ก้าวข้ามอัลกอริทึม! สื่อไทยผนึกกำลัง 8 ชาติอาเซียนทวงคืนพื้นที่ข่าว

สังคม
12:20
จำนวนผู้ชม 239
Thai PBS
ก้าวข้ามอัลกอริทึม! สื่อไทยผนึกกำลัง 8 ชาติอาเซียนทวงคืนพื้นที่ข่าว

ท่ามกลางวิกฤตของอุตสาหกรรมสื่อดิจิทัลที่กำลังเผชิญแรงกดดันรอบด้าน ทั้งจากระบบอัลกอริทึมของแพลตฟอร์มข้ามชาติที่ลดการมองเห็นข่าวสารและดึงเม็ดเงินโฆษณาออกจากสื่อ ไปจนถึงกระแสเนื้อหาสังเคราะห์ (AI Slop) และ Deepfake ที่ทะลักเข้าสู่หน้าฟีด จนบั่นทอนความเชื่อมั่นของประชาชน องค์กรสื่อมวลชนในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ต่างตระหนักร่วมกันว่า "ไม่มีประเทศใดหรือสำนักข่าวใดสามารถต่อสู้กับยักษ์ใหญ่ทางเทคโนโลยีได้โดยลำพัง"

4 องค์กรวิชาชีพสื่อมวลชนหลักของไทย ได้แก่ สมาคมผู้ผลิตข่าวออนไลน์ สภาการสื่อมวลชนแห่งชาติ สมาพันธ์สื่อมวลชนแห่งประเทศไทย และสถาบันอิศรา จึงร่วมกับตัวแทนสื่อมวลชนจาก 8 ประเทศอาเซียน ได้แก่ ไทย ลาว กัมพูชา เมียนมา เวียดนาม มาเลเซีย อินโดนีเซีย และติมอร์-เลสเต จัดงานสัมมนาระดับภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ประจำปี 2569 (Southeast Asia Regional Seminar 2026) ภายใต้หัวข้อ "ก้าวข้ามอัลกอริทึม: ทวงคืนอธิปไตย ความเชื่อมั่น และความยั่งยืนให้แก่ผู้ประกอบการสื่อดิจิทัลอาเซียน" ระหว่างวันที่ 16–17 พ.ย.2569 ณ โรงแรมทินิดี เทรนดี้ กรุงเทพ ข้าวสาร

ไฮไลต์สำคัญในวันที่ 17 พ.ย. คือการประชุมเพื่อกำหนดแนวทางความร่วมมือในอนาคต พร้อมจัดทำ "แถลงการณ์กรุงเทพ" (Bangkok Statement) เพื่อเสริมสร้างอำนาจต่อรองและเป็นกระบอกเสียงร่วมกันของสื่อมวลชนในภูมิภาค

การจัดงานสัมมนาครั้งนี้ได้รับการสนับสนุนจาก สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) กองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์ บริษัท เอ็ม บี เค จำกัด (มหาชน) บริษัท ปูนซิเมนต์ไทย จำกัด (มหาชน) บริษัท เจริญโภคภัณฑ์อาหาร จำกัด (มหาชน) และบริษัท ปตท.สำรวจและผลิตปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน) พร้อมด้วยสายการบินแอร์เอเชีย และโรงแรมทินิดี เทรนดี้ กรุงเทพ ข้าวสาร

เจาะลึก 2 สมรภูมิ : ทวงคืนอธิปไตยแพลตฟอร์ม และสร้างธรรมาภิบาล AI

1. ผนึกกำลังสื่ออาเซียน เสริมอธิปไตยข้อมูลและผลักดันการแบ่งปันรายได้อย่างเป็นธรรม

ในเวทีเสวนาว่าด้วยการรวมพลังสื่ออาเซียนและการเจรจาต่อรองกับแพลตฟอร์มดิจิทัล ผู้บริหารสื่อและนักวิชาการสะท้อนความท้าทายร่วมกันว่า แพลตฟอร์มเทคโนโลยีระดับโลกมีอิทธิพลต่อการเผยแพร่และการเข้าถึงข่าวสาร สามารถเปลี่ยนแปลงกติกาการให้บริการได้โดยฝ่ายเดียว

ขณะที่ AI สามารถนำเนื้อหาข่าวไปประมวลผลและสรุปโดยไม่จำเป็นต้องนำผู้ใช้งานกลับไปยังแหล่งข่าวต้นทาง ส่งผลกระทบต่อรายได้และอำนาจต่อรองขององค์กรสื่อ จึงมีการเสนอแนวทางเสริมสร้างความเข้มแข็งและความสามารถในการพึ่งพาตนเองของสื่อในระดับภูมิภาค ดังนี้

AI กับอนาคตห้องข่าว : น.ส.ชุตินธรา วัฒนกุล บรรณาธิการบริหารด้านกลยุทธ์ข่าว ไทยพีบีเอส ตัวแทนประเทศไทย นำเสนอแนวทางพัฒนาห้องข่าวดิจิทัล โดยนำ AI มาสนับสนุนตั้งแต่การค้นหาประเด็น การผลิตและเผยแพร่ข่าว ไปจนถึงการวิเคราะห์ผล เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพ ลดภาระงานซ้ำซ้อน และสนับสนุนการทำข่าวเชิงลึก

พร้อมยึดหลัก Human-in-the-Loop ให้มนุษย์เป็นผู้ตรวจสอบและอนุมัติเนื้อหาก่อนเผยแพร่ ควบคู่กับการพัฒนาทักษะผู้สื่อข่าวด้านการตรวจสอบข้อเท็จจริง การวิเคราะห์ข้อมูล และการสืบค้นข้อมูลจากแหล่งเปิด เพื่อให้องค์กรสื่อสามารถใช้เทคโนโลยีได้อย่างมีประสิทธิภาพและมีจริยธรรม

กลไกกฎหมายและอำนาจต่อรอง : Mr. Agus Sudibyo, Chair of the Supervisory Board of TVRI, Indonesia และ Mr. Premesh Chandran, Deputy Chairperson, Malaysian Media Council, Malaysia เสนอแนวทางผลักดันกลไกทางกฎหมายที่กำหนดให้แพลตฟอร์มดิจิทัลเจรจาแบ่งปันรายได้กับผู้ผลิตข่าวอย่างเป็นธรรม พร้อมส่งเสริมการกำหนดมาตรฐานและกติกาสำหรับระบบนิเวศสื่อดิจิทัลร่วมกันในภูมิภาคเอเชีย

การสร้างความสัมพันธ์โดยตรงกับผู้อ่าน : รศ.พิจิตรา ศุภสวัสดิ์กุล นักวิจัยประจำสถาบันเอเชียศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ร่วมกับผู้นำสื่อไทย เสนอให้สื่อลดการพึ่งพาแพลตฟอร์มโซเชียลมีเดียเพียงช่องทางเดียว โดยมุ่งสร้างเนื้อหาเชิงลึก พัฒนาช่องทางสื่อสารของตนเอง จัดกิจกรรมเพื่อสร้างความสัมพันธ์กับผู้อ่าน และพัฒนารูปแบบสมาชิกรับข่าวสาร (Subscription) เพื่อสร้างฐานผู้ชมและรายได้ที่มั่นคงในระยะยาว

เครือข่ายความร่วมมือข้ามประเทศ : Mr. Benevides Correia Barros, Councilor, Timor-Leste Press Council, Timor-Leste และ Mr. MYINT THEIN, Member of both the Central Executive Committee and the International Relations Committee of the Myanmar Press Council, Myanmar เน้นย้ำความสำคัญของการสร้างเครือข่ายความร่วมมือระหว่างองค์กรสื่อในภูมิภาค ทั้งการแบ่งปันเทคโนโลยี การระดมทุน และการร่วมกันผลักดันประเด็นต่อบริษัทเทคโนโลยีระดับโลก โดยคำนึงถึงสิทธิมนุษยชนและความปลอดภัยของสื่อมวลชน โดยเฉพาะในพื้นที่วิกฤตและประเทศขนาดเล็ก

2. ยกระดับมาตรฐานห้องข่าวและความร่วมมือสื่ออนุภูมิภาคลุ่มน้ำโขง รับมือความท้าทายจาก AI

ในเวทีเสวนาด้านธรรมาภิบาล AI และจริยธรรมกองบรรณาธิการ ผู้แทนสื่อจากประเทศในอนุภูมิภาคลุ่มน้ำโขงได้แลกเปลี่ยนแนวทางรับมือกับความท้าทายจาก AI โดยมุ่งเน้นการยกระดับมาตรฐานวิชาชีพ การสร้างความโปร่งใส และการฟื้นฟูความเชื่อมั่นของประชาชน ดังนี้

ยึดมนุษย์เป็นศูนย์กลาง : Ms. Nimol Seoung, Reporter, Cambodian Journalists Alliance Association, Cambodia เสนอให้จัดทำธรรมนูญห้องข่าวเพื่อกำหนดหลักเกณฑ์และข้อจำกัดในการใช้ AI โดยเฉพาะการป้องกันการสร้างภาพหรือเนื้อหาที่บิดเบือนข้อเท็จจริง พร้อมกำหนดให้บรรณาธิการที่เป็นมนุษย์ตรวจสอบความถูกต้องก่อนเผยแพร่

โปร่งใสและตรวจสอบได้ : Mr. Dao Trung, Journalist, Vietnam Journalists Association – Nhan Dan Newspaper, Vietnam เสนอให้ห้องข่าวยึดหลักความโปร่งใส โดยเปิดเผยการใช้ AI ในกระบวนการผลิตข่าว พร้อมพัฒนากลไกยืนยันตัวตนนักข่าวและแหล่งข่าว เพื่อสร้างความน่าเชื่อถือและรับมือกับการผลิตเนื้อหาอัตโนมัติ

แบ่งปันเครื่องมือและฐานข้อมูลท้องถิ่น : Mr.Panyasith Thammavongsa, Deputy Editor-in-Chief, Lao Press in Foreign Languages (Vientiane Times), Laos สะท้อนข้อจำกัดของ AI ในการทำความเข้าใจภาษาและวัฒนธรรมท้องถิ่น จึงเสนอให้สื่อในภูมิภาคร่วมมือกันพัฒนาและแบ่งปันเครื่องมือตรวจสอบข่าวปลอม ตลอดจนฐานข้อมูลที่สะท้อนภาษาและบริบททางวัฒนธรรมของเอเชีย

การปรับตัวของอุตสาหกรรมสื่อในยุค AI : นายระวี ตะวันธรงค์ ที่ปรึกษาสมาคมผู้ผลิตข่าวออนไลน์ กล่าวว่า AI ไม่ควรถูกมองเป็นเพียงเครื่องมือช่วยผลิตเนื้อหา แต่ควรเป็นโครงสร้างพื้นฐานขององค์กรสื่อ โดยนำมาใช้วิเคราะห์ข้อมูล ทำความเข้าใจพฤติกรรมผู้ชม และสนับสนุนการตัดสินใจทางธุรกิจ ขณะเดียวกัน พฤติกรรมผู้บริโภคที่หันไปใช้ AI Chatbot ค้นหาข่าวสาร ส่งผลให้สื่อต้องปรับกลยุทธ์การเผยแพร่และการเข้าถึงผู้ชมให้สอดคล้องกับภูมิทัศน์สื่อที่เปลี่ยนแปลงไป

นอกจากนี้ ยังมีความท้าทายด้านการคุ้มครองลิขสิทธิ์ การนำข้อมูลไปใช้โดย AI และการจัดเก็บค่าตอบแทนแก่เจ้าของผลงาน จึงจำเป็นต้องพัฒนามาตรฐานและกลไกความร่วมมือในระดับภูมิภาค โดยให้ความสำคัญกับความน่าเชื่อถือ (Trust) และผลกระทบต่อผู้รับสาร (Impact) ควบคู่กับการสร้างเนื้อหาที่มีคุณภาพและชุมชนผู้ชมเฉพาะกลุ่ม

ยุทธศาสตร์ 3 ประการสู่ทางรอดของสื่ออาเซียน

จากการหารือและแลกเปลี่ยนความคิดเห็นของพันธมิตรสื่อจากทั้ง 8 ประเทศ ได้ข้อสรุปเป็นยุทธศาสตร์ความร่วมมือร่วมกัน 3 ด้าน ได้แก่

  1. รวมพลังสร้างอำนาจต่อรองระดับภูมิภาค : ผลักดันให้เกิดความโปร่งใสในการดำเนินงานของอัลกอริทึม พร้อมเรียกร้องให้บริษัทเทคโนโลยีข้ามชาติแบ่งปันรายได้กับผู้ผลิตข่าวอย่างเป็นธรรม
  2. ยกระดับคุณภาพข่าวและความโปร่งใส : มุ่งผลิตข่าวเชิงลึกที่ผ่านการตรวจสอบข้อเท็จจริง ควบคู่กับการกำหนดหลักธรรมาภิบาลในการใช้ AI อย่างชัดเจน เพื่อรักษามาตรฐานความถูกต้องและความน่าเชื่อถือของข่าวสาร ซึ่งเนื้อหาสังเคราะห์ไม่อาจทดแทนได้
  3. สร้างฐานผู้อ่านของตนเอง : พัฒนาความสัมพันธ์และเชื่อมโยงกับประชาชนโดยตรง เพื่อลดการพึ่งพาตัวกลางและรักษาพื้นที่สาธารณะสำหรับการเข้าถึงข้อมูลข่าวสารที่ถูกต้อง อันเป็นรากฐานสำคัญของสังคมประชาธิปไตย

อ่านข่าว :

อัยการนัด "แอร์มีนา" 20 พ.ย. ซักถาม 3 ประเด็น ปมเครือข่ายขนยาเสพติด

ถึงบ่ายนี้ “แอร์มีนา” บินลงเชียงใหม่ ตร.-อัยการหารือสอบสวนเพิ่ม 20 พ.ย.

พบลักลอบทิ้งขยะอุตฯ เพิ่มอีก 1 จุด ต.สระขวัญ จ.สระแก้ว