อว.หนุนตรวจพิสูจน์สารหนูข้ามแดน เสนอสร้างฝายดักตะกอนแก้ปัญหาต้นน้ำ

ภูมิภาค
14:44
จำนวนผู้ชม 677
Thai PBS
อว.หนุนตรวจพิสูจน์สารหนูข้ามแดน เสนอสร้างฝายดักตะกอนแก้ปัญหาต้นน้ำ
ผู้ช่วย AI

วันนี้ (15 พ.ย.2569) ที่อ.แม่สาย จ.เชียงราย นายยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรี และ รมว.การอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) ลงพื้นที่ติดตามสถานการณ์คุณภาพน้ำใน อ.แม่สาย โดยนำวิทยาศาสตร์ วิจัย และนวัตกรรมมา มาแก้ไขปัญหาการปนเปื้อนโลหะหนักในแหล่งน้ำ

ศ. ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) (คนกลาง)

ศ. ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) (คนกลาง)

น้ำประปาอยู่ในความกังวลผลกระทบจากสารหนู จนก่อนหน้านี้ต้องหยุดผลิต

โดย นายยศชนัน โชว์ดื่มน้ำประปา ที่การประปาส่วนภูมิภาคสาขาแม่สาย นำมาให้บริการประชาชน โดยยืนยันประปาจากรถบริการสามารถดื่มได้ปลอดภัย

อว.หนุนตรวจพิสูจน์สารหนูข้ามแดน เสนอสร้างฝายดักตะกอนแก้ปัญหาต้นน้ำ

อว.หนุนตรวจพิสูจน์สารหนูข้ามแดน เสนอสร้างฝายดักตะกอนแก้ปัญหาต้นน้ำ

จากนั้น นายยศชนัน เดินทางไปยังสะพานมิตรภาพแม่สายแห่งที่ 1 ดูสาธิตการตรวจวัดโลหะหนักในน้ำ เรียกว่า M-Sense ของศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติ (นาโนเทค) สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) ซึ่งตรวจสารโลหะ 4 ชนิด คือ สารหนู ตะกั่ว ปรอท และแคดเมียม ซึ่งสามารถทราบผลภายใน 5 นาที

ศ.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม

ศ.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม

นายยศชนัน กล่าวถึงการแก้ไขปัญหามลพิษข้ามพรมแดนว่า รัฐบาลติดตามสถานการณ์มาอย่างต่อเนื่อง โดยที่ผ่านมาหารือร่วมกับฝ่ายจีน รวมถึงนายสีหศักดิ์ พวงเกตุแก้ว รองนายกรัฐมนตรี และ รมว.ต่างประเทศ โดยเห็นว่าการแก้ไขปัญหา จำเป็นต้องดำเนินการตั้งแต่ต้นทาง

ส่วนการดูแลประชาชนในพื้นที่ รัฐบาลและจังหวัดเชียงรายให้ความสำคัญกับการสร้างความมั่นใจ ด้านความปลอดภัยของน้ำอุปโภคบริโภค โดยจะต้องติดตามตรวจสอบคุณภาพน้ำอย่างต่อเนื่อง ควบคู่กับการเฝ้าระวังผลกระทบจากการใช้น้ำ

เตรียมผลักดันฝายดักตะกอน

นายยศชนัน ระบุถึงปัญหาสารหนู ซึ่งส่วนหนึ่งสะสมอยู่ในตะกอน โดยศึกษาหาแนวทางชะลอการไหลของน้ำ เพื่อให้ตะกอนตกลงมา โดยใช้ฝายขนาดเล็กในหลายจุด ก่อนเก็บตะกอนออกจากแหล่งน้ำ ซึ่งจะช่วยลดปริมาณสารปนเปื้อนได้ โดยเตรียมนำผลการศึกษาที่เคยจัดทำไว้เมื่อ 2 ปีก่อน กลับมาพิจารณาและออกแบบแนวทางดำเนินการให้รวดเร็วยิ่งขึ้น

ในการประชุมภัยพิบัติภาคเหนือ จะนำเรื่องนี้เข้าไปเสนอ เพราะมีแผนที่ศึกษาไว้เมื่อ 2 ปีที่แล้ว สามารถนำกลับมาออกแบบและดำเนินการให้รวดเร็วยิ่งขึ้น

ผู้สื่อข่าวถามว่า แม่น้ำสายเป็นแม่น้ำนานาชาติ จะสามารถสร้างฝายดักตะกอนได้หรือไม่ นายยศชนัน ระบุว่า จะขอให้ข้อมูลรายละเอียดเพิ่มเติมอีกครั้ง เนื่องจากแนวทางนี้มีความเป็นไปได้ที่จะดำเนินการได้จริง แต่ก่อนจะนำเสนอเป็นแนวทางอย่างเป็นทางการ จำเป็นต้องมีข้อมูลทางวิชาการที่ชัดเจนรองรับก่อน

อว.หนุนตรวจพิสูจน์สารหนูข้ามแดน เสนอสร้างฝายดักตะกอนแก้ปัญหาต้นน้ำ

อว.หนุนตรวจพิสูจน์สารหนูข้ามแดน เสนอสร้างฝายดักตะกอนแก้ปัญหาต้นน้ำ

ส่วนการแก้ไขปัญหาพื้นที่ต้นน้ำ นายยศชนัน กล่าวว่า หารือร่วมกับ นายสีหศักดิ์ และกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เพื่อให้เข้ามาเป็นเจ้าภาพหลักในการดำเนินการ ขณะที่กระทรวง อว. พร้อมสนับสนุนการตรวจวิเคราะห์ทางห้องปฏิบัติการ และตรวจสอบมาตรฐานคุณภาพน้ำในแต่ละจุด เพื่อให้มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ ยืนยันแหล่งที่มาของสารปนเปื้อน รวมถึงตรวจสอบว่าสารที่พบในพื้นที่ต้นน้ำและปลายน้ำ เป็นชนิดเดียวกันหรือไม่ โดยปัจจุบันมีการบูรณาการความร่วมมือจากนักวิชาการหลายหน่วยงาน

การที่จะไปพูดคุยกันต้องมีหลักฐานที่ชัดเจนและแน่นอน เพราะเกี่ยวข้องกับผลทางกฎหมายและการลงทุนจากต่างประเทศ หากสามารถยืนยันข้อมูลได้ ก็จะนำไปใช้ในการหารือบนเวทีนานาชาติ เพราะแม่น้ำเป็นทรัพยากรที่ทุกฝ่ายต้องใช้ร่วมกัน

นายชูชีพ พงษ์ไชย ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงราย กล่าวถึงการแก้ปัญหาสารพิษข้ามพรมแดน ที่ผ่านมาประสานพูดคุยกับ นายติ้น เหว่ ต่ง ผู้ว่าราชการจังหวัดท่าขี้เหล็ก ประเทศเมียนมา ทำหนังสือไปแล้ว โดยอยู่ระหว่างรอคำตอบ

ชูชีพ พงษ์ไชย ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงราย

ชูชีพ พงษ์ไชย ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงราย

นายกรัฐมนตรีประสานเพื่อขอให้ผู้ว่าราชการจังหวัดท่าขี้เหล็ก ช่วยดูสาเหตุที่ดูแลแม่น้ำสายร่วมกันว่าสาเหตุเกิดจากอะไร เพื่อให้ประเทศไทยเตรียมพร้อมรับมือและดูแลประชาชนได้

น.ส.กัลยา บุญสง่า ผู้อำนวยการศูนย์วิจัยข้าวเชียงราย กล่าวถึงการตรวจพบสารหนูในข้าว จากกรณีสารพิษข้ามพรมแดน ว่า ข้าวที่ผลิตใน จ.เชียงรายยังอยู่ในเกณฑ์มาตรฐานและปลอดภัยสำหรับการบริโภค โดยอ้างอิงผลการตรวจวิเคราะห์ตัวอย่างทางวิทยาศาสตร์ จากศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ ซึ่งการตรวจสอบยังไม่พบสารหนูเกินค่ามาตรฐาน จึงสามารถบริโภคได้

กัลยา บุญสง่า ผู้อำนวยการศูนย์วิจัยข้าวเชียงราย

กัลยา บุญสง่า ผู้อำนวยการศูนย์วิจัยข้าวเชียงราย

ผู้อำนวยการศูนย์วิจัยข้าวเชียงราย กล่าวต่อว่า เพื่อสร้างความมั่นใจในการเพาะปลูกรอบใหม่ จะต้องตรวจสอบคุณภาพน้ำ ที่จะนำเข้าสู่แปลงเกษตร รวมถึงเก็บตัวอย่างดินและน้ำ เพื่อติดตามปริมาณสารปนเปื้อน และให้ความรู้แก่เกษตรกรเกี่ยวกับแนวทางลดความเสี่ยง จากการตกค้างของสารพิษในพื้นที่เกษตรกรรม

ห่วงผลกระทบภาคเกษตร เสนอแผนแก้ปัญหา 5 ปี

ดร.สืบสกุล กิจนุกร สำนักวิชานวัตกรรมสังคม มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง ทำจดหมายเปิดผนึกถึง ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีฯ นายสุริยะ จึงรุ่งเรืองกิจ รมว.เกษตรและสหกรณ์ และ น.ส.ปิยะรัฐชย์ ติยะไพรัช รมช.เกษตรและสหกรณ์ เพื่อสะท้อนผลกระทบจากปัญหาแม่น้ำกก สาย รวก และโขง ปนเปื้อนสารโลหะหนัก ซึ่งกำลังส่งผลต่อภาคเกษตรและความมั่นคงทางอาหาร

อว.หนุนตรวจพิสูจน์สารหนูข้ามแดน เสนอสร้างฝายดักตะกอนแก้ปัญหาต้นน้ำ

อว.หนุนตรวจพิสูจน์สารหนูข้ามแดน เสนอสร้างฝายดักตะกอนแก้ปัญหาต้นน้ำ

จดหมายเปิดผนึกระบุว่า ตั้งแต่เดือนธันวาคม 2568 สำนักงานเกษตรแม่อาย และศูนย์วิจัยและพัฒนาการเกษตรแม่อาย จ.เชียงใหม่ เก็บตัวอย่างผลผลิตทางการเกษตรจากพื้นที่ ต.ท่าตอน และ ต.แม่อาย ซึ่งเป็นพื้นที่ริมแม่น้ำกก ที่มีประวัติน้ำท่วม พบผักและผลไม้ 24 ชนิด มีสารหนู ตะกั่ว และแคดเมียม เกินค่ามาตรฐานความปลอดภัยในการบริโภค โดยผลผลิตบางส่วนถูกจำหน่ายทั้งในประเทศและต่างประเทศ เช่น มาเลเซีย สิงคโปร์ และญี่ปุ่น

อว.หนุนตรวจพิสูจน์สารหนูข้ามแดน เสนอสร้างฝายดักตะกอนแก้ปัญหาต้นน้ำ

อว.หนุนตรวจพิสูจน์สารหนูข้ามแดน เสนอสร้างฝายดักตะกอนแก้ปัญหาต้นน้ำ

นอกจากนี้ ยังมีความเสี่ยงจากการใช้น้ำในลุ่มแม่น้ำกก สาย และรวก เพื่อการเกษตร โดยเฉพาะพื้นที่นาข้าวรวมกว่า 1 แสนไร่ ซึ่งกรมชลประทานเป็นผู้จัดสรรน้ำให้เกษตรกรใช้ในการทำนาปีและนาปรัง

อว.หนุนตรวจพิสูจน์สารหนูข้ามแดน เสนอสร้างฝายดักตะกอนแก้ปัญหาต้นน้ำ

อว.หนุนตรวจพิสูจน์สารหนูข้ามแดน เสนอสร้างฝายดักตะกอนแก้ปัญหาต้นน้ำ

ข้อมูลในจดหมายเปิดผนึก ระบุว่า พื้นที่นาข้าวลุ่มแม่น้ำกกมีประมาณ 58,723 ไร่ ครอบคลุม 3 อำเภอ 9 ตำบล ส่วนลุ่มแม่น้ำสายและแม่น้ำรวกมีพื้นที่นาข้าวประมาณ 60,500 ไร่ ครอบคลุม 5 ตำบลใน อ.แม่สาย ทำให้เกษตรกรกังวลว่า จะสามารถใช้น้ำจากแม่น้ำดังกล่าวเพื่อทำนาปรัง ที่กำลังจะเริ่มในเดือนธันวาคมได้หรือไม่

ขณะเดียวกัน ผลการตรวจดินเพาะปลูก และเมล็ดข้าวในฤดูกาลผลิต 2568/2569 ตามข้อมูลที่ระบุในเอกสาร พบการปนเปื้อนเกินค่ามาตรฐาน โดยนาข้าวลุ่มแม่น้ำกกพบสารหนูในเมล็ดข้าว 7 จุด จาก 20 จุด และสารตะกั่ว 1 จุด ส่วนพื้นที่ลุ่มแม่น้ำสายและแม่น้ำรวก พบสารหนูในดินเกษตรกร 11 จุด จาก 20 จุด และพบสารหนูในเมล็ดข้าว 16 จุด จาก 20 จุด รวมถึงสารตะกั่ว 1 จุด

ดร.สืบสกุล ระบุว่า ปัญหาดังกล่าวไม่เพียงกระทบต่อความปลอดภัยของผลผลิต แต่ยังสร้างความเสียหายทางเศรษฐกิจให้เกษตรกร ทั้งการถูกกดราคาสินค้า การระงับการปลูกพืชเศรษฐกิจเพื่อส่งออก และความเสี่ยงที่ผู้บริโภค จะได้รับสารโลหะหนักจากอาหารที่ปนเปื้อน

ดร.สืบสกุล เสนอให้กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เร่งจัดตั้งคณะกรรมการร่วมระดับชาติ โดยเปิดให้ภาครัฐ นักวิชาการ ภาคประชาสังคม กลุ่มเกษตรกร และองค์กรผู้บริโภค มีส่วนร่วมกำหนดนโยบายและแผนแก้ไขปัญหา

พร้อมจัดทำนโยบายและแผนดำเนินงานระยะอย่างน้อย 5 ปี ครอบคลุม 5 ด้าน ได้แก่ การตรวจสอบและเฝ้าระวังการปนเปื้อนในภาคเกษตร การเยียวยาเกษตรกร การฟื้นฟูดินปนเปื้อน การจัดหาแหล่งน้ำทดแทน และการจัดสรรงบประมาณอย่างเพียงพอ

นอกจากนี้ ยังเสนอให้จัดทำแผนที่ความเสี่ยงพื้นที่เกษตรกรรม ด้วยระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ หรือ GIS แบ่งพื้นที่เป็นโซนสีเขียว สีเหลือง และสีแดง เพื่อจำแนกพื้นที่ปลอดภัย พื้นที่เฝ้าระวัง และพื้นที่ปนเปื้อนที่ต้องเข้าสู่กระบวนการฟื้นฟู

อีกประเด็นสำคัญคือ การจัดหาแหล่งน้ำสำรองให้เกษตรกร โดยเฉพาะพื้นที่ปลูกข้าวนาปรังในลุ่มแม่น้ำกกและแม่น้ำสาย รวมถึงส่งเสริมการใช้น้ำบาดาลพลังงานแสงอาทิตย์และเร่งสร้างอ่างเก็บน้ำในพื้นที่

พร้อมกันนี้ ยังเสนอให้เปิดเผยผลตรวจสารปนเปื้อน ต่อสาธารณะอย่างโปร่งใส จัดตั้งศูนย์ตรวจสารโลหะหนักประจำจังหวัดเชียงรายและเชียงใหม่ เพื่อให้สามารถตรวจสอบดิน น้ำ ผลผลิตทางการเกษตร และสัตว์น้ำได้รวดเร็วขึ้น

ดร.สืบสกุล กิจนุกร สำนักวิชานวัตกรรมสังคม มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง

ดร.สืบสกุล กิจนุกร สำนักวิชานวัตกรรมสังคม มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง

ต้องการให้รัฐบาลเร่งดำเนินการ เพื่อปกป้องห่วงโซ่สินค้าเกษตรและห่วงโซ่อาหาร ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญของความมั่นคงทางอาหารของประเทศไทย

รายงาน : โกวิทย์ บุญธรรม ผู้สื่อข่าวไทยพีบีเอส ศูนย์ข่าวภาคเหนือ

อ่านข่าว :

ราคาข้าวฟื้น เกษตรกรพอใจ "ศุภจี" จี้ก.เกษตรฯลดต้นทุนเพิ่มผลผลิต

ไทยเสนอ 3 แนวทางรับมือความท้าทายโลก ย้ำ "อาเซียน" ต้องเป็นหนึ่งเดียว

หอการค้าฯ ชง 6 วาระใหญ่ ปลดล็อกเศรษฐกิจไทย ดันโตไม่ต่ำกว่า 3%