เตือนภัย! “Perfect Storm” เมื่อวิกฤตเอลนีโญ โคจรมาเจอกับสงครามที่ยืดเยื้อ

จากที่เคยมีการคาดการณ์ไว้เมื่อหลายเดือนก่อน สิ่งที่น่ากลัวที่สุดกำลังเกิดขึ้นจริง ผลกระทบจาก “ซูเปอร์เอลนีโญ (Super El Niño)” ร่วมกับ “สงครามความขัดแย้งระดับโลก” กำลังก่อตัวเป็นวิกฤตซ้อนวิกฤต หรือ Perfect Storm ที่จะส่งผลกระทบอย่างรุนแรงต่อเศรษฐกิจและการดำเนินชีวิตของเราทุกคน จากความรู้โดย ผศ.ดร.ธรณ์ ธำรงนาวาสวัสดิ์ เป็นนักวิทยาศาสตร์ทางทะเล รองคณบดีคณะประมง มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ที่ได้ให้ไว้ในเฟซบุ๊ก “Thon Thamrongnawasawat”

อธิบายโดยย่อ Perfect Storm คืออะไร?

สำหรับ “Perfect storm” คือสำนวนที่มีความหมายว่า “มรสุมปัญหาที่ต่างเข้ามาพร้อมกัน” ราวกับเจอพายุลูกใหญ่เข้ามาซัดชีวิตเราให้พังราบนั่นเอง โดยสถานการณ์วิกฤตที่เกิดขึ้นจากการที่ปัจจัยลบหรือเหตุการณ์ร้ายแรงหลายอย่างมาบรรจบกันพร้อม ๆ กันโดยบังเอิญ ส่งผลให้ความรุนแรงหรือความเสียหายทวีคูณมากกว่าปกติหลายเท่าตัว ซึ่งสำนวนความหมายเชิงเปรียบเทียบนี้ ถูกนำมาใช้บ่อยในทางเศรษฐกิจ สังคม หรือการดำเนินชีวิต เช่น การที่ภาวะเศรษฐกิจตกต่ำ น้ำมันแพง และภัยธรรมชาติ เกิดขึ้นพร้อมกันจนทำให้ธุรกิจหรือประชาชนได้รับผลกระทบอย่างหนัก

1. วิกฤตเอลนีโญ: จากน้ำท่วมฉับพลัน สู่แล้งจัดยาวนาน

อุณหภูมิผิวน้ำทะเลพุ่งสูง: เอลนีโญครั้งนี้รุนแรงขึ้นเรื่อย ๆ จนอาจกลายเป็นครั้งที่รุนแรงที่สุดนับตั้งแต่เริ่มมีการบันทึก (ปี 1950)

พายุไม่เข้าเขื่อนตามเป้า: จากที่คาดว่าจะมีพายุเข้าไทย 1–2 ลูก แต่กลับไม่มีเลย ฝนส่วนใหญ่ตกหนักท้ายเขื่อนและไหลลงทะเล ทำให้ปริมาณน้ำใช้การจริงในเขื่อนใหญ่ทางภาคเหนือและอีสานมีอยู่อย่างจำกัด

เตรียมรับมือภัยแล้งยาวนาน: ฝนจะเริ่มลดลงอย่างต่อเนื่องตั้งแต่ช่วงปลายเดือนตุลาคม และไทยจะเข้าสู่สภาวะแล้งจัด

ลากยาวเกินคาด: เดิมคาดว่าเอลนีโญจะสิ้นสุดช่วงกุมภาพันธ์–มีนาคม 2570 แต่ปัจจุบันอาจลากยาวไปถึง เมษายน–พฤษภาคม 2570 ยิ่งจุดพีกสูง ฐานความแล้งก็ยิ่งกว้าง ซึ่งจะส่งผลให้ฝนในปีหน้ามาช้ากว่าปกติ

ความเสียหายสะสมจากภัยธรรมชาติ: แม้กำลังเข้าสู่หน้าแล้ง แต่ความแปรปรวนก่อนหน้านี้ได้สร้างความเสียหายหนักในภาคกลางและภาคตะวันออก

กรุงเทพฯ: น้ำท่วมฉับพลัน รถยนต์จมน้ำนับหมื่นคัน บ้านเรือนเสียหาย

ปราจีนบุรี และ ฉะเชิงเทรา: สวนทุเรียน สวนมะพร้าว รวมถึงบ่อกุ้งและบ่อปลาได้รับความเสียหายอย่างหนัก ซึ่งส่งผลกระทบต่อเนื่องในระยะยาว

2. วิกฤตสงครามและพลังงาน: แรงดันราคาน้ำมันระดับโลก

สถานการณ์ความขัดแย้งต่างประเทศที่หวังว่าจะคลี่คลาย กลับขยายวงกว้างและวิกฤตหนักขึ้น

การขนส่งทางเรือโดนโจมตี: เรือบรรทุกน้ำมันในช่องแคบฮอร์มุซยังถูกโจมตีต่อเนื่อง เบี้ยประกันภัยขนส่งเรือพุ่งสูงขึ้น

ความขัดแย้งตะวันออกกลาง: กลุ่มฮูตีและซาอุดีอาระเบียยังคงสู้รบหนัก สนามบินและโรงกลั่นน้ำมันถูกระเบิด

สงครามรัสเซีย–ยูเครน: ทวีความดุเดือด โรงกลั่นและเรือน้ำมันได้รับความเสียหายหลายแห่ง

ราคาพลังงานทรงตัวในระดับสูง: โลกกำลังก้าวเข้าสู่ฤดูหนาวซึ่งเป็นช่วงที่ความต้องการใช้พลังงานพุ่งสูงขึ้น แต่การผลิตและการขนส่งกลับมีอุปสรรค ราคาน้ำมันโลกจึงไม่มีแนวโน้มจะปรับตัวลดลงง่าย ๆ

3. ผลกระทบทางเศรษฐกิจใน 3 ระยะ (สั้น–กลาง–ยาว)

ผลกระทบทางเศรษฐกิจเริ่มสะท้อนให้เห็นชัดเจน โดยไตรมาส 3 รายได้ของธนาคารหลายแห่งปรับลดลง และมีแนวโน้มว่าไตรมาส 4 จะยิ่งซบเซาลงอีกจากผลกระทบน้ำท่วมใหญ่ท้ายไตรมาส

ระยะสั้น (ปัจจุบัน): ผลกระทบฉับพลันจากน้ำท่วม ราคาน้ำมันแพง กำลังซื้อของประชาชนหดตัว (สังเกตได้จากบรรยากาศบรรยากาศเทศกาลกินเจปีนี้ที่ไม่คึกคัก)

ระยะกลาง (3–4 เดือนข้างหน้า): สภาพอากาศฤดูหนาวที่ไม่หนาวจริงอาจกระทบต่อการท่องเที่ยว ขณะที่มาตรการเยียวยาหรือเงินแจกจากภาครัฐมีจำกัด

ระยะยาว (6–9 เดือนข้างหน้า): ประเทศไทยต้องเผชิญกับภัยแล้งยาวนานและอากาศร้อนจัด ค่าใช้จ่ายด้านพลังงาน (ไฟฟ้า) และน้ำประปาจะสูงขึ้นอย่างมาก

สรุปและแนวทางการปรับตัว

เมื่อผู้คนเริ่ม "รัดเข็มขัด" และลดค่าใช้จ่ายเพื่อลดความเสี่ยงส่วนบุคคล ในภาพรวมจะส่งผลให้เศรษฐกิจยิ่งฝืดเคือง เนื่องจากแต่ละคนมีบริบทชีวิตและภาระที่แตกต่างกัน จึงไม่มีสูตรสำเร็จในการแก้ปัญหา อย่างไรก็ตาม สิ่งสำคัญที่สุดในเวลานี้คือ "ตนเป็นที่พึ่งแห่งตน" โดยขอให้ทุกคนประเมินสถานการณ์ตนเองอย่างรอบคอบ วางแผนการเงินและการใช้ชีวิตให้รัดกุม เพื่อเตรียมพร้อมรับมือกับ Perfect Storm ที่กำลังมาถึง