เปิดทาง "หมอสี่" แพทย์เฉพาะทาง สร้างมาตรฐานเครือข่าย "รักษาหนึ่งเดียว"

นับตั้งแต่ปี 2563 กระทรวงสาธารณสุข ได้ยกระดับความเข้มแข็งของระบบบริการสุขภาพไทย ระบบบริการสุขภาพไทย จะออกแบบให้หน่วยบริการระดับปฐมภูมิ ทุติยภูมิ และตติยภูมิ เชื่อมโยงเป็นเครือข่ายบริการสุขภาพไร้รอยต่อ (Seamless Health Service Network) ผ่านนโยบาย “3 หมอ” เพื่อดูแลประชาชนในระดับพื้นที่ ตั้งแต่หมอคนที่ 1 อสม. หมอคนที่ 2 บุคลากรโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล และหมอคนที่ 3 แพทย์เวชศาสตร์ครอบครัวในโรงพยาบาลชุมชน เพื่อเป็นหลักประกันในการดูแลผู้ป่วยในระดับพื้นที่อย่างไร้รอยต่อ

แต่การเชื่อมต่อระหว่างบริการระดับพื้นที่กับโรงพยาบาลจังหวัดยังมีข้อจำกัดและมีปัญหาที่เรียกว่า “สะพานขาด” ส่งผลต่อการส่งต่อผู้ป่วยให้ภาพรวมของการบริการสะดุดลง ดงนั้นแนวคิด “หมอคนที่ 4” โดยนำแพทย์เฉพาะทางจากโรงพยาบาลจังหวัด ให้เข้ามาทำงานกับเครือข่ายสุขภาพระดับอำเภอ ทีมสหวิชาชีพ และชุมชน เพื่อให้ประชาชนเข้าถึงบริการสุขภาพที่เหมาะสมและต่อเนื่อง จึงอุบัติขึ้น ตั้งแต่ปี 2567 ปัจจุบัน มีพื้นที่นำร่องแล้ว 13 จังหวัด

เปิดทาง "หมอสี่" แพทย์เฉพาะทาง สร้างมาตรฐานเครือข่าย "รักษาหนึ่งเดียว"

ดร.นพ.โสภณ เอี่ยมศิริถาวร รองปลัดกระทรวงสาธารณสุข กลาวถึงการขับเคลื่อนแนวคิด “1 เขตสุขภาพ 1 จังหวัด 1 โรงพยาบาล” (One Region One Province One Hospital) ว่า เน้นการสร้างมาตรฐานการรักษาเป็นหนึ่งเดียว การจัดสรรทรัพยากรและแพทย์เฉพาะทางอย่างเป็นธรรม ลดความเหลื่อมล้ำระหว่างหน่วยบริการสุขภาพ เพื่อให้ระบบสาธารณสุขไทยสามารถรองรับความต้องการของประชาชน และช่วยให้ผู้ป่วยได้รับบริการที่มีคุณภาพใกล้บ้าน โดยไม่จำเป็นต้องเดินทางไกล

“ปี 2570 กระทรวงสาธารณสุข มีนโยบายที่จะมอบเป็นของขวัญปีใหม่ให้แก่ประชาชน โดยผู้ที่มารับบริการแผนกผู้ป่วยนอก (OPD) ในโรงพยาบาลจะต้องใช้เวลาไม่เกิน 120 นาที เพื่อให้สอดรับกับนโยบาย One Region One Province One Hospital มีระบบนัดหมายล่วงหน้า เพื่อให้บริการอย่างทั่วถึงและใกล้บ้าน ลดความแออัดของผู้ป่วยที่เข้ามารับการรักษาในโรงพยาบาล”

โดยรักษาพยาบาลผู้ป่วยที่มีอาการซับซ้อน ได้มีการทำงานเชิงรุก ทั้งการติดตามการรักษา การป้องกันโรค และการดูแลคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยอย่างเป็นองค์รวม ตลอดจนเชื่อมโยงระบบบริการปฐมภูมิและทุติยภูมิเข้าด้วยกัน และมีการนำ “หมอสี่” หรือแพทย์เฉพาะทางมาช่วยสนับ สนุนระบบสุขภาพระดับอำเภอ

เปิดทาง "หมอสี่" แพทย์เฉพาะทาง สร้างมาตรฐานเครือข่าย "รักษาหนึ่งเดียว"

พญ.ภาวิณี เอี่ยมจันทน์ ที่ปรึกษาชมรมโรงพยาบาลศูนย์/โรงพยาบาลทั่วไป บอกว่า โครงการหมอสี่เป็นการปรับเปลี่ยนแนวคิดเกี่ยวกับการรักษาพยาบาล ด้วยการมุ่งย้อนกลับไปค้นหาต้นตอของปัญหาสุขภาพ แทนที่จะมุ่งเน้นเฉพาะการรักษาในขั้นปลาย โดยยึดประชาชนเป็นศูนย์กลาง พร้อมทำความเข้าใจปัญหาสุขภาพและความต้องการของประชาชน

โครงการหมอสี่ที่ให้แพทย์เฉพาะทางต้นแบบเชื่อมโยงความเชี่ยวชาญสู่พื้นที่ ไม่ได้หมายความว่าหมอสี่จะต้องลงพื้นที่เสมอไป แต่สามารถทำหน้าที่ในด้านอื่นได้ เช่น การพัฒนาและสนับสนุนสถานที่ การโค้ช (Coaching) หรือฝึกแพทย์เพิ่มพูนทักษะ (Intern) รวมถึงการทำงานร่วมกับทีมชุมชนแบบตัวต่อตัว ตลอดจนการสร้างเครือข่ายบริการที่เชื่อมโยงการดูแลตั้งแต่ระดับตำบล อำเภอ จังหวัด ไปจนถึงเขตสุขภาพ

ทั้งนี้บทบาท แพทย์เฉพาะทางต้นแบบ หรือ "หมอคนที่ 4" (หมอสี่) หมายถึง กลุ่มแพทย์เฉพาะทางที่ไม่เพียงปฏิบัติหน้าที่ด้านการรักษาพยาบาลผู้ป่วยที่มีอาการซับซ้อน แต่ได้ขยายการทำงานของตนเองลงไปถึงการทำงานเชิงรุก ทั้ง ติดตามการรักษา การป้องกัน และการดูแลคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยอย่างเป็นองค์รวม เชื่อมต่อกับระบบริการปฐมภูมิและทุติยภูมิอย่างไร้ร้อยต่อ เชื่อมความเชี่ยวชาญสู่พื้นที่ นำองค์ความรู้และความเชี่ยวชาญของแพทย์เฉพาะทางมาสนับสนุนระบบสุขภาพระดับอำเภอ

เปิดทาง "หมอสี่" แพทย์เฉพาะทาง สร้างมาตรฐานเครือข่าย "รักษาหนึ่งเดียว"

โดยเน้นทำงานเป็นทีม บูรณาการการทำงานร่วมกับบุคลากรสาธารณสุขและทีมสหวิชาชีพ โดยเฉพาะพยาบาลวิชาชีพยึดประชาชนเป็นศูนย์กลาง เข้าใจปัญหาสุขภาพและความต้องการของประชาชนอย่างเป็นองค์รวม สร้างเครือข่ายบริการไร้รอยต่อ เชื่อมโยงการดูแลตั้งแต่ระดับตำบล อำเภอ จังหวัด ไปจนถึงเขตสุขภาพ

ดร.นพ.ฑิณกร โนรี ผู้อำนวยการสำนักงานพัฒนานโยบายกำลังคนด้านสุขภาพ (สนค.) กล่าวถึงนโยบาย “1 เขตสุขภาพ 1 จังหวัด 1 โรงพยาบาล” ของกระทรวงสาธารณสุขว่า เปรียบเสมือน “ฟ้าเปิด” ที่เข้ามาสนับสนุนให้แพทย์เฉพาะทางในโรงพยาบาลและทีมสหวิชาชีพทั่วประเทศสามารถพัฒนาระบบบริการสุขภาพแบบไร้รอยต่อได้ง่ายยิ่งขึ้น

โดยโครงการพัฒนาแพทย์เฉพาะทางต้นแบบ ได้รับการสนับสนุนงบประมาณจากสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) กำลังเข้าสู่ปีที่ 3 ปัจจุบัน มีพื้นที่นำร่องไม่น้อยกว่า 15 จังหวัด และมีแพทย์เฉพาะทางต้นแบบ หรือหมอสี่ จำนวน 62 คน ครอบคลุมประมาณ 20 สาขา

ที่ผ่านมา สำนักงานพัฒนานโยบายกำลังคนด้านสุขภาพ (สนค.) ภายใต้มูลนิธิสาธารณสุขแห่งชาติ (มสช.) มีการถอดบทเรียนโครงการหมอสี่แพทย์เฉพาะทางต้นแบบ และบริการต้นแบบ เพื่อจัดทำข้อเสนอ ในโครงการพัฒนาแพทย์เฉพาะทางต้นแบบด้านการส่งเสริมป้องกันสุขภาพเพื่อเครือข่ายการดูแลที่ไร้รอยต่อ ประกอบด้วย

• การดูแลผู้สูงอายุอย่างยั่งยืนและป้องกันภาวะพึ่งพิง
• การพัฒนาเครือข่ายรักษาโรคหลอดเลือดสมองและระบบฉุกเฉินระดับอำเภอ
• การรักษาโรคมะเร็งและโรคเลือดในเด็กผ่านเครือข่ายโรงพยาบาล
• การผ่าตัดต้อกระจกเชิงรุกและยกระดับบุคลากรปฐมภูมิ
• การขยายบริการสุขภาพจิตสู่ชุมชนและเรือนจำ
• ตลอดจนการต่อยอดโมเดลแพทย์เฉพาะทางสู่การกำหนดนโยบายสุขภาพระดับประเทศ

หมายเหตุ: กระทรวงสาธารณสุข ร่วมกับสำนักงานพัฒนานโยบายกำลังคนด้านสุขภาพ (สนค.) จัดประชุม Forum MOH 4 ภายใต้แนวคิด “MOH 4: Decentralizing Expertise, Bringing Care Closer to Home” หรือ “กระจายความเชี่ยวชาญ คืนบริการสู่ชุมชน” มุ่งขับเคลื่อนโมเดล “1 เขตสุขภาพ 1 จังหวัด 1 โรงพยาบาล” เพื่อยกระดับ มาตรฐานการรักษาพยาบาล กระจายทรัพยากร และลดความเหลื่อมล้ำ ให้ประชาชนเข้าถึงบริการทางการแพทย์เฉพาะทางได้อย่างทั่วถึงและเท่าเทียม เมื่อวันที่ 28–29 ต.ค. 2569

อ่านข่าว

นักวิชาการชี้ช่องว่างตรวจสอบ "มูลนิธิ" เสนอตั้งกลไกกลางกำกับเงินบริจาค

ตรวจสอบเส้นทางเงินบริจาค-เปิดที่มา 2 บัญชี "มูลนิธิองค์กรทำดี"

ธปท. จ่อคุมเข้มสินเชื่อซื้อก่อนจ่ายทีหลัง ปรับเกณฑ์ใหม่จำกัดวงเงิน 2 หมื่นบาท