Influencer วัยใส เสี่ยงภัยรึเปล่า?

อินฟลูเอนเซอร์วัยใส ความฝันและความเสี่ยงในโลกออนไลน์

หากถามเด็ก ๆ สมัยนี้ว่าโตขึ้นอยากเป็นอะไร คำตอบยอดนิยมที่ได้ยินบ่อยคือ "Influencer" อาชีพที่ดูเหมือนจะเข้าถึงง่าย มีรายได้ดี และสร้างชื่อเสียงได้อย่างรวดเร็ว เพียงแค่มีสมาร์ทโฟนและการเชื่อมต่ออินเทอร์เน็ต ทำไมอาชีพนี้จึงดึงดูดเด็กและเยาวชนมากมายในปัจจุบัน?

จากการสำรวจความคิดเห็นของเด็กที่มีความฝันอยากเป็น Influencer พบว่าแรงจูงใจมีหลากหลาย ไม่ใช่แค่ต้องการมีชื่อเสียงหรือรายได้ แต่ยังรวมถึง

• ต้องการให้คนรู้จักในวงกว้าง
• อยากมีคนคอยสนับสนุนและให้กำลังใจ
• โอกาสในการสร้างอิทธิพลทางความคิดและแรงบันดาลใจให้ผู้อื่น
• มีรายได้จากการแชร์สิ่งที่ตนชอบหรือถนัด
• ได้แสดงออกและใช้ความคิดสร้างสรรค์

เมื่อเห็น Influencer รุ่นพี่ประสบความสำเร็จ มีคนติดตามนับล้าน ได้รับสปอนเซอร์สินค้าแบรนด์ดัง จึงไม่แปลกที่เด็ก ๆ จะมองเห็นเส้นทางนี้เป็นความฝันที่อยากไปให้ถึง น่าสนใจว่า แม้หลายคนจะใฝ่ฝันถึงความมีชื่อเสียงและรายได้ แต่บางคนก็มองลึกกว่านั้น พวกเขาต้องการใช้แพลตฟอร์มออนไลน์เพื่อแบ่งปันความคิด สร้างแรงบันดาลใจ และมีอิทธิพลในเชิงบวกต่อสังคม เด็กบางคนเชื่อว่าการเป็น Influencer ที่มีคุณภาพสามารถสร้างการเปลี่ยนแปลงและช่วยให้ผู้ติดตามเกิดการเรียนรู้สิ่งใหม่ ๆ ได้ อย่างไรก็ตาม สิ่งที่หลายคนอาจมองข้ามคือความท้าทายและความเสี่ยงที่มาพร้อมกับการเป็นบุคคลสาธารณะ โดยเฉพาะในวัยที่ยังไม่พร้อมรับมือกับแรงกดดันและความคาดหวังจากสังคมออนไลน์ที่บางครั้งก็โหดร้ายและไร้ความปรานี

การเผชิญหน้ากับความคิดเห็นเชิงลบและการกลั่นแกล้งออนไลน์

โลกออนไลน์ไม่ได้มีแต่คำชื่นชมและการสนับสนุน Influencer วัยใสต้องเตรียมพร้อมรับมือกับคอมเมนต์เชิงลบและการกลั่นแกล้งที่อาจเกิดขึ้นได้ตลอดเวลา จากการทดสอบปฏิกิริยาของเด็กต่อความคิดเห็นเชิงลบ พบว่าแต่ละคนรับมือแตกต่างกัน บางคนเลือกที่จะอ่านแค่คอมเมนต์ดี ๆ เพื่อรักษาบรรยากาศเชิงบวกและไม่ต้องการให้ Influencer รู้สึกแย่ ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงความเห็นอกเห็นใจที่เด็ก ๆ มีต่อกัน ในขณะที่บางคนพยายามให้กำลังใจแทนที่จะอ่านคอมเมนต์แย่ ๆ ให้ฟัง ด้วยความเชื่อว่าคนเราอยากเจอแต่เรื่องดี ๆ ไม่ใช่เรื่องที่ทำให้เสียใจ

น่าสังเกตว่า แม้จะมั่นใจว่าตนเองสามารถเป็นอินฟลูเอนเซอร์ได้ แต่หลายคนก็ยังกังวลว่าจะรับมือกับคอมเมนต์เชิงลบไม่ไหว หรือกลัวว่าจะไม่มีเวลาส่วนตัว หรือต้องเผชิญกับความเครียดที่มาพร้อมกับการเป็นบุคคลสาธารณะ ในสถานการณ์จำลองเมื่ออินฟลูเอนเซอร์วัยใสเจอคอมเมนต์ร้าย ๆ เช่น

• การวิจารณ์รูปร่างหน้าตา
• การตั้งคำถามถึงความสามารถ
• การล้อเลียนวิธีการพูดหรือการแสดงออก
• การกล่าวหาว่าของที่ขายเป็นของปลอม

ผลกระทบที่เกิดขึ้นอาจรุนแรงถึงขั้นทำให้หมดกำลังใจ เลิกทำคอนเทนต์ และส่งผลต่อสุขภาพจิตในระยะยาว เด็กบางคนอาจไม่กล้าออกมาบอกพ่อแม่หรือผู้ปกครองเมื่อเจอปัญหาเหล่านี้ เพราะกลัวว่าจะถูกห้ามไม่ให้ทำกิจกรรมออนไลน์อีก

บทบาทของผู้ปกครองและกฎหมายคุ้มครองเด็กในโลกออนไลน์

พ่อแม่และผู้ปกครองมีบทบาทสำคัญในการสนับสนุนและปกป้องเด็กที่ต้องการเป็น Influencer การเข้าใจโลกออนไลน์และการสื่อสารอย่างเปิดกว้างเป็นกุญแจสำคัญที่จะช่วยให้เด็กสามารถแสดงออกอย่างสร้างสรรค์และปลอดภัยไปพร้อมกัน

ผู้เชี่ยวชาญแนะนำว่า ผู้ปกครองควร

• ให้คำแนะนำแต่ไม่ควบคุมมากเกินไป สอนให้เด็กรู้เท่าทันสื่อและการรับมือกับความคิดเห็นเชิงลบ
• เป็นที่ปรึกษาที่ไว้ใจได้ สร้างบรรยากาศที่เด็กกล้าบอกเล่าปัญหาโดยไม่กลัวถูกตำหนิ
• ติดตามกิจกรรมออนไลน์อย่างสม่ำเสมอ โดยเฉพาะกับเด็กเล็ก เพื่อให้แน่ใจว่าไม่มีการติดต่อจากบุคคลที่น่าสงสัย
• ช่วยวางแผนการสร้างคอนเทนต์ที่เหมาะสม ไม่เปิดเผยข้อมูลส่วนตัวมากเกินไป เช่น สถานที่เรียน ที่อยู่ หรือกิจวัตรประจำวันที่ชัดเจน
• สอนให้รู้จักแยกแยะความเห็นที่มีประโยชน์ ไม่นำทุกความเห็นมาใส่ใจ แต่เลือกรับฟังสิ่งที่สร้างสรรค์

นอกจากนี้ ผู้ปกครองและเด็กควรรู้ถึงกฎหมายที่คุ้มครองเด็กในโลกออนไลน์ ตาม พ.ร.บ. คุ้มครองเด็ก พ.ศ. 2546 มาตรา 27 ระบุชัดเจนว่า ห้ามไม่ให้สื่อให้ข้อมูลเกี่ยวกับเด็กหรือผู้ปกครองเพื่อสร้างความเสียหายทั้งทางกายและใจโดยเด็ดขาด

กฎหมายสำคัญที่เกี่ยวข้องกับการคุ้มครองเด็กในโลกออนไลน์ ได้แก่

• การโพสต์ประจานหรือทำให้บุคคลอื่นเสื่อมเสียชื่อเสียง โดยระบุข้อมูลส่วนตัว อาจมีความผิดตามกฎหมายอาญา มาตรา 328 โทษจำคุกสูงสุด 2 ปี ปรับไม่เกิน 200,000 บาท
• การครอบครองหรือส่งต่อสื่อลามกอนาจารเด็ก มีโทษจำคุกสูงสุด 5-7 ปี และปรับไม่เกิน 100,000-140,000 บาท
• การลงรูปภาพหรือเผยแพร่ข้อมูลส่วนตัวเด็ก อาจมีความผิดตาม พ.ร.บ. คุ้มครองเด็ก มาตรา 27 โทษจำคุกสูงสุด 6 เดือน และปรับไม่เกิน 60,000 บาท

หากเกิดกรณีการกระทำผิดต่อเด็กในโลกออนไลน์ ผู้ปกครองสามารถร้องเรียนได้ที่หมายเลข 1300 ซึ่งเป็นช่องทางสำหรับแจ้งเกี่ยวกับการข่มขู่ คุกคาม หรือกลั่นแกล้งทางโซเชียลที่เกี่ยวข้องกับเด็กและเยาวชน เมื่อเราสนับสนุนให้เด็กเป็น Influencer เท่ากับเราส่งพวกเขาไปอยู่ท่ามกลางสายตาของสาธารณชน ซึ่งไม่ได้มีเพียงผู้คนที่หวังดีเท่านั้น การปกป้องเด็กให้ปลอดภัยทั้งร่างกายและจิตใจจึงเป็นสิ่งที่สำคัญกว่าการทำให้พวกเขามีชื่อเสียงในโลกออนไลน์

ติดตามชมได้ในรายการ TIC TAC TECH เรื่องไม่เล็กเทคโนโลยี วันอาทิตย์ที่ 20 เมษายน 2568 เวลา 06.05 - 06.30 น. ทางไทยพีบีเอส หรือรับชมทีวีออนไลน์ทาง www.thaipbs.or.th/Live