วันใหม่วาไรตี้
วันใหม่วาไรตี้

รู้ทันกันได้ : รู้ทันพิษสุนัขบ้า แค่ข่วนก็เสี่ยงได้จริงหรือ?

หน้ารายการ
9 มิ.ย. 69

ในยุคที่หลายคนคลายความเครียดด้วยการเล่นกับสุนัขและแมว ทั้งสัตว์เลี้ยงในบ้านและสัตว์จรที่เจอตามสวนสาธารณะหรือริมถนน บางครั้งความเอ็นดูก็อาจนำมาซึ่งรอยขีดข่วนหรือรอยกัดโดยไม่ทันตั้งตัว คำถามสำคัญคือ แค่ถูกข่วนจะอันตรายแค่ไหน และเราควรดูแลตัวเองอย่างไรให้ปลอดภัยจากโรคพิษสุนัขบ้า บทความนี้รวบรวมความรู้จากสัตวแพทย์ที่ทุกคนควรรู้ไว้

โรคพิษสุนัขบ้าติดต่อจากการถูกข่วนได้จริงหรือไม่

หลายคนเข้าใจว่าโรคพิษสุนัขบ้าติดต่อได้เฉพาะเมื่อถูกกัดเท่านั้น แต่ความจริงแล้วโรคพิษสุนัขบ้าเป็นโรคที่ร้ายแรงมาก และสามารถติดต่อสู่คนได้ทั้งจากการกัด การข่วน และทางน้ำลาย

แม้จะเป็นเพียงรอยข่วนตื้น ๆ หรือรอยถากที่อาจไม่มีบาดแผลชัดเจน ก็มีโอกาสติดเชื้อได้เช่นกัน เพราะเวลาที่สัตว์เลียเท้าตัวเอง น้ำลายจะติดอยู่ที่เท้า เมื่อข่วนเรา น้ำลายที่มีเชื้อก็สามารถเข้าสู่ร่างกายผ่านรอยข่วนนั้นได้ ยิ่งหากเป็นแผลเปิดขนาดใหญ่ ปริมาณเชื้อก็จะยิ่งเข้าสู่ร่างกายได้เร็วและมากขึ้น

วิธีปฐมพยาบาลเบื้องต้นเมื่อเสี่ยงติดพิษสุนัขบ้า

เมื่อถูกสุนัขหรือแมวข่วนหรือกัด สิ่งที่ต้องทำทันทีเพื่อลดความเสี่ยงจากโรคพิษสุนัขบ้ามีขั้นตอนดังนี้

  1. รีบล้างแผลทันที ด้วยน้ำสะอาดและฟอกสบู่ประมาณ 10 – 15 นาที เพื่อทำความสะอาดบาดแผลให้มากที่สุด
  2. ใส่ยาฆ่าเชื้อ หลังล้างแผลสะอาดแล้ว ใช้แอลกอฮอล์หรือเบตาดีน ทาบริเวณบาดแผลได้เลย
  3. กักสัตว์ไว้สังเกตอาการ หากเป็นสัตว์ที่ดูน่ากลัว ควรกักดูอาการไว้ประมาณ 10 วัน
  4. รีบไปพบแพทย์ให้เร็วที่สุด เพื่อรับการฉีดวัคซีน และในบางกรณีอาจต้องได้รับอิมมูโนโกลบูลิน (สารต้าน) เพื่อช่วยสร้างภูมิคุ้มกันให้เร็วที่สุด

จุดสำคัญคือต้องรีบไปพบแพทย์ภายใน 24 ชั่วโมง ไม่ควรชะล่าใจ

ทำไมต้องรีบไปหาหมอแม้สัตว์ไม่แสดงอาการพิษสุนัขบ้า

หลายคนเข้าใจผิดว่า ถ้าสัตว์ที่มาข่วนหรือกัดยังไม่แสดงอาการ ก็ยังปลอดภัย แต่ความจริงไม่ว่าจะเป็นสัตว์เลี้ยงของเราเองหรือสัตว์จร แม้ไม่แสดงอาการก็ต้องรีบไปพบแพทย์ ห้ามชะล่าใจ เพราะอาการสามารถเกิดขึ้นกับตัวเราได้เร็วมากในช่วง 5 – 7 วัน

โรคพิษสุนัขบ้าเกิดจากไวรัสที่สามารถทำลายสมองส่วนกลางและก่อให้เกิดอาการทางระบบประสาทอย่างชัดเจน และที่สำคัญที่สุดคือ หากเป็นโรคนี้แล้วมีโอกาสเสียชีวิตได้ถึง 100% แม้บางคนจะเชื่อว่าหากร่างกายแข็งแรงและปริมาณเชื้อไม่มากพอก็อาจไม่เป็นไร แต่สัตวแพทย์ยืนยันว่าควรไปพบแพทย์เสมอ ข่าวดีคือโรคนี้ยังสามารถป้องกันได้ด้วยการฉีดวัคซีน จึงควรไปให้เร็วที่สุด

ระยะฟักตัวและอาการของโรคพิษสุนัขบ้าที่ต้องสังเกต

ระยะการแสดงอาการของโรคพิษสุนัขบ้าแตกต่างกันไปในแต่ละคน เพราะร่างกายแต่ละคนไม่เหมือนกัน และยังขึ้นอยู่กับปริมาณเชื้อด้วย บางคนแสดงอาการในหลักวัน บางคนหลักเดือน หรือบางคนอาจนานถึง 1 ปี

อาการจะแสดงเร็วและชัดเจนที่สุดเมื่อถูกกัดบริเวณใกล้สมอง เช่น หน้า, จมูก หรือปาก เพราะไวรัสชนิดนี้จะเข้าโจมตีสมองส่วนกลาง ทำให้แสดงอาการทางระบบประสาททันที

อาการในคน ได้แก่ กลืนน้ำลายไม่ได้, มีอาการกระวนกระวาย, เป็นไข้ และท้ายที่สุดอาจมีภาวะหัวใจล้มเหลว หรืออัมพาตกล้ามเนื้ออ่อนแรง

อาการในสัตว์ ได้แก่ กรามค้าง, กลืนน้ำลายไม่ได้, ลิ้นห้อย, มีอาการดุร้ายไล่กัดคนอื่น สำหรับสัตว์เลี้ยงที่เราเลี้ยงเอง เจ้าของมักสังเกตได้ว่าผิดปกติ เช่น ปกติไม่เคยกัดแต่อยู่ดี ๆ จะกัดเจ้าของ, หาที่หลบซ่อน หรือเซื่องซึม หากพบอาการเหล่านี้ให้สันนิษฐานไว้ก่อนเลย

วัคซีนป้องกันพิษสุนัขบ้าสำคัญอย่างไรและต้องฉีดเมื่อไหร่

วัคซีนคือเครื่องมือสำคัญในการป้องกันโรคพิษสุนัขบ้า เพราะเมื่อเป็นโรคแล้วจะไม่มีการรักษา ถือเป็นการป้องกัน ไม่ใช่การรักษา ดังนั้นไม่ว่าจะมีอาการหรือไม่มีอาการ ก็ต้องไปฉีดเพื่อป้องกันและลดโอกาสเกิดโรค

หากถูกกัดหรือข่วน ควรรีบไปพบแพทย์ภายใน 24 ชั่วโมง จำนวนเข็มที่ต้องฉีดในแต่ละคนไม่เท่ากัน อาจอยู่ที่ 1 – 5 เข็ม โดยแพทย์จะพิจารณาจากประวัติของสัตว์ที่กัด และประวัติว่าผู้ถูกกัดเคยทำวัคซีนมาก่อนหรือไม่ ผ่านการซักประวัติเป็นรายบุคคล

กลุ่มเสี่ยงที่ควรฉีดวัคซีนพิษสุนัขบ้าเป็นประจำ

แม้คนทั่วไปจะไม่จำเป็นต้องฉีดวัคซีนพิษสุนัขบ้าเหมือนวัคซีนไข้หวัดใหญ่ แต่กลุ่มเสี่ยงควรได้รับการฉีดป้องกันไว้ก่อน เช่น สัตวแพทย์และผู้ช่วยสัตวแพทย์ ที่ต้องฉีดวัคซีนป้องกันทุกปี เนื่องจากทำงานใกล้ชิดกับสัตว์ และไม่อาจรู้ได้ว่าจะถูกกัดเมื่อไหร่

สำหรับประชาชนทั่วไปที่เลี้ยงสุนัขหรือแมว สามารถไปฉีดวัคซีนกระตุ้นประจำปีได้ ราคาต่อเข็มแตกต่างกันไปในแต่ละสถานพยาบาล แต่อยู่ในระดับที่ประชาชนเข้าถึงได้ ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับการพิจารณาของแพทย์ หากเคยมีประวัติถูกกัดมาก่อนและรู้ตัวว่ามีความเสี่ยง ก็สามารถไปฉีดป้องกันไว้ก่อนได้ โดยแจ้งประวัติให้แพทย์ทราบ

การฉีดวัคซีนพิษสุนัขบ้าในสัตว์เลี้ยงและกฎหมายที่ต้องรู้

การพาสัตว์เลี้ยงไปฉีดวัคซีนพิษสุนัขบ้าเป็นเรื่องจำเป็นมาก โดยควรเริ่มตั้งแต่ลูกสัตว์อายุประมาณ 2 – 3 เดือน และต้องฉีดกระตุ้นเป็นประจำทุกปี ไม่ใช่ฉีดเพียงปีเดียวแล้วเลิก เพราะในประเทศไทยยังมีการเกิดโรคพิษสุนัขบ้าและมีอัตราการเสียชีวิตอยู่มาก

ที่สำคัญยังมี พรบ.โรคพิษสุนัขบ้า เป็นข้อกฎหมายกำหนดให้ผู้ที่เลี้ยงสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม โดยเฉพาะสุนัขและแมว ต้องพาสัตว์ไปฉีดวัคซีนประจำปี หากไม่ฉีดถือว่ามีความผิดตามกฎหมายและอาจถูกปรับได้

สำหรับการบันทึกวัคซีน แนะนำให้ใช้สมุดวัคซีนประจำตัวสัตว์ และพาสัตว์ไปฉีดพร้อมสมุดบันทึกทุกครั้ง หากเลี้ยงในระบบปิดและไม่ได้พาออกไปสัมผัสสัตว์แปลกหน้า ความเสี่ยงจะต่ำลง แต่หากไม่แน่ใจหรือพาออกไปข้างนอก ก็ควรพาไปฉีดกระตุ้น แม้เวลาจะเหลื่อมไปบ้างไม่ครบปีพอดีก็ฉีดได้ ขอเพียงให้ไปฉีดเป็นประจำทุกปี

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับพิษสุนัขบ้า

Q: ถ้าเจอสุนัขจรหรือแมวจรที่มีอาการน่าสงสัยควรทำอย่างไร

A: หากแถวบ้านมีสุนัขจรหรือแมวจรที่มีอาการน่ากังวล สามารถแจ้งหน่วยงานสาธารณสุขในพื้นที่ให้เข้าไปช่วยดูแลได้

สรุป: ป้องกันพิษสุนัขบ้าคือการรักตัวเองและรับผิดชอบต่อสังคม

โรคพิษสุนัขบ้าเป็นโรคที่รุนแรงถึงแก่ชีวิต และเมื่อเป็นแล้วไม่มีทางรักษา แต่สามารถป้องกันได้ด้วยวัคซีน ผู้ที่เลี้ยงสัตว์จึงควรระมัดระวัง และพาสัตว์เลี้ยงไปทำวัคซีนพิษสุนัขบ้าเป็นประจำทุกปี รวมถึงดูแลตัวเองเมื่อถูกกัดหรือข่วนด้วยการล้างแผล ใส่ยา และรีบไปพบแพทย์โดยเร็ว การทำเช่นนี้ถือเป็นการรักตัวเอง รักครอบครัว และรับผิดชอบต่อสังคมไปพร้อมกัน

ชมย้อนหลังรายการ "วันใหม่วาไรตี้" ในช่วง "รู้ทันกันได้" ได้ที่ www.thaipbs.or.th/RuTanKanDai

อ่านเนื้อหาที่เกี่ยวข้อง

วันใหม่วาไรตี้

พ.ค. 2,019
มิ.ย. 2,019
ก.ค. 2,019
ส.ค. 2,019
ก.ย. 2,019
ต.ค. 2,019
พ.ย. 2,019
ธ.ค. 2,019
ม.ค. 2,020
ก.พ. 2,020
มี.ค. 2,020
เม.ย. 2,020
พ.ค. 2,020
มิ.ย. 2,020
ก.ค. 2,020
ส.ค. 2,020
ก.ย. 2,020
ต.ค. 2,020
พ.ย. 2,020
ธ.ค. 2,020
ม.ค. 2,021
ก.พ. 2,021
มี.ค. 2,021
เม.ย. 2,021
พ.ค. 2,021
มิ.ย. 2,021
ก.ค. 2,021
ส.ค. 2,021
ก.ย. 2,021
ต.ค. 2,021
พ.ย. 2,021
ธ.ค. 2,021
ม.ค. 2,022
ก.พ. 2,022
มี.ค. 2,022
เม.ย. 2,022
พ.ค. 2,022
มิ.ย. 2,022
ก.ค. 2,022
ส.ค. 2,022
ก.ย. 2,022
ต.ค. 2,022
พ.ย. 2,022
ธ.ค. 2,022
ม.ค. 2,023
ก.พ. 2,023
มี.ค. 2,023
เม.ย. 2,023
พ.ค. 2,023
มิ.ย. 2,023
ก.ค. 2,023
ส.ค. 2,023
ก.ย. 2,023
ต.ค. 2,023
พ.ย. 2,023
ธ.ค. 2,023
ม.ค. 2,024
ก.พ. 2,024
มี.ค. 2,024
เม.ย. 2,024
พ.ค. 2,024
มิ.ย. 2,024
ก.ค. 2,024
ส.ค. 2,024
ก.ย. 2,024
ต.ค. 2,024
พ.ย. 2,024
ธ.ค. 2,024
ม.ค. 2,025
ก.พ. 2,025
มี.ค. 2,025
เม.ย. 2,025
พ.ค. 2,025
มิ.ย. 2,025
ก.ค. 2,025
ส.ค. 2,025
ก.ย. 2,025
ต.ค. 2,025
พ.ย. 2,025
ธ.ค. 2,025
ม.ค. 2,026
ก.พ. 2,026
มี.ค. 2,026
เม.ย. 2,026
พ.ค. 2,026
มิ.ย. 2,026
ก.ค. 2,026

วันใหม่วาไรตี้

พ.ค. 2,019
มิ.ย. 2,019
ก.ค. 2,019
ส.ค. 2,019
ก.ย. 2,019
ต.ค. 2,019
พ.ย. 2,019
ธ.ค. 2,019
ม.ค. 2,020
ก.พ. 2,020
มี.ค. 2,020
เม.ย. 2,020
พ.ค. 2,020
มิ.ย. 2,020
ก.ค. 2,020
ส.ค. 2,020
ก.ย. 2,020
ต.ค. 2,020
พ.ย. 2,020
ธ.ค. 2,020
ม.ค. 2,021
ก.พ. 2,021
มี.ค. 2,021
เม.ย. 2,021
พ.ค. 2,021
มิ.ย. 2,021
ก.ค. 2,021
ส.ค. 2,021
ก.ย. 2,021
ต.ค. 2,021
พ.ย. 2,021
ธ.ค. 2,021
ม.ค. 2,022
ก.พ. 2,022
มี.ค. 2,022
เม.ย. 2,022
พ.ค. 2,022
มิ.ย. 2,022
ก.ค. 2,022
ส.ค. 2,022
ก.ย. 2,022
ต.ค. 2,022
พ.ย. 2,022
ธ.ค. 2,022
ม.ค. 2,023
ก.พ. 2,023
มี.ค. 2,023
เม.ย. 2,023
พ.ค. 2,023
มิ.ย. 2,023
ก.ค. 2,023
ส.ค. 2,023
ก.ย. 2,023
ต.ค. 2,023
พ.ย. 2,023
ธ.ค. 2,023
ม.ค. 2,024
ก.พ. 2,024
มี.ค. 2,024
เม.ย. 2,024
พ.ค. 2,024
มิ.ย. 2,024
ก.ค. 2,024
ส.ค. 2,024
ก.ย. 2,024
ต.ค. 2,024
พ.ย. 2,024
ธ.ค. 2,024
ม.ค. 2,025
ก.พ. 2,025
มี.ค. 2,025
เม.ย. 2,025
พ.ค. 2,025
มิ.ย. 2,025
ก.ค. 2,025
ส.ค. 2,025
ก.ย. 2,025
ต.ค. 2,025
พ.ย. 2,025
ธ.ค. 2,025
ม.ค. 2,026
ก.พ. 2,026
มี.ค. 2,026
เม.ย. 2,026
พ.ค. 2,026
มิ.ย. 2,026
ก.ค. 2,026

ละครดี ซีรีส์เด่น

ดูทั้งหมด

♫ ♫ Songs Popular ♫ ♫

ดูทั้งหมด

คลิปมาใหม่

คนดูเยอะ 👀

ดูทั้งหมด

เสน่ห์ประเทศไทย