย. 69 เท่านั้น พร้อมย้ำว่าเป็นมาตรการระยะสั้นและมีขอบเขตจำกัด เพื่อช่วยระบายอุปทานที่ติดค้างกลางทะเล โดยไม่ก่อให้เกิดผลประโยชน์ทางการเงินอย่างมีนัยสำคัญต่อรัฐบาลรัสเซีย ขณะที่นักวิเคราะห์เตือนว่า แม้ความขัดแย้งจะคลี่คลาย เส้นทางขนส่งน้ำมันผ่านช่องแคบฮอร์มุซอาจยังไม่กลับมาเป็นปกติในทันที

ประเทศเพื่อนบ้านไหนบ้างที่ใช้เงินสกุลบาทไทย ? 

ช่วงปี 2566 สำนักข่าว Laotian times รายงานระบุว่า บริษัทเก็บขยะในแขวงบ่อแก้วของลาว ซึ่งได้รับสัมปทานจากรัฐบาล ถูกพบว่าเรียกเก็บค่าบริการเป็น เงินบาท สะท้อนปัญหาที่รัฐบาลลาวกำลังเผชิญในการควบคุมการใช้เงินสกุลต่างประเทศในประเทศ แม้ว่าทางการจะพยายามออกมาตรการลดการใช้เงินต่างประเทศและฟื้นความเชื่อมั่นต่อ เงินกีบ (LAK) แต่ในทางปฏิบัติ หน่วยงานและธุรกิจบางแห่งยังคงรับเงินต่างประเทศ เช่น หยวนหรือเงินบาท โดยเฉพาะในพื้นที่ชายแดนที่มีการค้าข้ามแดนสูง ขณะเดียวกันค่าเงินกีบที่อ่อนค่าลงต่อเนื่องทำให้ประชาชนบางส่วนหันไปใช้สกุลเงินอื่นมากขึ้น ทั้งนี้ บริษัทดังกล่าวชี้แจงว่ามีการรับชำระทั้งเงินบาทและเงินกีบ โดยกำหนดอัตราแลกเปลี่ยนประมาณ 100 บาท ต่อ 55,000 กีบ

นอกจากนี้ ช่วงปี 2565 สำนักข่าว Reuters ระบุว่า รัฐบาลเมียนมาประกาศเริ่ม ยอมรับเงินบาทในการชำระธุรกรรมการค้าชายแดนกับไทย และกำลังพิจารณาใช้ เงินรูปีของอินเดีย ในลักษณะเดียวกัน เพื่อกระจายความเสี่ยงและลดการพึ่งพา เงินดอลลาร์สหรัฐ นอกจากนี้ เมียนมายังอนุญาตให้ใช้ เงินหยวนของจีน เป็นสกุลเงินสำหรับการชำระเงินทางการค้าได้ด้วย ทางการเมียนมาระบุว่ามาตรการดังกล่าวมีเป้าหมายเพื่อลดความผันผวนของอัตราแลกเปลี่ยนที่เกิดจากปัจจัยภูมิรัฐศาสตร์ และช่วยบรรเทาแรงกดดันด้านเงินเฟ้อ ขณะที่เศรษฐกิจของประเทศยังคงเผชิญความท้าทายหลังการรัฐประหารในปี 2564 ซึ่งส่งผลให้เศรษฐกิจชะลอตัวและค่าเงินจ๊าตอ่อนค่าลงอย่างมาก

ปัจจุบันสถานการณ์พลังงานของไทยเป็นอย่างไร ? 

สถานการณ์พลังงานของไทยในขณะนี้ อยู่ในภาวะที่ต้อง ติดตามอย่างใกล้ชิด เนื่องจากความตึงเครียดในตะวันออกกลาง โดยเฉพาะความเสี่ยงที่อาจกระทบต่อการขนส่งพลังงานผ่าน ช่องแคบฮอร์มุซ ส่งผลให้กระทรวงพลังงานยกระดับการเฝ้าระวังสถานการณ์เป็น ระดับ 2 ขณะที่รัฐบาลใช้กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงเข้าช่วยพยุงราคาพลังงาน โดยตรึงราคาน้ำมันดีเซลไม่เกิน 29.94 บาทต่อลิตร และตรึงราคาก๊าซหุงต้ม (LPG) 423 บาทต่อถังขนาด 15 กิโลกรัม ไปจนถึงสิ้นเดือนมีนาคม 2569 เพื่อลดภาระค่าครองชีพของประชาชน ทั้งนี้ ไทยยังมีปริมาณน้ำมันสำรองเพียงพอสำหรับใช้ได้ราว 95 วัน

ในด้านค่าไฟฟ้า ปัจจุบันงวด ม.ค.–เม.ย 69 ค่าไฟเฉลี่ยอยู่ที่ 3.88 บาทต่อหน่วย (ไม่รวม VAT) ซึ่งลดลงจากช่วงก่อนหน้า เนื่องจากราคา LNG ในตลาดโลกปรับตัวลดลงและมีการบริหารจัดการภาระหนี้ของ กฟผ. อย่างไรก็ตาม งวดถัดไป พ.ค.–ส.ค. 69 ยังมีความเสี่ยงที่ค่าไฟอาจปรับเพิ่มขึ้น หากสถานการณ์ความขัดแย้งในตะวันออกกลางยืดเยื้อและดันต้นทุนก๊าซธรรมชาติสูงขึ้น

ทั้งนี้ ไทยเดินหน้าปรับโครงสร้างพลังงานผ่านแผนพัฒนากำลังผลิตไฟฟ้า PDP 2024 โดยเพิ่มสัดส่วนพลังงานหมุนเวียน เช่น โซลาร์เซลล์และโรงไฟฟ้าขยะ รวมถึงเริ่มศึกษาการใช้ เทคโนโลยีโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ขนาดเล็ก (SMR) พร้อมทั้งขยายความร่วมมือกับ ทบวงพลังงานระหว่างประเทศ (IEA) เพื่อเสริมความมั่นคงด้านพลังงานและเตรียมพร้อมรับมือกรณีเกิดวิกฤตพลังงานในอนาคต

เรื่องจริงเป็นอย่างไร ? 

Thai PBS Verify ไม่พบหลักฐานว่ารัสเซียประกาศใช้ “เงินบาท” เป็นสกุลเงินในการซื้อขายพลังงานโลก ตามที่ถูกกล่าวอ้างในคลิป ด้านกองประมวลและวิเคราะห์ข่าว กรมสารนิเทศ กระทรวงการต่างประเทศ ยืนยันว่าข่าวรัสเซียประกาศใช้สกุลเงินบาทไทยในการแลกเปลี่ยนน้ำมันแทนสกุลเงินอื่น ๆ นั้น เป็นข่าวปลอม หากเจอข่าวนี้ในสื่อออนไลน์ขอประชาชนอย่าตื่นตระหนกเนื่องจากประเด็นดังกล่าวไม่มีประกาศหรือแถลงการณ์

ข้อมูลดังกล่าวจึงเป็นข่าวปลอมที่มุ่งสร้างความเข้าใจผิดเกี่ยวกับความมั่นคงจึงขอให้ประชาชนใช้ความระมัดระวังในการติดตามและส่งต่อข้อมูลข่าวสาร

ขณะที่ Thai PBS Verify ได้ตรวจสอบการรายงานข่าวดังกล่าวทั้งจากสำนักข่าวต่างประเทศและในประเทศรวมถึงจากรัฐบาลรัสเซียและรัฐบาลไทยแต่ก็ยังไม่พบข้อมูลดังกล่าว