ปัญหาขาดแคลนแพทย์ยังคงเป็นหนึ่งในความท้าทายสำคัญของระบบสาธารณสุขไทย แม้ประเทศไทยจะสามารถผลิตแพทย์ได้เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยการผลิตแพทย์หนึ่งคนต้องใช้เวลาเรียนอย่างน้อย 6 ปี และหากศึกษาต่อในสาขาเฉพาะทางจะต้องใช้เวลาเพิ่มเติมอีก 3-6 ปี ทำให้การเพิ่มกำลังคนทางการแพทย์ไม่สามารถดำเนินการได้ในระยะสั้น
ปัจจุบันประเทศไทยผลิตแพทย์ได้เฉลี่ยประมาณ 2,800 คนต่อปี ขณะที่ความต้องการบุคลากรทางการแพทย์ยังคงเพิ่มขึ้นตามจำนวนประชากรและภาระโรคที่ซับซ้อนมากขึ้น โดยเฉพาะในพื้นที่ชนบทและจังหวัดห่างไกล ที่ยังประสบปัญหาขาดแคลนแพทย์อย่างต่อเนื่อง
นพ.สมฤกษ์ จึงสมาน ปลัดกระทรวงสาธารณสุข เปิดเผยว่า ปัจจุบันประเทศไทยมีแพทย์ประมาณ 60,000 คน โดยกว่า 20,000 คน อยู่ในสังกัดกระทรวงสาธารณสุข ซึ่งรับผิดชอบดูแลประชาชนในระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติกว่า 46 ล้านคน ทั้งในโรงพยาบาลชุมชน โรงพยาบาลทั่วไป และโรงพยาบาลศูนย์ทั่วประเทศ
ปัญหาการขาดแคลนแพทย์ไม่ได้เกิดขึ้นทั่วประเทศ แต่เป็นปัญหาเฉพาะพื้นที่ โดยเฉพาะจังหวัดหรือโรงพยาบาลที่แพทย์จบใหม่ ไม่ต้องการเข้าปฏิบัติงาน รวมถึงพื้นที่ที่มีภาระงานสูงและสภาพการทำงานที่เป็นอุปสรรค ส่งผลให้เกิดการลาออกหรือย้ายไปทำงานในหน่วยงานอื่น
ปลัดกระทรวงสาธารณสุข ระบุว่า ในแต่ละปีมีแพทย์จบใหม่เข้าสู่ระบบของกระทรวงสาธารณสุขประมาณ 2,000 คน จากจำนวนผู้สำเร็จการศึกษาทั้งหมดประมาณ 2,800 คน ขณะที่แต่ละปีจะมีแพทย์ลาออกจากระบบประมาณ 600-800 คน ทั้งจากกลุ่มแพทย์ใช้ทุนที่ลาออกหลังปฏิบัติงานในช่วงแรก และกลุ่มแพทย์เฉพาะทาง ที่ย้ายไปทำงานในโรงพยาบาลเอกชนหรือสถาบันการศึกษา
เพื่อแก้ไขปัญหาดังกล่าว กระทรวงสาธารณสุขเตรียมปรับระบบการกระจายแพทย์ใช้ทุน โดยกำหนดสัดส่วนแพทย์เพื่อชาวชนบท (CPIRD) และแพทย์จากกลุ่ม กสพท. ในอัตรา 50:50 จากเดิมที่แพทย์ CPIRD ส่วนใหญ่จะกลับไปปฏิบัติงานในจังหวัดบ้านเกิด ทำให้บางพื้นที่มีแพทย์เพียงพอหรือเกินความต้องการ ขณะที่บางจังหวัดยังประสบปัญหาขาดแคลนอย่างต่อเนื่อง
ภายใต้แนวทางใหม่ แพทย์ CPIRD จะสามารถย้ายไปปฏิบัติงานในจังหวัดอื่นที่มีความต้องการกำลังคนมากกว่า เพื่อให้การกระจายบุคลากรมีความสมดุล และตอบโจทย์ความต้องการของแต่ละพื้นที่มากขึ้น
ขณะเดียวกัน กระทรวงสาธารณสุขยังเร่งแก้ไขปัญหาในกลุ่มแพทย์อินเทิร์น หรือแพทย์ใช้ทุนปีที่ 1-3 ซึ่งเป็นกลุ่มที่มีอัตราการลาออกสูง โดยอยู่ระหว่างจัดทำแนวทางร่วมกับแพทยสภา เพื่อกำหนดมาตรฐานการทำงานใหม่ กำหนดชั่วโมงเวรไม่เกิน 40 ชั่วโมงต่อสัปดาห์ จัดให้มีระบบพี่เลี้ยงคอยให้คำปรึกษา และปรับปรุงระบบส่งต่อผู้ป่วยเพื่อลดภาระงานของแพทย์จบใหม่
นอกจากนี้ ยังมีแนวคิดเพิ่มค่าตอบแทนแพทย์โรงพยาบาลชุมชนอีก 20,000-30,000 บาทต่อเดือน พร้อมเปิดโอกาสให้เข้ารับการฝึกอบรมทักษะเฉพาะทางระยะสั้น เพื่อเพิ่มศักยภาพในการดูแลผู้ป่วยและสร้างเส้นทางความก้าวหน้าในวิชาชีพ
นพ.สมฤกษ์ กล่าวว่า หากสามารถลดภาระงาน ปรับปรุงสภาพแวดล้อมการทำงาน และสร้างแรงจูงใจที่เหมาะสมได้ จะช่วยให้แพทย์จบใหม่ตัดสินใจอยู่ในระบบบริการสุขภาพของภาครัฐนานขึ้น ซึ่งจะเป็นกุญแจสำคัญในการแก้ปัญหาการขาดแคลนแพทย์และยกระดับการเข้าถึงบริการสาธารณสุขของประชาชนอย่างยั่งยืนในอนาคต
อ่านข่าว :
กรมอุทยานฯ ยันปมเพิกถอนทับลาน 1.5 แสนไร่ ไม่ตัดผืนป่าธรรมชาติ