วันนี้ (25 พ.ค.2569) สำนักข่าว CNN รายงานรัฐบาลสหรัฐอเมริกาและสาธารณรัฐอิสลามอิหร่าน ได้ส่งสัญญาณร่วมกันว่ากำลังเข้าใกล้การบรรลุข้อตกลงใน "บันทึกความเข้าใจ" (MOU) เพื่อเปลี่ยนผ่านจากมาตรการหยุดยิงชั่วคราว ไปสู่การจัดทำโรดแมปในการแก้ไขข้อพิพาทและยุติสงครามอย่างถาวร โดยทำเนียบขาวเปิดเผยว่า กรอบข้อตกลงเบื้องต้นนี้จะให้เวลาคู่กรณีทั้ง 2 ฝ่ายในการเจรจารายละเอียดขั้นสุดท้ายร่วมกันภายใน 60 วัน
รายงานระบุว่า โครงสร้างของร่างบันทึกความเข้าใจฉบับนี้ ตั้งอยู่บนหลักการ "ยื่นหมูยื่นแมว" และมาตรการตรวจสอบที่เข้มงวด โดยมีประเด็นสำคัญที่บรรจุอยู่ภายใต้ดีลประวัติศาสตร์ครั้งนี้ 6 หัวข้อหลัก ดังต่อไปนี้
1. ทยอยเปิด "ฮอร์มุซ" ผ่อนปรนมาตรการปิดล้อมทางทะเล
มาตรการในดีล ข้อตกลงกำหนดให้มีการทยอยเปิดเส้นทางเดินเรือพาณิชย์ในช่องแคบฮอร์มุซ ซึ่งเป็นจุดยุทธศาสตร์ขนส่งพลังงานของโลก ให้กลับคืนสู่ระดับปกติภายในระยะเวลา 30 วัน ควบคู่ไปกับการที่สหรัฐฯ จะยอมผ่อนปรนมาตรการปิดล้อมทางทะเลต่อท่าเรือต่าง ๆ ของอิหร่านตามสัดส่วน
ข้อขัดแย้ง ประธานาธิบดีทรัมป์ ยืนยันว่ามาตรการปิดล้อมจะยังคงมีผลบังคับใช้อย่างเต็มรูปแบบ จนกว่าข้อตกลงฉบับสุดท้ายจะได้รับการลงนาม ขณะที่ทางการอิหร่านแสดงท่าทีแข็งกร้าวว่า ช่องแคบฮอร์มุซต้องอยู่ภายใต้การกำกับดูแลของอิหร่านและโอมานเท่านั้น และอิหร่านยังคงไว้ซึ่งสิทธิ์ในการเรียกเก็บค่าธรรมเนียมการเดินเรือ โดยไม่เกี่ยวข้องกันกับสหรัฐฯ
2. เงื่อนไขนิวเคลียร์และการจำกัด "ฝุ่นนิวเคลียร์"
มาตรการในดีล สหรัฐฯ ยื่นคำขาดภายใต้นโยบาย "No Dust, No Dollars" หรือหมายถึง ถ้าอิหร่านไม่ยอมสละหรือควบคุมยูเรเนียมเสริมสมรรถนะสูง ก็จะไม่ได้รับเงินหรือผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจจากสหรัฐฯ ถือเป็นการบีบให้อิหร่านต้องยอมสละคลังกักเก็บแร่ยูเรเนียมเสริมสมรรถนะสูงทั้งหมด ที่คาดว่ามีมากกว่า 400 กิโลกรัม และระงับกระบวนการเสริมสมรรถนะยูเรเนียมใหม่ เพื่อรับรองว่าอิหร่านจะไม่สามารถครอบครองอาวุธนิวเคลียร์ได้
ข้อขัดแย้ง สื่อกระบอกเสียงของรัฐบาลเตหะรานระบุว่า ในกรอบความตกลงเบื้องต้นนี้ อิหร่านยังไม่ได้ลงนามผูกมัดตนเองในปมนิวเคลียร์ และยืนยันว่าประเด็นดังกล่าวจะถูกยกไปเจรจาหลังจากสงครามยุติลงอย่างเป็นทางการแล้วเท่านั้น
3. ปลดล็อกทรัพย์สินที่ถูกอายัด
มาตรการในดีล อิหร่านยื่นเงื่อนไขเด็ดขาดให้สหรัฐฯ สร้างกลไกที่ชัดเจนในการปลดล็อกเงินทุนมูลค่าหลายพันล้านดอลลาร์สหรัฐที่ถูกแช่แข็งอยู่ในธนาคารต่างประเทศทันทีตั้งแต่ก้าวแรกของการลงนาม เพื่อนำมาแก้ปัญหาวิกฤตเศรษฐกิจภายในประเทศ
ข้อขัดแย้ง ฝ่ายความมั่นคงของสหรัฐฯ แย้งว่า กระบวนการคืนทรัพย์สินดังกล่าวจะเกิดขึ้นได้ ก็ต่อเมื่อน่านน้ำช่องแคบฮอร์มุซเปิดใช้งานได้อย่างเต็มรูปแบบและปลอดภัย 100 เปอร์เซ็นต์แล้วเท่านั้น
4. ยกเลิกมาตรการคว่ำบาตรทางเศรษฐกิจและการส่งออกน้ำมัน
มาตรการในดีล ข้อตกลงระบุถึงกรอบการพิจารณายกเลิกมาตรการคว่ำบาตร โดยเฉพาะในภาคการส่งออกน้ำมันดิบ ซึ่งฝั่งอิหร่านประเมินว่า หากสหรัฐฯ ยอมผ่อนปรนการคว่ำบาตรน้ำมันในช่วงกรอบเวลา 60 วันนี้ จะสามารถสร้างรายได้เข้าสู่ประเทศได้เกือบ 10,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ อย่างไรก็ตาม รายละเอียดและเงื่อนไขเวลาเชิงลึกทั้งหมดถูกกำหนดให้เจรจาหลังจากข้อตกลงหลักได้รับการลงนามแล้ว
5. หยุดยิงในเลบานอน-เสรีภาพทางทหารของอิสราเอล
มาตรการในดีล ฝั่งอิหร่านพยายามผลักดันให้ข้อตกลงนี้ครอบคลุมถึงการยุติสงครามในทุกแนวรบ รวมถึงสถานการณ์ความขัดแย้งในประเทศเลบานอนระหว่างกองทัพอิสราเอลและกลุ่มเฮซบอลลาห์
ข้อขัดแย้ง แต่นายกฯ เบนจามิน เนทันยาฮู ได้ต่อสายตรงถึง ปธน.ทรัมป์ เพื่อย้ำจุดยืนว่า อิสราเอลจะไม่ขอผูกมัดในเงื่อนไขนี้ และต้องมีเสรีภาพทางทหารในการโจมตีกลุ่มเฮซบอลลาห์ในเลบานอนต่อไปเพื่อความมั่นคงของตน และ ปธน.ทรัมป์ก็แสดงท่าทีเห็นพ้องกับหลักการดังกล่าว
6. ลดบทบาทควบคุม "ขีปนาวุธนำวิถี" (Ballistic Missiles)
มาตรการในดีล แม้ว่าในช่วงเริ่มต้นของความขัดแย้ง สหรัฐฯ จะเคยเรียกร้องให้อิหร่านทำลายคลังขีปนาวุธนำวิถีพิฆาตระยะไกล เนื่องจากมองว่าเป็นภัยคุกคามร้ายแรงต่อพันธมิตร แต่อัตราส่วนในร่างบันทึกความเข้าใจฉบับล่าสุดพบว่า ประเด็นเรื่องขีปนาวุธถูกพูดถึงน้อยลงอย่างมีนัยสำคัญ และอาจถูกแยกออกไปจากการเจรจาในระยะแรก แม้ว่าประเทศในกลุ่มอ่าวอาหรับจะยังคงแสดงความกังวลอยู่ก็ตาม
นักวิเคราะห์ประเมินว่า แรงขับเคลื่อนสำคัญที่ทำให้ทั้ง 2 ประเทศยอมถอยคนละก้าวเข้าสู่โต๊ะเจรจาในครั้งนี้ เกิดจากความกดดันทางการเมืองและเศรษฐกิจ โดย ปธน.โดนัลด์ ทรัมป์ กำลังเผชิญกับการเลือกตั้งกลางเทอมของสหรัฐฯ ที่กำลังจะมาถึง
ขณะที่รัฐบาลอิหร่านก็กำลังเผชิญภาวะเงินเฟ้อและเศรษฐกิจทรุดโทรมอย่างหนักจนเกินแบกรับ อย่างไรก็ตาม ปธน.ทรัมป์ย้ำชัดว่า สหรัฐฯ จะไม่เร่งรีบ และข้อตกลงฉบับนี้จะต้องดีและเหมาะสมกว่าข้อตกลงนิวเคลียร์ในยุค อดีต ปธน.บารัก โอบามา อย่างแน่นอน ซึ่งสาธารณชนยังคงต้องจับตาดูท่าทีอย่างใกล้ชิดตลอดช่วงเวลา 60 วันหลังจากนี้
อ่านข่าว :
"ไทยช่วยไทยพลัส" ผ่านฟู้ดเดลิเวอรี เริ่มใช้ 15 มิ.ย. - เปิดขั้นตอน "ร้านอาหาร" สมัคร
ตร.พิสูจน์ทราบผู้เสียชีวิตคนที่ 8 เหตุรถไฟชนรถเมล์ เรียกสอบเพิ่ม 7 ปาก
