คลิปอ้าง “น้ำล้นเขื่อนขุนด่านปราการชล” พบเป็นเพียงคลื่นลมทำน้ำไหลออกเท่านั้น

Thai PBS Verify พบแหล่งที่มาจาก : Facebook

ตรวจสอบพบคลิปอ้างน้ำล้น “เขื่อนขุนด่านปราการชล” จ.นครนายก ในคลิปแสดงภาพที่มีน้ำไหลออกมาผ่านสปิลเวย์ (Spillway) ของเขื่อน ทำให้ปรากฏยอดเข้าชมกว่า 2 ล้านครั้ง ถูกใจกว่า 4 หมื่นครั้ง และแชร์กว่า 1 พันครั้ง นอกจากนี้ยังพบคลิปลักษณะเดียวกัน ใน TikTok

พร้อมระบุข้อความว่า

เขื่อนขุนด่านปราการชล 4 พ.ย. 68 

เขื่อนขุนด่านปราการชล น้ำล้นจริงหรือไม่ ?

ธเนศร์ สมบูรณ์ ผู้อำนวยการสำนักบริหารจัดการน้ำและอุทกวิทยา-กรมชลประทาน ให้ข้อมูลกับทาง Thai PBS Verify ว่ากรณีเขื่อนขุนด่านปราการชลมีน้ำไหลออกมาทางสปิลเวย์ (ทางระบายน้ำล้น) เนื่องจากมีระดับน้ำเต็มเขื่อน การที่มีน้ำไหลกระฉอกออกมาทางช่องข้างบานเล็กน้อย เกิดจาก อิทธิพลของคลื่นและแรงลม ไม่ใช่น้ำล้นข้ามสปิลเวย์หรือข้ามสันเขื่อน จึงไม่เป็นอันตราย

ธเนศร์ สมบูรณ์ ผู้อำนวยการสำนักบริหารจัดการน้ำและอุทกวิทยา-กรมชลประทาน

“โดยทั่วไป เมื่อเขื่อนเก็บน้ำเต็ม แล้วมีลมมาก ทำให้เกิดคลื่น อาจทำให้เห็นน้ำกระเซ็นหรือกระฉอกออกมาบ้างเล็กน้อย ซึ่งถือเป็นปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นได้ของเขื่อนขนาดใหญ่ที่เก็บน้ำเต็มความจุ”

“ส่วนลักษณะที่ถือว่า อันตราย คือกรณีที่น้ำล้นข้ามบานสปิลเวย์ หรือข้ามสันเขื่อน ซึ่งจะควบคุมไม่ได้ แต่กรมชลประทานจะไม่ให้เกิดเหตุการณ์เช่นนั้นแน่นอน และปัจจุบันโครงสร้างบานระบายน้ำของเขื่อนยังแข็งแรงดี”

“สถานการณ์น้ำโดยรวมยังปกติ ช่วงปลายฤดูฝนเขื่อนมักมีน้ำเต็มอยู่แล้ว ขณะนี้ยังมีการระบายน้ำออกมากกว่าปริมาณน้ำที่ไหลเข้าเขื่อนต่อวัน แม้จะมีพายุคัลแมกีเคลื่อนตัวเข้ามา แต่ก็ยังสามารถรองรับและระบายน้ำได้เพียงพอ”

ระดับเก็บกักปกติของเขื่อนบางเขื่อนคือ 100% แต่ยังมี ระดับเก็บกักสูงสุด (Maximum Capacity) ที่สามารถรองรับน้ำได้ชั่วคราวในช่วงฝนตกหนักหรือพายุเข้า โดยไม่เป็นอันตรายต่อโครงสร้างเขื่อน

ทั้งนี้ เขื่อนขุนด่านปราการชล ขณะนี้มีปริมาณน้ำกักเก็บ ณ วันที่ 7 พ.ย. 68 อยู่ที่ 99.13% ของความจุเกือบเต็มเขื่อน

ภาพแสดงผลของเขื่อนขุนด่านปราการชล ขณะนี้มีปริมาณน้ำกักเก็บ ณ วันที่ 7 พ.ย. 68 อยู่ที่ 99.13% ของความจุเกือบเต็มเขื่อน จากศูนย์ข้อมูลกลางด้านน้ำและการชลประทาน

เขื่อนขุนด่านปราการชล ระบายน้ำอย่างไร ?

ระบบระบายน้ำเขื่อนขุนด่านปราการชลมีหลายแบบ โดยออกแบบให้ระบายน้ำลงสู่ แม่น้ำนครนายก ผ่าน 3 ช่องทางหลัก ซึ่งแต่ละช่องมีหน้าที่แตกต่างกัน ดังนี้ 

1. River Outlet (ท่อส่งน้ำลงแม่น้ำ): เป็นท่อส่งน้ำที่อยู่ตอนล่างของเขื่อน ใช้สำหรับระบายน้ำเพื่อรักษาระดับน้ำในแม่น้ำนครนายก ให้เหมาะสมต่อระบบนิเวศและการใช้น้ำของชุมชนด้านท้ายเขื่อน ใช้ในฤดูแล้งหรือฤดูปกติ เพื่อปล่อยน้ำตามแผนชลประทาน
2. Bottom Outlet (ทางระบายน้ำตอนล่าง): อยู่บริเวณฐานเขื่อน (ส่วนล่างสุดของตัวเขื่อนคอนกรีต) ทำหน้าที่ ระบายน้ำก้นอ่าง หรือปล่อยน้ำกรณีฉุกเฉิน เพื่อควบคุมระดับน้ำในอ่าง สามารถใช้ระบายตะกอนหรือเพื่อบรรเทาความดันน้ำด้านหลังเขื่อนได้ และควบคุมด้วย ประตูระบายน้ำขนาดใหญ่แบบเหล็ก (High-pressure Gate)
3. Service Spillway (ทางระบายน้ำล้นหลัก): เป็นช่องระบายน้ำหลัก เมื่อระดับน้ำในอ่างเกินกว่าระดับเก็บกักปกติ ที่เขื่อนขุนด่านปราการชล  สามารถระบายน้ำได้สูงสุด 1,454 ลูกบาศก์เมตร/วินาที ผ่านช่องระบาย 4 ช่อง

ภาพตัวอย่างโครงสร้างอาคารส่งน้ำและอาคารระบายน้ำ ของเขื่อนขุนด่านปราการชล

ภาพปริมาณน้ำโดยรวมของเขื่อนด่านปราการชล ในวันที่ 4 พ.ย. 68 จากศูนย์ข้อมูลกลางด้านน้ำและการชลประทาน

สรุปสถานการณ์และเฝ้าระวัง

กรมชลประทานรายงานสรุปสถานการณ์และการเฝ้าระวัง วันศุกร์ที่7 พฤศจิกายน พ.ศ. 2568  (ข้อมูล ณ วันที่ 6 พฤศจิกายน 2568) ว่ามีปริมาณน้ำรวม 68,617 ล้านลูกบาศก์เมตร หรือร้อยละ 90 ของความจุอ่างฯ มากกว่าปีที่ผ่านมา 5,165 ล้านลูกบาศก์เมตร โดยมีน้ำใช้การได้ 44,668 ล้านลูกบาศก์เมตร 

ขณะที่อ่างเก็บน้ำขนาดใหญ่ทั้งประเทศมีน้ำรวม 63,809 ล้านลูกบาศก์เมตร (ร้อยละ 90) เป็นน้ำใช้การได้ 40,270 ล้านลูกบาศก์เมตร (ร้อยละ 85) 

พบว่าอ่างฯ ที่มีปริมาณน้ำมากกว่าร้อยละ 80 มีจำนวน 21 แห่ง รวมถึงเขื่อนขุนด่านปราการชล จ.นครนายก และอีก 12 แห่งมีระดับน้ำเกินเกณฑ์ Upper Rule Curve 

ส่วนอ่างฯ ที่มีปริมาณน้ำน้อยกว่า 30% มีเพียง 1 แห่ง และมี 2 แห่งที่อยู่ต่ำกว่าเกณฑ์ควบคุมต่ำสุด (Lower Rule Curve) ได้แก่ เขื่อนคลองสียัด จ.ฉะเชิงเทรา และเขื่อนบางลาง จ.ยะลา โดยภาพรวมสถานการณ์น้ำยังอยู่ในเกณฑ์ดี แต่จำเป็นต้องติดตามพื้นที่ที่มีระดับน้ำสูงใกล้เกณฑ์อย่างใกล้ชิด

เรื่องจริงเป็นอย่างไร

Thai PBS Verify ตรวจสอบกรณีมีผู้เผยแพร่คลิปอ้างว่า “เขื่อนด่านขุนปราการ น้ำล้นแล้ว” พบว่าไม่เป็นความจริง ผู้อำนวยการสำนักบริหารจัดการน้ำและอุทกวิทยา-กรมชลประทาน ให้ข้อมูลว่า กรณีเขื่อนขุนด่านปราการชลมีน้ำไหลออกมาทางสปิลเวย์ (ทางระบายน้ำล้น) เนื่องจากมีระดับน้ำเต็มเขื่อน รวมถึงการที่มีน้ำไหลกระฉอกออกมาทางช่องข้างบานเล็กน้อย เกิดจาก อิทธิพลของคลื่นและแรงลม ไม่ใช่น้ำล้นข้ามสปิลเวย์หรือข้ามสันเขื่อน จึงไม่เป็นอันตราย และเขื่อนยังมีระดับเก็บกักสูงสุดอยู่ 

ที่มา : การจัดการด้านความปลอดภัยเขื่อนเบื้องต้น-กรมชลประทาน