ตรวจสอบแล้ว: คลิปภูเขาไฟชินโมเอดาเกะปะทุ พ่นเถ้าถ่านสูง 6.8 กม. พบเป็นสร้างจาก AI

ช่วงสัปดาห์ที่ผ่านมา พบผู้ใช้ TikTok แชร์คลิปวิดีโอภาพภูเขาไฟ ชินโมเอดาเกะ ปะทุในญี่ปุ่นตอนใต้ โดยระบุว่า “เมื่อวันที่ 3 กรกฎาคม 2568 ภูเขาไฟชินโมเอดาเกะ ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของเทือกเขาคิริชิมะ ปะทุอย่างรุนแรง ส่งผลให้เถ้าถ่านพวยพุ่งสูงถึง 6.8 กิโลเมตร หรือ 22,000 ฟุต ปกคลุมเมืองคาโกชิมะและมิยาซากิ”
จากการตรวจสอบเรื่องนี้ Thai PBS Verify พบว่าเป็นข่าวปลอม ที่บิดเบือนข้อมูล โดยมีข้อมูลจริงคือ ภูเขาไฟ ชินโมเอดาเกะมีการปะทุ ส่วนข้อมูลเท็จคือ มีการใช้ภาพเอไอเป็นรูปประกอบเนื้อหา โดยภาพมีลักษณะฟ้าผ่าและมีการเผาไหม้ในปล่องภูเขาไฟ
Thai PBS Verify พบแหล่งที่มาข่าวปลอมจาก : TikTok
ภาพภูเขาไฟชินโมเอดาเกะปะทุในญี่ปุ่นตอนใต้ วันที่ 3 กรกฎาคม 2568
Thai PBS Verify พบบัญชีผู้ใช้ TikTok โพสต์คลิป ภูเขาไฟ ชินโมเอดาเกะ ปะทุในประเทศญี่ปุ่นตอนใต้ โดยคลิปดังกล่าวถูกโพสต์เมื่อวันที่ 4 กรกฎาคม 2568 ที่ผ่านมา ซึ่งมีการแสดงความคิดเห็นกว่า 47,000 ครั้ง รวมถึงการแชร์ไปกว่า 3,900 ครั้งด้วยกัน
เรานำคลิปดังกล่าวมาทำการตรวจสอบผ่านเครื่องมือตรวจ decopy.ai พบว่า คลิปดังกล่าวถูกสร้างขึ้นจาก AI โดยข้อมูลวิเคราะห์ว่า ภาพดังกล่าวถูกสร้างจาก AI ถึง 96.20 %
ภาพภูเขาไฟชินโมเอดาเกะที่ตรวจสอบด้วยเครื่องมือตรวจสอบ AI
ขณะที่ตรวจสอบผ่านสำนักข่าว NHK World Japan ซึ่งเป็นสำนักข่าวจากประเทศญี่ปุ่น ได้รายงานเหตุการณ์นี้เมื่อวันที่ 9 กรกฎาคม 2568 พบการปะทุครั้งใหญ่ล่าสุดเมื่อวันที่ 3 กรกฎาคม 2568 โดยภาพการปะทุดังกล่าว ไม่ได้มีภาพของฟ้าผ่า หรือกลุ่มควันพวยพุ่งออกมาเหมือนกับคลิปที่ถูกแชร์ขึ้นแต่อย่างใด (ลิงก์บันทึกนี่)
ผู้เชี่ยวชาญยืนยันสร้างจาก AI
ดร.สรรพฤทธิ์ มฤคทัต นักวิจัยอาวุโสและหัวหน้าทีมวิจัยการประมวลผลและเข้าใจภาพ กลุ่มวิจัยปัญญาประดิษฐ์ ศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชาติ (NECTEC)
ดร.สรรพฤทธิ์ มฤคทัต นักวิจัยอาวุโสและหัวหน้าทีมวิจัยการประมวลผลและเข้าใจภาพ กลุ่มวิจัยปัญญาประดิษฐ์ ศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชาติ (NECTEC) กล่าวว่า จากภาพดังกล่าวเป็นภาพที่ถูกสร้างขึ้นจาก AI สังเกตจากภาพภูเขาไฟที่มีสัดส่วนใหญ่กว่าส่วนอื่นในภาพ และในภาพยังเห็นไฟในปล่องภูเขาไฟ ซึ่งเมื่อเทียบกับภาพจริงหรือความเป็นจริง จะพบว่า ภาพภูเขาไฟจริงส่วนใหญ่จะมีแต่ควัน ดังนั้นหากเห็นภาพลักษณะนี้ ให้ตั้งข้อสังเกตไว้ก่อน ว่าเป็นภาพที่เกิดจากการสร้างของ AI
กระบวนการตรวจสอบ
- ตรวจสอบภาพ/วิดีโอด้วยเครื่องมือ AIนำคลิปมาตรวจสอบผ่านเครื่องมือ Decopy.ai ซึ่งจากผลการวิเคราะห์ภาพ พบว่าเป็นภาพที่ถูกสร้างขึ้นจากปัญญาประดิษฐ์ (AI-generated image)
- ตรวจสอบข่าวจากสำนักข่าวที่น่าเชื่อถือเช็กกับสำนักข่าว NHK World Japan พบว่ามีการนำเสนอข่าวเรื่องภูเขาไฟ ชินโมเอดาเกะ ปะทุในญี่ปุ่น แต่ภาพที่มีการเสนอข่าวและภาพที่มีการแชร์ในออนไลน์คนละภาพกัน
- ตรวจสอบจากผู้เชี่ยวชาญด้านภาพ
ดร.สรรพฤทธิ์ มฤคทัต นักวิจัยอาวุโสและหัวหน้าทีมวิจัยการประมวลผลและเข้าใจภาพ กลุ่มวิจัยปัญญาประดิษฐ์ ศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชาติ (NECTEC) ชี้แจงว่า ภาพดังกล่าวแสดงลักษณะของภาพที่สร้างจาก AI เช่น ขนาดสัดส่วนของภูเขาไฟที่ผิดธรรมชาติ และการมีเปลวไฟในปล่องซึ่งไม่พบในภาพจริง
ผลกระทบของข้อมูลเท็จนี้
- ทำให้ประชาชน เข้าใจผิด ว่าเกิดภัยพิบัติร้ายแรงในญี่ปุ่น
- สร้างความตื่นตระหนก
- ส่งผลต่อภาพลักษณ์ของประเทศที่เกี่ยวข้อง โดยเฉพาะช่วงที่มีนักท่องเที่ยวจำนวนมาก
- ทำให้เกิด กระแสแชร์ซ้ำ โดยไม่ได้ตรวจสอบ ส่งผลให้ข่าวปลอมแพร่กระจายกว้างขวางยิ่งขึ้น
ข้อแนะนำเมื่อได้ข้อมูลเท็จนี้ ?
- อย่าเพิ่งแชร์ทันที ควรตรวจสอบแหล่งที่มาก่อน
- ใช้เครื่องมือช่วยตรวจสอบภาพ/วิดีโอ เช่น Google Reverse Image Search
- เปรียบเทียบกับแหล่งข่าวทางการ เช่น สำนักข่าวต่างประเทศ, สถานทูต หรือหน่วยงานรัฐ
- สังเกตความผิดปกติของภาพ เช่น แสงเงาผิดธรรมชาติ, รายละเอียดภาพดูผิดสัดส่วน และใช้คำที่กระตุ้นอารมณ์ เช่น “วิกฤต”, “ด่วนมาก”, “โปรดระวัง” โดยไม่มีหลักฐาน









