Unmanned Aerial Vehicle หรือ UAV นั้นแปลไทยได้ว่า “อากาศยานไร้คนขับ” แต่อีกชื่อเล่นของ UAV ที่เราน่าจะคุ้นกันก็คือ “โดรน (Drone)” นั่นเอง คำว่า UAV มักจะควบรวมถึงทุกอากาศยานใด ๆ ก็ตามที่สามารถบินได้ทั้งด้วยตัวเองหรือมีคนคอยบังคับโดยที่ไม่ต้องมีนักบินอยู่บนตัวอากาศยานจริง ๆ
ในบทความนี้เราจะมีอธิบายกันว่า UAV คืออะไร เหตุใดจึงมีความนิยมขึ้นในปัจจุบันทั้งในเชิงสันทนาการ เชิงพาณิชย์ และทางการทหาร
UAV นั้นมักจะรู้จักกันว่าเป็นโดรนสำหรับทางการทหาร ส่วนคำว่า “โดรน” เฉย ๆ นั้นมักใช้เรียกโดรนส่วนตัวเพื่อการสันทนาการ อย่างไรก็ตามโดรนเพื่อการสันทนาการก็ถือว่าเป็น UAV ชนิดหนึ่งเช่นกัน
UAV ในด้านการทหารนั้นคืออากาศยานใด ๆ ก็ตามที่ใช้เพื่อวัตถุประสงค์ทางการทหาร อาจจะไม่จำเป็นต้องมีอาวุธก็ได้ เช่น UAV สำหรับการสอดแนม ส่วน UAV ติดอาวุธนั้นอาจจะเป็น UAV สำหรับการโจมตีทางอากาศด้วยอาวุธ เช่น มิสไซล์
โดย UAV ทางการทหารเหล่านี้ก็แบ่งได้อีกหลายชนิด ไม่ว่าจะเป็นขนาดของ UAV พิสัยการบินของ UAV และเพดานบินของ UAV ซึ่งลักษณะเหล่านี้เป็นตัวกำหนดว่า UAV นั้น ๆ เหมาะกับภารกิจทางการทหารภารกิจใด ยังมีเรื่องของอำนาจในการควบคุม UAV อีกด้วย เช่น UAV นั้นอาจจะต้องมีนักบินคอยควบคุมหรือไม่ หรืออาจจะเป็นระบบ UAV ที่สามารถทำงานได้เองโดยอัตโนมัติ
แหล่งพลังงานของ UAV ก็เป็นอีกหนึ่งในปัจจัยสำคัญ UAV อาจจะใช้แบตเตอรีในการเก็บพลังงาน เชื้อเพลิง หรืออาจจะใช้พลังงานแสงอาทิตย์ในการสร้างและเก็บพลังงานเพื่อยืดพิสัยการบิน โดยที่ระบบพลังงานเหล่านี้อาจถูกนำมาผสมรวมกันเป็นระบบ Hybrid ได้ เพื่อที่โดรนจะได้มีแหล่งพลังงานสำรอง หากแหล่งพลังงานหลักล้มเหลว
UAV มักถูกใช้ในภารกิจที่มีความเสี่ยงต่อการใช้นักบินที่เป็นมนุษย์จริง ๆ เข้ามาทำภารกิจ นอกจากความเสี่ยงต่อนักบินเองแล้ว ยังมีเรื่องของจิตวิทยาเข้ามาเกี่ยวข้องอีกด้วย นักบินที่กำลังจะโจมตีเป้าหมายจริง ๆ กับนักบินที่กำลังบังคับโดรนไปโจมตีเป้าหมายนั้นมีความสามารถในการตัดสินใจที่แตกต่างกัน นักบินจริง ๆ อาจจะมีความลังเล ไม่ว่าจะเป็นความปลอดภัยของตน และการป้องกันความเสียหายที่ไม่ได้ตั้งใจ (Collateral Damage) ในขณะที่นักบิน UAV อาจจะไม่มีความเสี่ยงตรงนี้ เนื่องจากไม่ได้กำลังเผชิญหน้ากับภัยจริง ๆ
UAV ในด้านการสันทนาการและเชิงพาณิชย์ก็มีความนิยมมากขึ้นอันเนื่องมาจากต้นทุนในการผลิตที่ถูกลงร่วมกับความพร้อมในเทคโนโลยีที่ช่วยสนับสนุน เช่น ระบบ GPS ระบบการนำทางด้วยตัวเอง และระบบการบินด้วยตัวเอง (Autopilot) ซึ่งความนิยมที่มากขึ้นนี้ก็ตามมาด้วยความจำเป็นที่จะต้องมีการควบคุมอากาศยานไร้คนขับมากขึ้น และแม้แต่โดรนสันทนาการเหล่านี้เองก็อาจถูกเปลี่ยนวัตถุประสงค์ไปใช้อย่างอื่นได้ เช่น การใช้ในการบินสอดแนม หรือแม้แต่การใช้เป็นอาวุธ ในกรณีของสงครามรัสเซียยูเครน ที่กองทัพยูเครนมีการใช้โดรนขนาดเล็กเพื่อใช้ทิ้งระเบิด ในทางการทหารจึงมีการพัฒนาระบบต่อต้านโดรนขึ้นมา เช่น ปืนสำหรับรบกวนสัญญาณโดรน หรือแม้แต่โดรนสำหรับป้องกันโดรนอีกที
แม้แต่ในทางการสำรวจอวกาศเองก็มีการนำ UAV ไปใช้แล้ว ในกรณีของเฮลิคอปเตอร์ Ingenuity ของ NASA ซึ่งเป็น UAV แบบอัตโนมัติโดยสมบูรณ์ซึ่งสามารถบินและสำรวจพื้นที่รอบ ๆ บนดาวอังคารเองได้ โดยอาศัยเพียงแค่คำสั่งเบื้องต้นจากโลก
เรียบเรียงโดย โชติทิวัตถ์ จิตต์ประสงค์
🎧 อัปเดตข้อมูลแวดวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี รู้ทันโลกไอที และโซเชียลฯ ในรูปแบบ Audio จาก AI เสียงผู้ประกาศของไทยพีบีเอส ได้ที่ Thai PBS
“รอบรู้ ดูกระแส ก้าวทันโลก” ไปกับ Thai PBS Sci & Tech
