คลิปตึกไฟไหม้เหตุสหรัฐฯ โจมตีอิหร่าน แท้จริงเป็นคลิปตึกจีนไฟไหม้ปี 65

Thai PBS Verify พบแหล่งข้อมูลข่าวปลอมจาก : X

ภาพบัญชี X แชร์ภาพเหตุการณ์ตึกไฟไหม้ อ้างว่า สหรัฐโจมตีอิหร่าน

Thai PBS Verify พบบัญชี X แชร์ภาพเหตุการณ์ตึกไฟไหม้ พร้อมระบุว่า “#BREAKING GUY’S The ultimate escalation. The US military just took the fight straight to Tehran, targeting the IRGC’s core Sar-Allah Headquarters. The main command facility is reportedly burning down right now. Game over for deniability. #Tehran #IRGC #Geopolitics”  

แปลเป็นภาษาไทยโดยใช้ Google translate ระบุว่า “ด่วน สถานการณ์ตึงเครียดรุนแรงขึ้นอย่างมาก กองทัพสหรัฐฯ โจมตีกรุงเตหะราน โดยพุ่งเป้าไปที่กองบัญชาการหลัก Sar-Allah ของ IRGC มีรายงานว่าอาคารบัญชาการกำลังไฟไหม้อยู่ในขณะนี้ ทำให้ไม่สามารถปฏิเสธเหตุการณ์ได้อีก#Tehran #IRGC #Geopolitics” 

ซึ่งโพสต์ดังกล่าว มีผู้เข้าชม 1,000,000 ครั้ง และการแสดงความรู้สึก 3,500 ครั้ง  รวมทั้งมีการแสดงความคิดเห็น 269 ข้อความ นอกจากนี้มีการรีโพสต์ไปกว่า  610 ครั้ง ถูกเผยแพร่เมื่อวันที่ 12 ก.ค. 69

ขณะเดียวกัน เมื่อเข้าไปตรวจสอบความโปร่งใสของบัญชี US_SOLDIERS พบว่า  บัญชีถูกสร้างขึ้น เมื่อเดือนเม.ย. 68 ในเขตพื้นที่เอเชียตะวันตกเเฉียงใต้ 

ภาพรวมของบัญชี พบว่าเป็นบัญชีที่ถูกสร้างขึ้นไม่นาน  และไม่ได้เป็นบัญชีทางการของกองทัพสหรัฐฯ แม้จะใช้ชื่อและภาพลักษณ์ที่ทำให้เข้าใจว่าเกี่ยวข้องกับหน่วยงานทหารจริง ซึ่งเป็นเทคนิคที่มักใช้เพื่อสร้างความน่าเชื่อถือปลอม (impersonation หรือ pseudo-authority)

ขณะที่พฤติกรรมการโพสต์ เนื้อหาส่วนใหญ่มีลักษณะเป็น “ข่าวด่วน” หรือสถานการณ์ความขัดแย้งทางทหาร โดยใช้ถ้อยคำรุนแรง เร้าอารมณ์ และมักไม่มีแหล่งอ้างอิงที่ตรวจสอบได้ชัดเจน อีกทั้งยังใช้แฮชแท็กเกี่ยวกับภูมิรัฐศาสตร์จำนวนมาก เพื่อเพิ่มการมองเห็นและการกระจายของโพสต์ ซึ่งเป็นรูปแบบที่พบได้บ่อยในบัญชีที่เน้นสร้างกระแส (engagement-driven content)

อย่างไรก็ตามบัญชี X มีข้อความ Readers added context they thought people might want to know แจ้งเตือนว่าวิดีโอดังกล่าว เป็นคลิปวิดีโอของประเทศจีน

คลิปวิดีโอดังกล่าวเป็นเหตุการณ์กองทัพสหรัฐฯ โจมตีกรุงเตหะราน อิหร่าน จริงหรือไม่ ?

Thai PBS Verify นำภาพในคลิปดังกล่าว ไปตรวจสอบด้วยเครื่องตรวจสอบภาพ  Google Lens  ไปตรงกับข่าว Massive fire engulfs 42-storey skyscraper in China; no deaths reported ของเว็บไซต์ cnbctv18 ถูกเผยแพร่เมื่อวันที่ 16 ก.ย. 65

โดยมีรายละเอียดดังนี้ 

ตามข้อมูลของ China Telecom ยังไม่มีรายงานผู้บาดเจ็บหรือเสียชีวิต โดยบริษัทระบุว่าบริการโทรศัพท์มือถือไม่ได้รับผลกระทบ แม้ว่าผู้ใช้งานบนโซเชียลมีเดียบางรายจะบอกว่าไม่สามารถใช้โทรศัพท์ได้ก็ตาม

เกิดเหตุเพลิงไหม้ครั้งใหญ่เมื่อวันศุกร์ที่ผ่านมา ที่อาคารสูง 42 ชั้นในภาคกลางของจีน ซึ่งเป็นของผู้ให้บริการโทรคมนาคมรายใหญ่ที่สุดของประเทศ อย่างไรก็ตาม เจ้าหน้าที่ระบุว่าไม่มีผู้ได้รับบาดเจ็บจากเหตุการณ์นี้

ภาพเปรียบเทียบตึกในโพสต์ (ซ้าย) และภาพจากเว็บไซต์ cnbctv18 (ขวา)

ต่อมาเมื่อใช้เครื่องมือแผนที่ Baidu maps ของประเทศจีน พบว่า ภาพในคลิปไปตรงกับตึก China Telecom เมืองฉางซา มณฑลหูหนานประเทศจีน

ภาพเปรียบเทียบตึกในประเทศจีนจากโพสต์ (ซ้าย) และ Baidu maps (ขวา)

สถานการณ์ปัจจุบันเป็นอย่างไร? 

 เมื่อวันที่ 12 ก.ค. 69  สหรัฐฯ เปิดฉากโจมตีอิหร่านเป็นครั้งที่ 3 ภายในระยะเวลาเพียง 1 สัปดาห์ ตามคำสั่งของประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ เพื่อตอบโต้เหตุที่กองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติอิสลาม (IRGC) ของอิหร่านโจมตีเรือบรรทุกตู้คอนเทนเนอร์ติดธงไซปรัสในช่องแคบฮอร์มุซ ส่งผลให้ลูกเรือพลเรือนสูญหาย 1 คน และเรือได้รับความเสียหายอย่างหนักจากเพลิงไหม้จนไม่สามารถเดินทางต่อได้ ภายหลังเหตุการณ์ดังกล่าว อิหร่านประกาศปิดช่องแคบฮอร์มุซชั่วคราว พร้อมระบุว่าสาเหตุของความไม่มั่นคงเกิดจากการแทรกแซงของต่างชาติ และเตือนว่าจะตอบโต้ทันทีหากมีการโจมตีเพิ่มเติมจากฝ่ายตรงข้าม ขณะเดียวกัน ผู้นำสูงสุดของอิหร่านออกแถลงการณ์ยืนยันว่าจะแก้แค้นให้กับอดีตผู้นำที่เสียชีวิตจากการโจมตีของสหรัฐฯ และอิสราเอล โดยชี้ว่าเป็นความต้องการของประชาชนในประเทศ สถานการณ์ดังกล่าวสะท้อนให้เห็นถึงความตึงเครียดที่ทวีความรุนแรงขึ้นอย่างต่อเนื่อง และมีแนวโน้มจะลุกลามเป็นความขัดแย้งในวงกว้างในภูมิภาคตะวันออกกลางได้ในอนาคต 

เรื่องจริงเป็นอย่างไร ? 

จากการตรววจสอบ Thai PBS Verify พบว่า คลิปวิดีโอและภาพเหตุการณ์ไฟไหม้ที่ถูกนำมาอ้างว่ากองทัพสหรัฐฯ โจมตีกรุงเตหะราน ประเทศอิหร่านนั้น เป็นข่าวปลอม  โดยแท้จริงแล้วคลิปดังกล่าวเป็นเหตุการณ์เพลิงไหม้อาคารสูง 42 ชั้นของบริษัท China Telecom ในเมืองฉางซา ประเทศจีน ซึ่งเกิดขึ้นเมื่อวันที่ 16 ก.ย. 65 และไม่มีรายงานผู้เสียชีวิตหรือบาดเจ็บ

ทำไมโพสต์นี้ จึงถูกสร้างขึ้นมา ? 

โพสต์นี้ต้องการ “เรียกความสนใจ” และเพิ่มยอดการเข้าถึงของโพสต์ โดยมักหยิบเอาคลิปหรือภาพเหตุการณ์จริง (เช่น ไฟไหม้ตึกในจีน) มาใส่ข้อความใหม่ให้ดูเหมือนเกี่ยวข้องกับสถานการณ์สงครามหรือความขัดแย้งที่กำลังเป็นข่าว ซึ่งเป็นประเด็นที่คนสนใจมากและแชร์ต่อได้ง่าย

นอกจากนี้ บัญชียังใช้ชื่อและภาพลักษณ์ที่ทำให้ดูเหมือนเกี่ยวข้องกับกองทัพสหรัฐฯ เพื่อเพิ่มความน่าเชื่อถือ ทั้งที่จริงแล้วไม่ใช่บัญชีทางการ และมักใช้คำแรง ๆ เช่น “ด่วน” หรือ “การยกระดับขั้นสุด” เพื่อกระตุ้นอารมณ์คนอ่าน ทำให้คนอยากกดดู กดแชร์ หรือแสดงความคิดเห็นมากขึ้น

โดยเนื้อหาแบบนี้ไม่ได้มีเป้าหมายเพื่อให้ข้อมูลที่ถูกต้อง แต่เน้นสร้างกระแสและยอด engagement เป็นหลัก จึงควรตรวจสอบข้อมูลให้รอบคอบก่อนเชื่อหรือแชร์ต่อ