คัทลียา อุทา

การเลือกตั้งเมื่อวันที่ 8 ก.พ. 69 สะท้อนให้เห็นถึงปัญหาการจัดการที่ยังไม่เป็นระบบและความไม่พร้อมในหลายขั้นตอน ตั้งแต่การเตรียมบัตรเลือกตั้งของเจ้าหน้าที่ประจำหน่วย ไปจนถึงกระบวนการนับคะแนน ซึ่งเป็นช่วงเวลาสำคัญที่ประชาชนเฝ้าติดตามผล ว่าใครจะก้าวขึ้นมาเป็นผู้นำประเทศคนต่อไป

ตลอดปี 2568 ที่ผ่านมา ปัญญาประดิษฐ์ หรือ AI ได้ก้าวจาก “เทคโนโลยีใหม่” ขึ้นมาเป็นตัวแปรสำคัญของโลก จน นิตยสาร Time ต้องยกย่องบุคคลผู้มีบทบาทในการกำหนดทิศทางของ AI ให้เป็น “บุคคลแห่งปี” สะท้อนชัดว่า AI ไม่ได้หยุดอยู่แค่ในห้องทดลองหรือภาคธุรกิจ แต่ได้แทรกซึมลึกเข้าสู่โครงสร้างของสังคม วัฒนธรรม และการเมือง

ประกาศผลเป็นที่เรียบร้อยแล้ว สำหรับรางวัล Fact-Check Thailand Award 2026 เวทีเชิดชูผลงานตรวจสอบข้อเท็จจริงที่เปี่ยมด้วยคุณภาพ รวมทั้งสิ้น 7 รางวัล จากผลงานกว่า 50 ชิ้น ที่ส่งเข้าประกวด จากผู้ผ่านการอบรม Fact-Check Thailand 2026 โครงการอบรมเชิงปฏิบัติการเพื่อพัฒนานักตรวจสอบข้อเท็จจริง และสร้างระบบนิเวศข่าวสารที่น่าเชื่อถือให้กับสังคมไทย ซึ่งจัดขึ้นภายใต้ความร่วมมือของ 4 องค์กรหลักที่เห็นความสำคัญของข้อมูลที่ถูกต้องในสังคมประชาธิปไตย ได้แก่ สถานเอกอัครราชทูตเยอรมนีประจำประเทศไทย มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ไทยพีบีเอส และ Cofact Thailand

ปฏิเสธไม่ได้ว่าในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา ซีรีส์แนวตั้งจากจีน หรือ Short Drama ได้รับความนิยมอย่างรวดเร็วในประเทศไทย ด้วยรูปแบบการเล่าเรื่องที่กระชับ เร้าอารมณ์ และเข้าถึงง่าย พล็อตส่วนใหญ่มักถูกออกแบบให้ “ติด” ตั้งแต่นาทีแรก ไม่ว่าจะเป็นเรื่องการแก้แค้นแบบสะใจ ตัวเอกที่เริ่มต้นจากศูนย์ก่อนพลิกชีวิตกลายเป็นคนมีเงินหรืออำนาจ ไปจนถึงความรักในอุดมคติที่สมบูรณ์แบบ

รางวัลไม่ใช่ปลายทาง แต่คือหลักฐานว่า “ทักษะแห่งความจริง” กำลังถูกขยายจากนักข่าวท้องถิ่น นักข่าวอิสระ นักศึกษา คอนเทนต์ครีเอเตอร์ ไปถึงเยาวชน Gen Z เพื่อรับมือข่าวลวง–ข้อมูลบิดเบือนในศึกเลือกตั้ง 2569

เวที “Talk for Truth” และพิธีมอบรางวัล Fact-Check Thailand Award 2026 รวมพลังสื่อ นักวิชาการ ภาคประชาชน และภาคีต่างประเทศ สะท้อนความท้าทายข้อมูลบิดเบือนที่รุนแรงขึ้นก่อนการเลือกตั้ง 8 กุมภาพันธ์ 2569 พร้อมชี้ว่า fact-checking ไม่ใช่หน้าที่สื่อเพียงฝ่ายเดียว แต่เป็น “ทักษะพลเมือง” ที่จำเป็นต่อการปกป้องประชาธิปไตยในยุคดิจิทัล

ช่วงฤดูกาลยื่นภาษีประจำปีมักเป็นช่วงที่ผู้เสียภาษีต้องตรวจสอบข้อมูลส่วนตัว จัดเตรียมเอกสาร และรอการโอนเงินภาษีคืนจากกรมสรรพากร สิ่งเหล่านี้ทำให้ “ข้อมูลภาษี” กลายเป็นเป้าหมายสำคัญที่มิจฉาชีพออนไลน์พยายามใช้เป็นช่องทางโจมตี โดยเฉพาะการส่ง Phishing Mail หรืออีเมลปลอมที่แอบอ้างเป็นกรมสรรพากร เพื่อหลอกให้ผู้เสียภาษีคลิกลิงก์ยืนยันข้อมูลหรือดำเนินการรับเงินคืน

สำนักงานตำรวจแห่งชาติ ร่วมกับแพลตฟอร์มระดับโลกอย่าง Meta และหน่วยงานบังคับใช้กฎหมายจาก สหรัฐอเมริกา ออสเตรเลีย และสหราชอาณาจักร เปิดปฏิบัติการพิเศษ “Joint Disruption Week” เพื่อทลายเครือข่ายอาชญากรรมออนไลน์ข้ามชาติที่สร้างความเดือดร้อนให้แก่ประชาชนในวงกว้าง

มุกการหลอกลวงผ่านการเล่นกับอารมณ์และความรู้สึก เป็นกลยุทธ์ที่มิจฉาชีพมักจะเลือกใช้ เพราะเป็นวิธีการที่เห็นผลมากที่สุด จึงไม่แปลกในทุก ๆ ปีจะมีการโดนหลอกอยู่เรื่อย ๆ และมีมูลค่าความเสียหายมากขึ้นเช่นกัน การรู้เท่าทันจึงเป็นป้อมปราการด่านแรกที่จะช่วยให้ทุกคนสะกิดต่อมเอ๊ะ และมีสติก่อนที่ จะตกเป็นเหยื่อของมิจฉาชีพแบบไม่รู้ตัว