กราฟิกราคาน้ำมันปรับขึ้น 3 บาท วันที่ 2 เม.ย. 69 สร้างจาก AI – บิดเบือนข้อมูล

Thai PBS Verify พบแหล่งที่มาของข่าวปลอมจาก: Facebook

ภาพบัญชีเฟซบุ๊กโพสต์กราฟิกราคาน้ำมัน มีผลวันที่ 2 เม.ย. 69 ของรายการไทยรัฐนิวส์โชว์ พร้อมระบุว่า “กรี๊ดกร๊าดกันใหญ่เลย”

Thai PBS Verify พบบัญชีเฟซบุ๊ก สาย เอโฟน โพสต์กราฟิกราคาน้ำมัน  มีผลวันที่ 2 เม.ย. 69 ในเพจเฟซบุ๊ก Top News Thailand  โดยกราฟิกดังกล่าวปรากฎโลโก้ของรายการไทยรัฐนิวส์โชว์ พร้อมข้อความระบุว่า “กรี๊ดกร๊าดกันใหญ่เลย”  ซึ่งโพสต์ดังกล่าวได้เผยแพร่ใน 1 เม.ย. 69 มีการแสดงความคิดเห็น 35 ครั้ง และการแสดงความคิดเห็น 15 ข้อความ

นอกจากนี้ยังพบว่ากราฟิกดังกล่าวได้ถูกนำไปเผยแพร่ต่อในโลกออนไลน์จนกลายเป็นไวรัล  

กราฟิกราคาน้ำมันเป็นของจริงหรือไม่ ? 

Thai PBS Verify ได้ตรวจสอบกราฟิกโพสต์นี้ พบเพจเฟซบุ๊ก ไทยรัฐนิวส์โชว์ ชี้แจงว่า กราฟิกดังกล่าวเป็นข่าวปลอมที่ถูกสร้างจาก AI 

ภาพเพจเฟซบุ๊ก ไทยรัฐนิวส์โชว์ ชี้แจงว่า กราฟิกราคาน้ำมันวันที่ 2 เม.ย. 69 ดังกล่าวที่สร้างจาก AI

ซึ่งทาง Thai PBS Verify ได้ตรวจสอบภาพกราฟิกด้วยการสังเกต พบว่า ด้านล่างขวาของภาพจะเห็นสัญลักษณ์ของภาพที่สร้างจาก AI จากนั้นเราได้นำภาพดังกล่าวไปตรวจสอบด้วยเครื่องมือตรวจสอบภาพ AI เช่น  Illuminarty AI และ HIVE moderation พบว่ามีโอกาสที่สร้างจาก AI 

ภาพจุดสังเกตว่ากราฟิกสร้างจาก AI

ภาพการตรวจสอบภาพ AI จากเว็บไซต์ Illuminarty AI

ภาพการตรวจสอบภาพ AI จากเว็บไซต์ HIVE moderation

ขณะเดียวกัน ในเพจเฟซบุ๊ก ไทยรัฐนิวส์โชว์ ได้มีการชี้แจงว่า กราฟิกดังกล่าวเป็นการถูกดัดแปลง จากกราฟิกราคาน้ำมันวันที่ 31 มี.ค. 69 

Thai PBS Verify  จึงใช้การค้นหาคำสำคัญ “ราคาน้ำมัน” ไปพบกราฟิกราคาน้ำมันในวันที่ 2 เม.ย. 69  ในช่องทาง YouTube Community (ฟีเจอร์บน YouTube ที่ให้สร้างปฏิสัมพันธ์กับผู้ชมผ่านข้อความ, รูปภาพ ฯลฯ) ของไทยรัฐ ซึ่งมีรูปแบบ สี และการจัดวางตัวอักษร ในแบบเดียวกัน 

และจุดสังเกตคือ ด้านล่างมุมขวาของกราฟิกเป็นโลโก้ไทยรัฐ ไม่ใช่โลโก้ของไทยรัฐนิวส์โชว์    

เพจเฟซบุ๊ก ไทยรัฐนิวส์โชว์ ได้มีการชี้แจงว่า กราฟิกดังกล่าวเป็นการถูกดัดแปลง จากกราฟิกราคาน้ำมันวันที่ 31 มี.ค. 69

จากนั้น  Thai PBS Verify ใช้การค้นหาด้วย Google Lens กับภาพกราฟิกราคาน้ำมันวันที่ 31 มี.ค. 69 พบว่ามีการรายงานกราฟิกราคาน้ำมันวันที่ 31 มี.ค. 69 ระบุว่า 

“รีบเลี้ยวเข้าปั๊มด่วน! พรุ่งนี้ดีเซลปรับขึ้นราคาอีก 1.80 บาท ส่งผลให้ราคาขายปลีกพุ่งลิตรละ 40.74 สตางค์ต่อลิตร หลังราคาตลาดโลกผันผวนหนัก ส่วนน้ำมันชนิดอื่นๆ ปรับขึ้นยกแผงอีก 1 บาท มีผลพรุ่งนี้ (31 มี.ค. 69) เวลา 05.00 น. เป็นต้นไป” ถูกเผยแพร่เมื่อวันที่ 2 เม.ย. 69 ในช่องทาง Youtube 

นอกจากนี้ยังตรวจสอบคลิปวิดีโอรายการ ไทยรัฐนิวส์โชว์ ในวันที่ 31 มี.ค. 69 พบว่า ในช่วงวิดีโอ ช่วงที่ 1:18:10  มีการนำเสนอการปรับราคาน้ำมัน มี.ค. 69  โดยในวันที่ 31 มี.ค. 69 มีการปรับราคาน้ำมัน เบนซิน แก๊สโซออล์ 91-95,E20,E85 ปรับคิด 1 บาท ส่วนดีเซลมีการปรับราคาอยู่ที่ 1.80 บาท และเพจเฟซบุ๊กไทยรัฐนิวส์โชว์ ก็มีการแชร์กราฟิกนี้เช่นเดียวกัน 

ทั้งนี้จากการตรวจสอบกราฟิกในช่องทาง Youtube และเฟซบุ๊กไม่พบว่า มีการนำเสนอกราฟฟิกตามโพสต์ดังกล่าว แต่ดเป็นกราฟิกรายงานการปรับราคาน้ำมันช่วงเดือนมี.ค. 69 เท่านั้น

น้ำมันทุกชนิดปรับขึ้น 3 บาท จริงหรือไม่ ? 

Thai PBS Verify ใช้การค้นหาสำคัญ “ราคาน้ำมัน” พบว่า กระทรวงพลังงาน มีการชี้แจงว่า  

จากที่มีการส่งต่อภาพแสดงการขึ้นราคาขายน้ำมันประเภทต่าง ๆ ผ่านช่องทางสื่อออนไลน์ กระทรวงพลังงาน ขอยืนยันว่า ภาพดังกล่าวเป็น “ข่าวปลอม” ขออย่าส่งต่อ เพราะจะสร้างความแตกตื่นและเข้าใจผิดให้กับประชาชน และมีความผิดตามกฎหมาย  หากต้องการทราบข้อมูลราคาน้ำมันที่ถูกต้องและเป็นปัจจุบัน ขอให้ติดตามจากช่องทางผู้ให้บริการน้ำมันแต่ละรายโดยตรง

ขณะเดียวกัน เพจเฟซบุ๊ก Bow Nuttaa Mahattana ซึ่งเป็นเพจเฟซบุ๊ก ของ น.ส.ณัฏฐา มหัทธนา โฆษกศูนย์บริหารและติดตามสถานการณ์การสู้รบในภูมิภาคตะวันออกกลาง (ศบก.) กล่าวว่า 

“การที่ข่าวปลอมบังเอิญมีตัวเลขใกล้เคียงกับตัวเลขที่ออกมาจริงๆในภายหลัง ไม่ได้หมายความว่าเราควรสนับสนุนให้คนเชื่อข่าวตามกลุ่ม LINE แทนหน่วยงานรัฐนะคะ 

ปลัดกระทรวงพลังงานอยู่ในที่ประชุมศบก. เมื่อวานตอนมีการปล่อยข่าว 3 บาทช่วงห้าโมงเย็น ทางกระทรวงจึงรีบแจ้งเตือน fake news และศบก.จึงต้องแถลงต่อเนื่องย้ำข้อความเดียวกันตอน 18.05 น.เลย เพราะตอนนั้นปลัดยังไม่ได้เดินทางไปถึงที่ประชุม กบน. เพื่อพิจารณาตัวเลขหลังได้ราคาน้ำมันจากตลาดกลางสิงคโปร์ตอนทุ่มนึงเลยค่ะ 

ในภาวะวิกฤตแบบนี้เรายังต้องเจอความพยายามปล่อยข่าวปลอมอีกมากด้วยจุดประสงค์ต่างๆนานา และบางครั้งอาจเกิดอันตรายได้  จึงอยากให้ช่วยกันระมัดระวังด้วยนะคะ”

ราคาน้ำมันวันที่ 2 เม.ย. 69  ราคาอยู่ที่เท่าไหร่ ? 

Thai PBS Verify ตรวจสอบราคาน้ำมันจากเว็บไซต์กระทรวงพลังงาน พบข้อมูลดังนี้

ราคาน้ำมัน ปั๊ม “ปตท.” (PTT)

• แก๊สโซฮอล์ 95 : 43.25 บาท/ลิตร
• แก๊สโซฮอล์ E20 : 38.25 บาท/ลิตร
• แก๊สโซฮอล์ E85 : 34.99 บาท/ลิตร
• แก๊สโซฮอล์ 91 : 42.88 บาท/ลิตร
• ดีเซลหมุนเร็วธรรมดา : 44.24 บาท/ลิตร
• เบนซิน 95 : (ไม่มีข้อมูลราคา)

ราคาน้ำมัน ปั๊ม “บางจาก” (Bangchak)

• แก๊สโซฮอล์ 95 : 43.25 บาท/ลิตร
• แก๊สโซฮอล์ E20 : 38.25 บาท/ลิตร
• แก๊สโซฮอล์ E85 : 34.99 บาท/ลิตร
• แก๊สโซฮอล์ 91 : 42.88 บาท/ลิตร
• แก๊สโซฮอล์ 95 พรีเมียม : 57.54 บาท/ลิตร
• ดีเซลหมุนเร็วธรรมดา : 44.24 บาท/ลิตร
• ดีเซลพรีเมียม : 62.14 บาท/ลิตร

ราคาน้ำมัน ปั๊ม “พีที” (PT)

• ดีเซล : 44.24 บาท/ลิตร
• เบนซิน : 52.34 บาท/ลิตร
• แก๊สโซฮอล์ 95 : 43.25 บาท/ลิตร
• แก๊สโซฮอล์ 91 : 42.88 บาท/ลิตร
• แก๊สโซฮอล์ E20 : 38.25 บาท/ลิตร

ราคาน้ำมัน ปั๊ม “เชลล์” (Shell)

• ฟิวเซฟ แก๊สโซฮอล์ E20 : 38.75 บาท/ลิตร
• ฟิวเซฟ แก๊สโซฮอล์ 91 : 43.13 บาท/ลิตร
• ฟิวเซฟ แก๊สโซฮอล์ 95 : 43.75 บาท/ลิตร
• วี-เพาเวอร์ แก๊สโซฮอล์ 95 : 49.84 บาท/ลิตร
• ฟิวเซฟ ดีเซล : 44.24 บาท/ลิตร
• วี-เพาเวอร์ ดีเซล : 63.34 บาท/ลิตร

เรื่องจริงเป็นอย่างไร ?  

Thai PBS verify ตรวจสอบกราฟิกราคาน้ำมันที่ถูกแชร์ว่าเป็นของรายการ “ไทยรัฐนิวส์โชว์” และอ้างว่าราคาปรับขึ้น 3 บาทในวันที่ 2 เม.ย. 69 นั้น ตรวจสอบแล้วพบว่าเป็น “ข่าวปลอม” โดยภาพดังกล่าวถูกสร้างขึ้นด้วย AI สังเกตได้จากสัญลักษณ์บ่งชี้ในภาพ และผลตรวจจากเครื่องมืออย่าง Illuminarty AI และ Hive Moderation AI Detector ที่ระบุว่ามีความเป็นไปได้ว่าเป็นภาพ AI อีกทั้งเพจทางการของรายการก็ออกมายืนยันว่าไม่ใช่ของจริง  อีกทั้งในช่องทางของไทยรัญนิวส์โชว์ ก็ยังไม่มีการรายงานหรือนำเสนอกราฟฟิกดังกล่าว เป็นเพียงการรายงานกราฟฟิกภาพรวมการปรับราคาในเดือน มี.ค. 69 

ทั้งนี้หน่วยงานภาครัฐได้ออกมาเตือนว่าภาพดังกล่าวเป็นข้อมูลเท็จ พร้อมแนะให้ประชาชนติดตามข้อมูลจากแหล่งทางการ เนื่องจากมีการปล่อยข่าวปลอมในช่วงที่ยังไม่มีข้อสรุปจากคณะกรรมการนโยบายพลังงาน ซึ่งอาจสร้างความสับสนและตื่นตระหนกในสังคมได้