บริษัทเทคโนโลยีทั่วโลกมีกำลังการเปลี่ยนแปลงอีกครั้ง ที่ส่งผลต่อการปลดพนักงานจำนวนมาก แต่ครั้งนี้ไม่ได้มาจากเรื่องเศรษฐกิจเหมือนกันครั้งที่ผ่าน ๆ มา หลายบริษัทยอมรับตรง ๆ เลยว่าเป็นเพราะเครื่องมือ AI ทำให้มาแทนที่งานอย่างบางได้ พนักงานบางคนถูกโยกย้ายงาน และอีกจำนวนไม่น้อยต้องถูกเลิกจ้าง
ความเคลื่อนไหวล่าสุดที่ได้เห็นกันคือบริษัท Meta เจ้าของแพลตฟอร์มอย่าง Facebook Instagram และ Whatsapp ที่ออกมาประกาศปลดพนักงานกว่า 8,000 คน
20 พฤษภาคม คือ วันที่ Meta ส่งอีเมลอย่างเป็นทางการ ตั้งแต่ช่วงตี 4 ไล่ไทม์โซนตั้งแต่สิงคโปร์ มาจนถึงอังกฤษ และสหรัฐฯ พนักงานในบริษัทรู้มาล่วงหน้าแล้วว่าจะมีกลุ่มที่ถูกเลิกจ้างตั้งแต่เดือนเมษายน แต่ยังไม่รู้ว่าใครจะได้รับแจ้งบ้าง จนก่อนวันส่งอีเมล 2 วัน มีเรื่องการสั่งย้ายทีมงานอีก 7,000 คน ไปอยู่ทีม AI
8,000 ตำแหน่งที่ถูกเลิกจ้าง คิดเป็น 10% ของพนักงานทั้งหมด 78,000 คน ที่ Meta มีอยู่ ถ้าย้อนดูสาเหตุของเรื่องนี้ต้องมองว่ามุมของ Mark Zuckerberg CEO ของบริษัทที่ต้องการให้บริษัทเจ้าของแพลตฟอร์มโซเชียลมีเดียไปสู่การเป็นผู้นำด้าน AI และตั้งเป้าสร้าง AI อัจฉริยะขั้นสูง จึงเพิ่มเงินลงทุนด้าน AI จากปีก่อนอีกเท่าตัวเพื่อพัฒนาด้านนี้
พนักงานกลุ่มหนึ่งก็มีคำถามว่า “เดือนที่แล้วเพิ่งประกาศผลประกอบการทำรายได้สูงสุดทำสถิติใหม่ ทำไมถึงต้องปลดพนักงานด้วย”
Meta คือหนึ่งในบริษัทที่ประกาศเลิกจ้างพนักงานในปีนี้เท่านั้น เดือนกุมภาพันธ์ที่ผ่านมา บริษัท Block ของ Jack Dorsey ผู้ร่วมก่อตั้งและอดีต CEO Twitter ประกาศเลิกจ้างล็อตใหญ่มากกว่า 4,000 ตำแหน่ง หรือคิดเป็นเกือบ 40% ของพนักงานทั้งหมด เป็นเคสแรก ๆ ที่ถูกพูดถึงต่อประเด็นการปลดพนักงาน เพราะเขาออกมาบอกตรง ๆ ว่า นี่ไม่ใช่ปัญหาทางการเงิน แต่เป็นเพราะขีดความสามารถของเครื่องมือ AI ที่ทำงานได้กว้างขวางและลึกซึ้งขึ้น
ด้าน Cisco ก็ประกาศปลดพนักงาน 4 พันคน เพื่อโยกทรัพยากรไปหา AI ด้าน Microsoft และ Coinbase ก็มีการประกาศเลิกจ้างหรือยื่นข้อเสนอสมัครใจลาออก ด้วยเหตุผลเทคโนโลยี AI เช่นกัน
ข้อมูลจาก Layoffs.fyi รวบรวมประกาศเลิกจ้างของบริษัทเทคฯ ในปี 2026 ยังไม่ถึงครึ่งปี มีพนักงานมากกว่า 110,000 คน จากกว่า 150 บริษัทถูกเลิกจ้าง มีสำนักงานอยู่ทั้งในสหรัฐฯ ยุโรป เอเชีย และแอฟริกา
นี่คือไม่ใช่ครั้งแรกที่มีการเลิกจ้างพนักงานล็อตใหญ่ขนาดนี้ เพราะตั้งแต่ปี 2022 บริษัทเทคฯ ปลดพนักงานออกมาเรื่อย ๆ ปีละนับแสนตำแหน่ง โดยเฉพาะในปี 2023 มากกว่า 200,000 คน
แต่ระลอกในปี 2026 มีเหตุผลต่างจากในปีก่อน ๆ ที่มาจากปัจจัยด้านเศรษฐกิจ 2023 เป็นการปรับโครงสร้างที่มาจากการรับคนทำงานจำนวนมากในช่วงโควิด-19 ระบาด ปี 2024 บริษัทต้องการรัดเข็มขัดเพื่อทำกำไร แต่ปี 2026 คือการเขย่าใหม่เพื่อเปิดทางให้ AI มาเครื่องมือช่วยงานและอาจมียอดเลิกจ้างทะลุถึง 260,000 คนเลยก็ได้
ใครเสี่ยงได้รับผลกระทบจาก AI
กลุ่มเสี่ยงที่ถูกมองว่าได้รับผลกระทบหนักที่สุด เช่น ส่วน “งานให้บริการลูกค้า” โดนลดตำแหน่งมากที่สุด เพราะ AI Agent ปัจจุบันแก้ปัญหาลูกค้าได้เบ็ดเสร็จถึง 70-80%
กลุ่ม “ผลิตเนื้อหาการตลาด” ที่โมเดลภาษาล่าสุด ทั้ง GPT-5.5 หรือ Gemini 3.5 ผลิตคอนเทนต์ เขียนข้อความ และทำกราฟิกพื้นฐานได้เทียบเท่ามนุษย์
ส่วน “พัฒนาโปรแกรม” เพราะ AI Coding ช่วยงานเขียนโค้ดพื้นฐานได้เร็ว ไม่จำเป็นต้องใช้แรงงานคนอีกต่อไป รวมถึงงานประสานงานและทำรายงานถูกแทนที่ด้วย AI Project Management
สถานการณ์นี้สะท้อนการเปลี่ยนแปลงของบริษัทเทคฯ ครั้งนี้ ไม่ได้ปรับตัวจากภาวะเศรษฐกิจเท่านั้น แต่เป็นการรื้อระบบทักษะแรงงานใหม่ทั้งหมด โดยบริษัทยังต้องผลประกอบการที่ดีดีเยี่ยม แต่ยังปลดคน เพื่อให้องค์กรเล็ก คล่องตัว และใช้ AI ทุ่นแรง งบถูกโยกไปทุ่มจ่ายให้กับหัวกะทิสาย AI จนเกิดความเหลื่อมล้ำรุนแรง การเลิกจ้างที่อ้างว่าเพราะ ใช้ AI กลายเป็นเรื่องที่แสดงถึงการบริหารจัดการธุรกิจ
เท่ากับว่ายุคที่บริษัทสะสมกำลังคนเพื่อความยิ่งใหญ่จบลงแล้ว คนทำงานในวันนี้มีทางเลือกเดียวคือ ต้องรีบเปลี่ยนตัวเองจากแรงงานดั้งเดิมไปเป็น ผู้ควบคุมระบบ AI ถึงจะอยู่รอด และบริษัทอื่น ๆ นอกเหนือจากกลุ่มเทคโนโลยีจะต้องรับแรงกระแทกเป็นรายถัดไป…
ธรณินทร์ เทพวงค์ รายงาน
@ThoraninThaiPBS
อัปเดตข้อมูลแวดวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี รู้ทันโลกไอที และโซเชียลฯ ในรูปแบบ Audio จาก AI เสียงผู้ประกาศของไทยพีบีเอส ได้ที่ Thai PBS
“รอบรู้ ดูกระแส ก้าวทันโลก” ไปกับ Thai PBS Sci & Tech
