แฉคลิปไวรัลดินถล่มเนปาล-จีน ยอดวิวทะลุล้าน ที่แท้ตัดต่อภาพเก่าดินถล่มใน รัสเซีย-ญี่ปุ่น

Thai PBS Verify พบแหล่งข้อมูลจาก: Threads

Thai PBS Verify พบผู้ใช้บัญชี Threads ที่ชื่อ thesauditime เผยแพร่วิดีโอที่มีหลายฉาก โดยอ้างว่าเป็นภาพดินถล่มและอุทกภัยครั้งใหญ่พัดถล่มบริเวณชายแดนเนปาล-จีน พร้อมระบุข้อความว่า

Hundreds missing and many feared dead after massive flash flood hits Nepal-China border

เมื่อแปลด้วย Google Translate ได้ข้อความว่า

ประชาชนหลายร้อยคนสูญหายและอีกหลายคนคาดว่าเสียชีวิต หลังเกิดอุทกภัยครั้งใหญ่พัดถล่มบริเวณชายแดนเนปาล-จีน

โพสต์ดังกล่าวถูกเผยแพร่เมื่อวันที่ 27 ส.ค. 69 ภายหลังเกิดเหตุน้ำท่วมฉับพลัน-ดินถล่มที่เนปาลและทิเบต จนทำให้มีผู้เข้าชมไปกว่า 1 ล้านครั้ง

ภาพน้ำท่วม-ดินถล่ม ใน เนปาลและทิเบต จริงหรือไม่ ?

Thai PBS Verify ใช้เครื่องมือตรวจสอบภาพย้อนกลับจาก Google Lens มาตรวจสอบภาพในฉากแรกของคลิปนั้น พบว่าภาพดังกล่าวไปตรงกับข่าวของ News of Bahrain สื่อของประเทศบาห์เรน ที่รายงานเหตุการณ์โคลนถล่ม เมื่อวันที่ 31 ก.ค. 68 ในเมืองเตียร์นึเอาซ์ (Tyrnyauz) ซึ่งตั้งอยู่ในสาธารณรัฐคาบาร์ดีโน-บัลคาเรีย ทางตอนใต้ของประเทศรัสเซีย โดยมวลน้ำและโคลนขนาดมหึมาได้พัดถล่มเขตชุมชนอย่างรุนแรง

ผลการค้นหาด้วย Google Lens

นอกจากนี้พบว่า คลิปดังกล่าวถูกนำมาทำการพลิกภาพในแนวนอน (Horizontal Flip) คือการกลับซ้ายเป็นขวา ก่อนนำมาเผยแพร่ ซึ่งเมื่อสลับภาพกลับ และนำมาค้นหาแผนที่ของจุดเกิดเหตุผ่านเครื่องมือแผนที่บนอินเทอร์เน็ต Yandex เครื่องมือค้นหาข้อมูลจากรัสเซีย ทำให้พบว่าจุดเกิดเหตุดังกล่าวอยู่ในเมืองเตียร์นึเอาซ์ (Tyrnyauz) จริง เป็นสิ่งที่ยืนยันได้ว่า คลิปดังกล่าวไม่เกี่ยวข้องกับเหตุน้ำท่วมฉับพลัน-ดินถล่มที่เนปาลและทิเบต แต่อย่างใด

ภาพบันทึกหน้าจอจากโพสต์ปลอม (ซ้าย) เปรียบเทียบกับ ภาพจากแผนที่ Yandex (ขวา)

แผนที่ของจุดเกิดเหตุ

นอกจากนี้ยังยืนยันด้วยฉากที่สอง ที่จากการตรวจสอบภาพย้อนกลับเราพบว่า เหตุการณ์ดังกล่าวไปตรงกับคลิปที่เผยแพร่ในสื่อ ซังเค ชิมบุน (Sankei Shimbun) ของญี่ปุ่น ที่เผยแพร่ภาพเหตุการณ์เมื่อวันที่ 3 ก.ค. 64 ซึ่งเป็นเหตุดินถล่มครั้งใหญ่ในเมืองตากอากาศชายทะเลอาตามิของญี่ปุ่น ซึ่งทำลายบ้านเรือนหลายหลัง หลังจากฝนตกหนักหลายวัน

ภาพบันทึกหน้าจอแสดงภาพที่สองในโพสต์ปลอม (ซ้าย) เปรียบเทียบกับ ภาพจากสื่อซังเค ชิมบุน ของญี่ปุ่น (ขวา)

แผนที่ของสถานที่เกิดเหตุ

อย่างไรก็ตามเราไม่สามารถตรวจสอบแหล่งที่มาของฉากอื่น ๆ ที่รวมอยู่ในวิดีโอได้

เหตุการณ์จริงเป็นอย่างไร ?

ศูนย์ปฏิบัติการธรณีพิบัติภัย กรมทรัพยากรธรณี รายงานเหตุน้ำป่าไหลหลากฉับพลันบริเวณชายแดนทิเบต–เนปาล แถบหุบเขาแม่น้ำ Bhote Koshi และ Lhende River ซึ่งเป็นจุดเชื่อมต่อระหว่างเขตราซูวา (ฝั่งเนปาล) กับเขตจี่หรง (ฝั่งทิเบต) เมื่อวันที่ 26 ส.ค.2569

สาเหตุเกิดจากหิมะและก้อนหินขนาดใหญ่ถล่มลงมาปิดกั้นลำน้ำ Lhende River จนเกิดเป็นเขื่อนธรรมชาติชั่วคราว ก่อนจะพังทลายและปลดปล่อยมวลน้ำปนตะกอนมหาศาลทะลักลงสู่หุบเขา

ขณะที่สำนักงานสำรวจธรณีวิทยาแห่งสหรัฐอเมริกา (USGS) วิเคราะห์ว่า แรงสั่นสะเทือนขนาด 4.4 ที่ตรวจพบในตอนแรกนั้น เกิดจากมวลดินและหิมะถล่มเอง ไม่ใช่แผ่นดินไหวตามธรรมชาติ

ด้านเจ้าหน้าที่กู้ภัย เดินหน้าช่วยเหลือผู้ประสบภัยแข่งกับเวลาอย่างต่อเนื่อง เนื่องจากบางคนติดอยู่ท่ามกลางดินโคลนและเศษซากปรักหักพังของบ้านเรือน โดยตำรวจเนปาล ยืนยันยอดผู้เสียชีวิตเพิ่มขึ้นเป็นอย่างน้อย 162 คน ในจำนวนนี้ 64 คนพบร่างในเขตชิตวัน ซึ่งเป็นพื้นที่ท่องเที่ยวยอดนิยม

นอกจากนี้ การท่องเที่ยวเนปาล ระบุว่า ยังมีผู้สูญหายอย่างน้อย 579 คน ในจำนวนนี้รวมถึงชาวต่างชาติ 400 คน ซึ่งมีทั้งพลเมืองอินเดีย สหรัฐฯ ออสเตรเลีย อังกฤษ แคนาดา ยูเครน เช่นเดียวกับบริษัทนำเที่ยวแห่งหนึ่ง ที่ยืนยันว่ามัคคุเทศก์และลูกทัวร์ทั้งคณะ 47 คนหายไปในภัยพิบัติครั้งนี้

ด้านนายกรัฐมนตรีเนปาล กล่าวแสดงความเสียใจต่อเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น พร้อมทั้งเรียกประชุมฉุกเฉินกับหน่วยงาน เพื่อรับมือภัยพิบัติ และยืนยันว่ารัฐบาลกำลังเร่งปฏิบัติการช่วยเหลือและกู้ภัยอย่างเต็มที่

ส่วนสื่อทางการจีน รายงานว่า ทิเบตมีผู้สูญหายจากเหตุภัยพิบัติอีกอย่างน้อย 558 คน ในจำนวนนี้เป็นชาวต่างชาติอย่างน้อย 260 คน

คลิปจากเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นจริง

เรื่องจริงเป็นอย่างไร ?

จากกรณีที่บัญชี Threads ชื่อ “thesauditime” เผยแพร่วิดีโอความยาวหลายฉาก (โพสต์เมื่อ 27 ส.ค. 2569) อ้างว่าเป็นภาพอุทกภัยและดินถล่มครั้งใหญ่บริเวณชายแดนเนปาล-จีน จนมียอดเข้าชมพุ่งสูงกว่า 1 ล้านครั้งนั้น “ข้อเท็จจริงคือ คลิปดังกล่าวก่อขึ้นจากการตัดต่อบิดเบือน นำภาพเหตุการณ์เก่าในอดีตจากต่างสถานที่มารวมกัน” โดยมีรายละเอียดเรื่องจริงดังนี้

• คลิปในฉากแรกคือเหตุการณ์ในรัสเซีย (พ.ศ. 2568): แท้จริงแล้วคือภาพเหตุการณ์โคลนถล่มเมื่อวันที่ 31 กรกฎาคม 2568 ที่เมืองเตียร์นึเอาซ์ (Tyrnyauz) สาธารณรัฐคาบาร์ดีโน-บัลคาเรีย ประเทศรัสเซีย (รายงานโดยสื่อ News of Bahrain) โดยผู้สร้างข่าวปลอมได้นำคลิปมา “กลับภาพในแนวนอน” (Horizontal Flip) จากซ้ายไปขวาเพื่อหลบเลี่ยงการสืบค้น

• คลิปในฉากที่สองคือเหตุการณ์ในญี่ปุ่น (พ.ศ. 2564): แท้จริงแล้วคือคลิปเหตุการณ์ดินถล่มครั้งใหญ่ในเมืองอาตามิ ประเทศญี่ปุ่น เมื่อวันที่ 3 กรกฎาคม 2564 ซึ่งบันทึกไว้โดยสื่อ ซังเค ชิมบุน (Sankei Shimbun)

• สถานการณ์จริง ณ ชายแดนเนปาล-ทิเบต (26 ส.ค. 2569): ในพื้นที่เกิดเหตุภัยพิบัติจริง แต่ไม่ใช่ภาพตามคลิปปลอมดังกล่าว โดยศูนย์ปฏิบัติการธรณีพิบัติภัย และ USGS ระบุว่า เกิดเหตุหิมะและหินถล่มลงมาปิดกั้นลำน้ำ Lhende River จนกลายเป็นเขื่อนธรรมชาติชั่วคราวก่อนจะแตกทะลักลงสู่หุบเขา ส่งผลให้มีผู้เสียชีวิตในเนปาลแล้วอย่างน้อย 162 คน สูญหายอีกหลายร้อยคน (รวมถึงชาวต่างชาติ) และในฝั่งทิเบต (จีน) มีผู้สูญหายอีกกว่า 558 คน