ฟักแม้ว กินแล้วดีคิดถึงบ้าน
การปลูกฟักแม้วบนดอย: จากช่างยนต์สู่เกษตรกรรุ่นใหม่
ฟักแม้ว หรือที่รู้จักในชื่อ ซาโยเต้ และมะเขือเครือ เป็นพืชตระกูลแตงที่มีถิ่นกำเนิดจากเม็กซิโกและอเมริกากลาง ปัจจุบันมีการปลูกแพร่หลายทั่วโลกรวมถึงในประเทศไทย โดยเฉพาะในพื้นที่ภาคเหนือที่มีอากาศเย็นและความสูงเหมาะสมต่อการเจริญเติบโต
ลักษณะและสายพันธุ์ของฟักแม้ว
ฟักแม้วมี 2 สายพันธุ์หลัก:
- สายพันธุ์ทรงยาว: ลูกมีลักษณะยาวประมาณหนึ่งคืบ ให้ผลผลิตน้อยกว่า แต่นิยมปลูกเพื่อเก็บยอดอ่อนสำหรับประกอบอาหาร
- สายพันธุ์ทรงปุ้ม: ให้ผลดก เหมาะสำหรับการปลูกเพื่อเก็บผลผลิต
วิธีการปลูกฟักแม้ว
การเตรียมพันธุ์
การขยายพันธุ์ฟักแม้วทำได้โดยใช้ลูกแก่อายุ 5 - 6 เดือน นำไปบ่มในกระสอบประมาณ 20 วัน จนเกิดร่องตรงกลางและมีใบงอกออกมา จึงนำไปปลูกได้
การเตรียมแปลงปลูก
- เลือกพื้นที่ที่มีดินร่วนซุย ไม่แข็งหรือเหนียวจนเกินไป
- ขุดดินทำเป็นเนินสูง เพื่อป้องกันน้ำท่วมขังที่โคนต้น
- สร้างค้างสูงประมาณ 2 เมตร 20 เซนติเมตร ฝังลงดิน 50 เซนติเมตร
- ทำระบบเชือกในแนวนอน ห่างกันประมาณ 50 เซนติเมตร
การดูแลรักษา
การให้น้ำ
- ให้น้ำผ่านระบบสปริงเกอร์
- ให้น้ำทุก 3 วัน หรือสัปดาห์ละ 2 ครั้ง
- ระยะเวลาให้น้ำประมาณ 30 นาที ปรับตามสภาพอากาศ
การใส่ปุ๋ย
ใช้ปุ๋ยหมักจากวัสดุธรรมชาติ:
- ฟางอัดก้อน
- มูลวัว
- หัวเชื้อ พด.1
- หมักทิ้งไว้ 1.5 - 2 เดือน
- ใส่รอบโคนต้นเพื่อให้รากเจริญเติบโตดี
การป้องกันกำจัดศัตรูพืช
ใช้วิธีธรรมชาติในการกำจัดแมลง:
- ใช้กับดักกาวเหนียวสีเหลือง
- ทำน้ำหมักสมุนไพรไล่แมลง (สูตร พด.7) จาก:
- ต้นสาบเสือ
- บอระเพ็ด
- ตะไคร้หอม
- กากน้ำตาล
- หัวเชื้อ พด.7
การเก็บเกี่ยวและการจัดการผลผลิต
ระยะเวลาการเก็บเกี่ยว
- เริ่มให้ผลผลิตหลังปลูก 3 เดือน
- สามารถเก็บผลผลิตได้ตลอดทั้งปี
- ต้องคอยแต่งใบเพื่อไม่ให้ทรงพุ่มทึบเกินไป
การบรรจุและการเก็บรักษา
- บรรจุในถุงที่มีรูระบายอากาศ
- ไม่ต้องล้างผลผลิตก่อนบรรจุเพื่อป้องกันการช้ำ
- เก็บในตู้เย็นได้นานถึง 1 เดือน
การแปรรูปและการบริโภค
ฟักแม้วสามารถนำมาประกอบอาหารได้หลากหลาย:
- รับประทานผลอ่อนแบบสด
- นำไปผัดกับไข่
- ผัดยอดอ่อนกับน้ำมันหอย
- ใช้ในการตำส้มตำ
ข้อควรระวังในการปลูก
- เลือกพื้นที่ที่มีอากาศเย็น ความสูงจากระดับน้ำทะเลประมาณ 800 - 1,200 เมตร
- หลีกเลี่ยงการปลูกในพื้นที่อากาศร้อน เพราะต้นจะเหลืองและตายได้
- ระวังการวางลูกฟักแม้วตอนปลูก ต้องวางในแนวนอนเท่านั้น
- ระมัดระวังหนามที่ผลเมื่อแก่จัด
การปลูกฟักแม้วเป็นทางเลือกที่น่าสนใจสำหรับเกษตรกรในพื้นที่สูง ด้วยการดูแลที่ไม่ซับซ้อน ให้ผลผลิตต่อเนื่อง และสามารถสร้างรายได้ที่ดี การทำเกษตรแบบธรรมชาติโดยไม่ใช้สารเคมีช่วยให้ได้ผลผลิตที่ปลอดภัยต่อผู้บริโภคและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม
ติดตามชมรายการมหาอำนาจบ้านนา วันอาทิตย์ที่ 2 มีนาคม 2568 เวลา 16.05 - 16.30 น. ทางไทยพีบีเอส หรือรับชมทีวีออนไลน์ทาง www.thaipbs.or.th/Live




























































