ภาพ “หมา–แมวฮีโร่” พบลายน้ำ–ตัวอักษรเพี้ยน เครื่องมือตรวจสอบชี้ชัดถูกสร้างด้วย AI

Thai PBS Verify พบแหล่งที่มาจาก: Facebook
ตรวจสอบพบภาพไวรัลอ้างหมา–แมวฮีโร่ ช่วยเหลือสัตว์ช่วงน้ำท่วมภาคใต้
ระบุว่าเป็นภาพซึ้งใจจากเหตุการณ์จริงในวันที่พายุถล่มภาคใต้ โดยมีสุนัขและแมวช่วยกันพาสัตว์ตัวเล็กหนีน้ำ จนเกิดเป็นกระแสการส่งต่อในโลกออนไลน์ มีทั้งคนเข้ามาแสดงความคิดเห็นในลักษณะชื่นชมและให้ความคิดเห็นว่าภาพดังกล่าวสร้างจากเทคโนโลยี AI
ข้อความกำกับภาพระบุว่า
มิตรภาพล้านความหมาย เหตุการณ์น้ำท่วม จ.สงขลา เจอภาพนี้ไป ฮิลใจสุดๆ
#น้องหมาช่วยชีวิตน้องแมวจากน้ำท่วม
โพสต์อ้างภาพสุนัขช่วยเหลือแมวในช่วงน้ำท่วมภาคใต้
ภาพหมาแมวฮีโร่เป็นภาพจริงหรือไม่ ?
อย่างไรก็ตาม Thai PBS Verify ตรวจสอบพบว่า ภาพดังกล่าวเป็นภาพที่สร้างจาก AI ไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงในพื้นที่น้ำท่วม จึงมีความเสี่ยงทำให้ประชาชนเข้าใจผิดว่าเป็นภาพจากสถานการณ์จริงที่ภาคใต้กำลังประสบอยู่
ขั้นตอนการตรวจสอบ
เมื่อนำภาพส่วนหนึ่งจากชุดภาพหมา-แมวฮีโร่จากไวรัลดังกล่าวไปตรวจสอบด้วย Google Lens พบว่าภาพเหล่านี้สร้างจาก AI ของ Google
ภาพบันทึกหน้าจอเมื่อนำภาพไวรัลดังกล่าวไปตรวจสอบโดยใช้เครื่องมือตรวจสอบภาพ Google Lens พบรายละเอียดภาพว่าสร้างจาก Google AI
ขณะเดียวกันเมื่อนำภาพดังกล่าวไปตรวจสอบด้วยเครื่องมือตรวจสอบภาพ AI ด้วย SynthID พบว่ามีแนวโน้มสูงที่ภาพนี้สร้างโดย AI
ภาพบันทึกหน้าจอที่นำภาพดังกล่าวไปตรวจสอบโดย SynthID เครื่องมือตรวจสอบภาพ AI พบว่าภาพดังกล่าวมีแนวโน้มสูงที่สร้างโดย AI
ตรวจสอบพบลายน้ำ AI และข้อสังเกตอื่น ๆ
ข้อสังเกตอีกประการที่พบคือมีลายน้ำ Gemini AI ปรากฏอยู่บริเวณมุมขวาล่างของภาพ ซึ่งเป็นหนึ่งในสัญญาณว่าภาพถูกสร้างด้วยปัญญาประดิษฐ์ นอกจากนี้ยังพบว่า ตัวอักษรภาษาไทยบนแขนเสื้อของบุคคลที่แต่งกายคล้ายทีมกู้ภัยไม่สามารถอ่านเป็นคำที่มีความหมายได้ ลักษณะเช่นนี้เป็นข้อผิดปกติที่มักพบในภาพที่สร้างโดย AI
สังเกตพบอักษรภาษาไทยบนแขนเสื้อของทีมกู้ภัยที่ไม่สามารถอ่านเป็นคำที่มีความหมายได้ และลายน้ำ Gemini AI ปรากฏอยู่บริเวณมุมขวาล่างของภาพ ซึ่งเป็นหนึ่งในสัญญาณว่าภาพถูกสร้างด้วยปัญญาประดิษฐ์
อีกจุดที่บ่งชี้ความไม่สมจริงคือระดับน้ำในภาพมีความไม่สอดคล้องกัน โดยแม้จะมีการใช้เรือในภาพ แต่ในระยะใกล้เคียงกันกลับเห็นว่า ระดับน้ำอยู่เพียงแค่ขาของแมว ซึ่งไม่สอดคล้องกับสภาพพื้นที่ที่ต้องใช้เรือ
ระดับน้ำในภาพมีความไม่สอดคล้องกัน โดยแม้จะมีการใช้เรือในภาพ แต่ในระยะใกล้เคียงกันกลับเห็นว่า ระดับน้ำอยู่เพียงแค่ขาของแมว ซึ่งไม่สอดคล้องกับสภาพพื้นที่ที่ต้องใช้เรือจริง
วิธีสังเกตภาพ–คลิป AI เบื้องต้น
- ตรวจสอบที่มา: แชร์มาจากบัญชีไม่รู้จัก ไม่ระบุวัน–เวลา ไม่มีข้อมูลสถานที่ชัดเจน
- ดูคุณภาพภาพ/วิดีโอ: มีความผิดธรรมชาติ เช่น ขอบภาพเบี้ยว รายละเอียดละลาย แสงเงาไม่สัมพันธ์
- เช็กสภาพแวดล้อม: น้ำไหลย้อนทิศ โครงสร้างอาคารแปลก สัตว์มีสัดส่วนหรือท่าทางผิดธรรมชาติ หรือเป็นพื้นที่ที่ไม่เคยมีประวัติน้ำท่วม
- เทียบกับข้อมูลจริง: ตรวจสอบประกาศจากหน่วยงานทางการหรือภาพจากหน่วยงานทางการ เช่น กรมอุตุนิยมวิทยา / ปภ. / หน่วยงานท้องถิ่น หรือสื่อที่มีทีมตรวจสอบข้อเท็จจริง
- มองหาลายน้ำหรือเครดิตแปลก ๆ: ถ้าพบชื่อเครื่องมือ AI หรือเครดิตที่ดูไม่ปกติ ควรตั้งข้อสงสัยว่าอาจสร้างขึ้น
เรื่องจริงเป็นอย่างไร
ตรวจสอบพบว่าภาพไวรัล “หมา–แมวฮีโร่ช่วยสัตว์ช่วงน้ำท่วมภาคใต้” ไม่ได้เป็นภาพจากเหตุการณ์จริง แต่เป็นภาพที่ สร้างขึ้นด้วยเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) ทั้งหมด จากการตรวจสอบด้วยเครื่องมืออย่าง Google Lens และ SynthID ชี้ชัดว่าภาพดังกล่าวถูกสร้างจากระบบ AI ของ Google ขณะเดียวกันยังพบ ลายน้ำ Gemini AI บริเวณมุมขวาล่าง รวมถึง ตัวอักษรภาษาไทยบนเสื้อทีมกู้ภัยที่อ่านไม่ออกหรือไม่มีความหมาย ซึ่งเป็นลักษณะผิดปกติที่มักพบในภาพ AI
กระบวนการตรวจสอบ
1.ตรวจสอบตรวจสอบภาพด้วย Google Lens (Reverse Image Search): เมื่อนำภาพส่วนหนึ่งของชุดไวรัลไปค้นหา พบข้อมูลระบุว่า เป็นภาพที่สร้างจาก Google AI และไม่พบการเชื่อมโยงกับเหตุการณ์จริงหรือข่าวน้ำท่วมภาคใต้
2.ตรวจสอบด้วยเครื่องมือ AI Detection (SynthID): ผลการวิเคราะห์ชี้ว่า ภาพมีความเป็นไปได้สูงมากว่าถูกสร้างด้วย AI
3.ตรวจสอบความผิดปกติในภาพ: พบข้อบ่งชี้หลายอย่างว่าเป็นภาพดัดแปลงโดย AI ได้แก่ ลายน้ำ Gemini AI ที่มุมขวาล่างของภาพ, ตัวอักษรภาษาไทยบนแขนเสื้อกู้ภัยเป็นคำที่อ่านไม่ออกหรือไม่มีความหมาย, ความไม่สมจริงของระดับน้ำ (ในภาพมีเรือใช้งาน แต่บริเวณใกล้กันระดับน้ำสูงเพียงข้อขาของแมว) รวมถึงความไม่สมจริงของรายละเอียดภาพ
ผลกระทบจากข้อมูลเท็จเหล่านี้
- ทำให้ประชาชนเข้าใจผิดเกี่ยวกับสถานการณ์น้ำท่วมจริง: ระดับน้ำในภาพอาจคลาดเคลื่อนกับเหตุการณ์จริงและบิดเบือนข้อเท็จจริงเรื่องสัตว์ในภาพที่ไม่มีความสมเหตุสมผล
- เบี่ยงเบนความสนใจจากข่าวจริงในพื้นที่ประสบภัย: ทำให้ประเด็นสำคัญ เช่น การอพยพ การบริจาค หรือความต้องการจริงของชุมชน ถูกละเลย
- ทำให้สังคมยอมรับข้อมูลที่สร้างด้วย AI โดยไม่ตรวจสอบ: เพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดข่าวปลอมในอนาคต เพราะผู้ใช้เห็นว่าคอนเทนต์แบบนี้แชร์ได้ง่ายและไวรัลเร็ว
ข้อแนะนำเมื่อได้ข้อมูลเท็จนี้ ?
- ตรวจสอบที่มาเสมอ
ดูว่าโพสต์มาจากบัญชีใด ระบุสถานที่–เวลาไหม มีแหล่งข่าวรองรับหรือไม่
- ใช้เครื่องมือช่วยตรวจสอบภาพ
เช่น Google Lens หรือเครื่องมือตรวจภาพ AI เช่น SynthID - สังเกตความผิดปกติในภาพ
ดูลายน้ำแปลก ๆ, ตัวอักษรเพี้ยน, สัดส่วนสัตว์หรือคนผิดธรรมชาติ, แสงเงาหรือระดับน้ำไม่สัมพันธ์กัน - เทียบกับข้อมูลทางการ
ตรวจสอบข่าวน้ำท่วมกับประกาศของ ปภ., กรมอุตุนิยมวิทยา, ท้องถิ่น หรือสื่อที่เชื่อถือได้ - หลีกเลี่ยงการแชร์ทันที
หากยังไม่แน่ใจ ควรหยุดแชร์และรอการตรวจสอบก่อน เพื่อลดความเสี่ยงของการเผยแพร่ข้อมูลผิด









