ทำไม? “อาการปวด” มักกำเริบในตอนกลางคืนมากกว่ากลางวัน เราหาคำตอบมาให้แล้ว ตามมาอ่านกันได้เลย
คนนับล้านทั่วโลกประสบกับอาการ “ปวดเรื้อรัง” ที่ดูเหมือนจะทวีความรุนแรงขึ้นเมื่อยามค่ำคืนมาเยือน ไม่ว่าจะเป็นอาการปวดตุบ ๆ จากโรคข้ออักเสบ อาการปวดแสบปวดร้อนจากโรคเส้นประสาท หรือความรู้สึกไม่สบายอย่างต่อเนื่องจาก “โรคไฟโบรไมอัลเจีย” (Fibromyalgia เป็นกลุ่มอาการปวดเรื้อรังที่ส่งผลต่อกล้ามเนื้อและเนื้อเยื่ออ่อนทั่วร่างกาย มักมีอาการอ่อนเพลีย นอนไม่หลับ ปัญหาความจำและอารมณ์ร่วมด้วย) ผู้ป่วยมักรายงานว่าอาการของพวกเขารุนแรงที่สุดในช่วงเย็นหรือขณะพยายามนอนหลับ รูปแบบนี้ไม่ใช่เพียงแค่เรื่องเล่า แต่การสังเกตทางคลินิกและแบบสำรวจผู้ป่วยต่างเน้นย้ำถึงความไวต่อความเจ็บปวดที่เพิ่มขึ้นในเวลากลางคืน ซึ่งรบกวนการนอนหลับและลดคุณภาพชีวิต
โดยในประเทศจีน อาการปวดเรื้อรังส่งผลกระทบต่อประชากรผู้ใหญ่กว่า 30% ตามการสำรวจสุขภาพแห่งชาติ ปัญหานี้ก่อให้เกิดความท้าทายอย่างมากต่อระบบการดูแลสุขภาพและนักวิจัย
การทำความเข้าใจการเพิ่มขึ้นของความเจ็บปวดในเวลากลางคืนนี้ จำเป็นต้องเจาะลึกเข้าไปในนาฬิกาชีวภาพภายในร่างกาย ซึ่งเรียกอย่างเป็นทางการว่าจังหวะชีวภาพ (circadian rhythm) ระบบจังหวะชีวภาพนี้ถูกควบคุมโดยนิวเคลียสซูพราไคแอสมาติก (SCN) ในไฮโปทาลามัส และทำหน้าที่ประสานการเปลี่ยนแปลงรายวันของระดับฮอร์โมน อุณหภูมิร่างกาย และกิจกรรมของระบบประสาท การหยุดชะงักของจังหวะนี้ ซึ่งพบได้บ่อยในผู้ที่ทำงานเป็นกะหรือผู้ที่มีความผิดปกติในการนอนหลับ สามารถทำให้การรับรู้ความเจ็บปวดรุนแรงขึ้นได้
ข้อมูลทางระบาดวิทยาเมื่อเร็ว ๆ นี้จากการศึกษาแบบระยะยาวของจีน เช่น การศึกษาด้านสุขภาพและการเกษียณอายุของจีน (CHARLS) เปิดเผยความเชื่อมโยงแบบสองทิศทางระหว่างการนอนหลับไม่ดีและความเจ็บปวด โดยการนอนหลับไม่สนิทในเวลากลางคืนสามารถทำนายการเกิดความเจ็บปวดที่สูงขึ้นในวันถัดไปได้
สำหรับงานวิจัยชิ้นนี้ นำโดย จาง จื้อ จากมหาวิทยาลัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศจีน ในมณฑลอานฮุยทางตะวันออก ได้รับการตีพิมพ์ในวารสาร Science เมื่อวันที่ 20 มี.ค. ที่ผ่านมา
แม้จังหวะการเปลี่ยนแปลงของความเจ็บปวดตามนาฬิกาชีวภาพจะเป็นรูปแบบทางชีววิทยาที่ทราบกันดี นั่นคือผู้คนมักปวดน้อยลงในช่วงที่ร่างกายมีการเคลื่อนไหวและปวดมากขึ้นในช่วงพัก แต่กลไกที่อยู่เบื้องหลังยังไม่ชัดเจน โดยก่อนหน้านี้ นักวิทยาศาสตร์ทราบว่านาฬิกาหลักของสมอง หรือนิวเคลียสซูปราไคแอสมาติก (SCN) ในสมองส่วนไฮโปทาลามัส มีบทบาทควบคุมการนอนหลับและฮอร์โมน แต่ความเชื่อมโยงโดยตรงกับการรับรู้ความเจ็บปวดนั้นยังไม่เคยถูกอธิบายอย่างชัดเจน
ทีมนักวิจัยใช้เทคโนโลยีติดตามเส้นทางประสาทด้วยไวรัสขั้นสูง ในการจัดทำแผนที่วิถีประสาทเฉพาะในหนูทดลอง ซึ่งเชื่อมนิวเคลียสซูปราไคแอสมาติกกับไขสันหลัง และพบว่าเซลล์ประสาทในเส้นทางนี้ถูกควบคุมโดยจังหวะการทำงานประจำวันของนาฬิกาหลักสมองดังกล่าว
เนื่องจากหนูเป็นสัตว์หากินกลางคืน วงจรการทำงานของพวกมันจึงตรงข้ามกับมนุษย์ ในช่วงเวลาพักผ่อนของหนู (กลางวัน) SCN จะทำงานอย่างมาก ทำให้วงจรนี้ขยายสัญญาณความเจ็บปวดในไขสันหลัง ในเวลากลางคืน เมื่อหนูออกหากิน การทำงานของ SCN จะลดลง ทำให้ความรุนแรงของสัญญาณความเจ็บปวดที่ส่งผ่านไขสันหลังลดลงตามธรรมชาติ
จางจื้อ อธิบายว่า การค้นพบนี้อธิบายได้ว่าทำไมความไวต่อความเจ็บปวดจึงมีจังหวะตามรอบวัน พร้อมเสริมว่านี่ยังเป็นพื้นฐานทางทฤษฎีใหม่สำหรับการปรับปรุงการจัดการความเจ็บปวดทางคลินิก โดยการปรับตารางการรักษาให้สอดคล้องกับนาฬิกาชีวภาพตามธรรมชาติของร่างกายในอนาคตต่อไป
อัปเดตข้อมูลแวดวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี รู้ทันโลกไอที และโซเชียลฯ ในรูปแบบ Audio จาก AI เสียงผู้ประกาศของไทยพีบีเอส ได้ที่ Thai PBS
ที่มาข้อมูล : unb, english-news
“รอบรู้ ดูกระแส ก้าวทันโลก” ไปกับ Thai PBS Sci & Tech
