วันนี้ (16 พ.ย.2569) นายภัทรพงษ์ ลีลาภัทร์ สส.เชียงใหม่ เขต 8 พรรคประชาชน และประธานคณะอนุกรรมาธิการพิจารณาศึกษามลพิษทางน้ำข้ามแดน เปิดเผยความคืบหน้าการติดตามปัญหาสารพิษปนเปื้อนในแม่น้ำสายสำคัญ
โดยระบุว่า คณะอนุกรรมาธิการฯ ได้เพิ่มข้อมูลการนำเข้าและส่งออกแร่ของประเทศไทยลงในเว็บไซต์ waterpollution.disaster-mp.org ซึ่งเดิมรวบรวมผลตรวจสารเคมีในน้ำ ตะกอนดิน พืชผัก ข้าว และร่างกายประชาชน รวมถึงพิกัดพื้นที่เหมืองต้นทางที่สามารถตรวจสอบผ่านภาพถ่ายดาวเทียมได้
ข้อมูลใหม่นี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ประชาชนและหน่วยงานรัฐเห็นภาพการค้าแร่ของไทยว่า มีการนำเข้าแร่ชนิดใดในปริมาณมาก และแร่ประเภทใดที่นำเข้ามาเพื่อส่งออกต่อไปยังประเทศที่สาม โดยพบว่าแร่ที่ไทยนำเข้าสูงสุด 5 อันดับ ได้แก่ พลวง ดีบุก แมงกานีส ตะกั่ว และทองแดง ส่วนแร่หายากหรือแรร์เอิร์ธ แม้มีปริมาณนำเข้าไม่มากและไม่ได้มาจากเมียนมา แต่มีมูลค่าทางเศรษฐกิจสูง
พลวงนำเข้าจากเมียนมาพุ่งกว่า 6.8 หมื่นตัน
นายภัทรพงษ์ยกตัวอย่างแร่พลวง ซึ่งเป็นแร่ที่มีข้อมูลการนำเข้าเพิ่มขึ้นอย่างชัดเจน โดยอ้างอิงสถิติจากกรมศุลกากร พบว่าในช่วงปี 2560-2566 ไทยนำเข้าแร่พลวงเฉลี่ยปีละประมาณ 2,000-6,000 ตัน ก่อนเพิ่มขึ้นอย่างก้าวกระโดดในปี 2567 โดยนำเข้าจากเมียนมา 42,217 ตัน คิดเป็นมูลค่า 2,865 ล้านบาท และในปี 2568 เพิ่มขึ้นเป็น 68,923 ตัน มูลค่า 8,440 ล้านบาท
นายภัทรพงษ์ตั้งข้อสังเกตว่า ช่วงเวลาที่ปริมาณนำเข้าแร่พลวงเพิ่มขึ้นอย่างมาก ตรงกับช่วงที่แม่น้ำหลายสายในประเทศไทยซึ่งมีต้นน้ำอยู่ในพื้นที่ทำเหมืองเกิดปัญหาสารพิษปนเปื้อน จึงเห็นว่าข้อมูลการค้าแร่ควรถูกนำมาพิจารณาประกอบกับข้อมูลผลตรวจสิ่งแวดล้อมและพิกัดเหมือง เพื่อช่วยตรวจสอบความเชื่อมโยงของปัญหาให้ชัดเจนขึ้น
เมื่อพิจารณาตัวเลขส่งออกแร่พลวง พบว่าในปี 2567 ไทยส่งออก 40,349 ตัน และปี 2568 ส่งออก 71,333 ตัน ซึ่งเป็นปริมาณใกล้เคียงกับยอดนำเข้าในแต่ละปี ภัทรพงษ์มองว่าตัวเลขดังกล่าวสะท้อนความเป็นไปได้ที่ไทยกำลังทำหน้าที่เป็นทางผ่านของแร่จากกลุ่มทุน โดยยังไม่มีกฎหมายและกลไกตรวจสอบแหล่งกำเนิดจากเหมืองต้นทางอย่างเพียงพอ
ประชาชนสามารถตรวจสอบข้อมูลสถิติการนำเข้า-ส่งออกแร่ รวมถึงข้อมูลผลตรวจและพิกัดเหมืองผ่านเว็บไซต์ของคณะอนุกรรมาธิการฯ ได้ที่ waterpollution.disaster-mp.org
"ภัทรพงษ์" เปิดข้อมูลนำเข้า-ส่งออกแร่ ชี้ไทยเป็นแค่ "ทางผ่าน" จี้รัฐควบคุม
จี้รัฐออกกฎหมายตรวจสอบย้อนกลับตลอดห่วงโซ่
นายภัทรพงษ์เรียกร้องให้รัฐบาลเร่งผลักดันกฎหมายควบคุมการนำเข้าแร่ พร้อมจัดทำระบบตรวจสอบย้อนกลับตลอดห่วงโซ่อุปทาน โดยฐานข้อมูลต้องไม่บันทึกเพียงชื่อผู้นำเข้า ผู้ส่งออก ประเทศต้นทางและปลายทาง หรือปริมาณสินค้าเท่านั้น
แต่ต้องระบุให้ได้ว่าแร่มาจากเหมืองใด มีระบบจัดการกากของเสียและสารพิษอย่างไร ใครเป็นผู้ขนส่ง นำไปจัดเก็บที่ไหน โรงแต่งแร่ใดเป็นผู้ดำเนินการ ผ่านกระบวนการแปรรูปอย่างไร และถูกส่งต่อไปยังพื้นที่ใดในประเทศ ก่อนส่งออกในรูปแบบใดและไปยังประเทศใด
การมีข้อมูลครบถ้วนจะทำให้รัฐสามารถติดตามแร่แต่ละล็อตได้ตั้งแต่ต้นทางถึงปลายทาง และตรวจสอบความรับผิดชอบของผู้เกี่ยวข้องได้มากขึ้น โดยเฉพาะกรณีแร่ที่มาจากพื้นที่ทำเหมืองซึ่งอาจก่อผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและชุมชนในประเทศเพื่อนบ้าน
ใช้ข้อมูลเจรจาจีน-เมียนมา รับมือแร่ยุทธศาสตร์
นายภัทรพงษ์ระบุว่า ระบบตรวจสอบห่วงโซ่อุปทานที่มีข้อมูลละเอียดและแม่นยำ จะเป็นเครื่องมือสำคัญในการเจรจาทางการทูตกับรัฐบาลเมียนมาและจีน เพื่อแก้ปัญหาสารพิษข้ามแดน โดยไทยสามารถนำหลักฐานเกี่ยวกับแหล่งกำเนิดแร่และเส้นทางการค้าไปแสดงให้เห็นข้อเท็จจริง แทนการเจรจาที่ขาดข้อมูลรองรับ
นอกจากนี้ ยังเป็นช่องทางเรียกร้องให้จีนปฏิบัติตามมาตรฐานและกฎหมายที่มีอยู่แล้ว รวมถึงนโยบายห่วงโซ่อุปทานสีเขียว หรือ Green Supply Chain ที่จีนประกาศต่อประชาคมโลก ซึ่งให้ความสำคัญกับความรับผิดชอบต่อสิ่งแวดล้อมตลอดกระบวนการผลิตและจัดหาวัตถุดิบ
นายภัทรพงษ์ยังเตือนว่า ความต้องการแร่ธาตุยุทธศาสตร์ของประเทศมหาอำนาจอาจเพิ่มแรงกดดันต่อประเทศที่มีทรัพยากรและเส้นทางการค้าแร่ในอนาคต ไทยจึงจำเป็นต้องมีฐานข้อมูลและระบบกำกับดูแลที่พร้อมรับมือ ไม่ใช่เพียงแก้ปัญหามลพิษที่เกิดขึ้นแล้วเท่านั้น
พร้อมเปรียบสถานการณ์ว่า ปัจจุบันประเทศไทยเหมือนมีบ่อน้ำพิษขนาดใหญ่ตั้งอยู่หน้ารั้วบ้าน ทุกฝ่ายต่างต้องการผลประโยชน์จากทรัพยากรในพื้นที่ แต่หากไม่มีระบบบริหารจัดการที่ดี ไทยและประชาชนจะกลายเป็นผู้แบกรับขยะและมลพิษตกค้าง จึงต้องวางแผนแก้ปัญหาในเชิงโครงสร้าง ทั้งจัดการวิกฤตที่เกิดขึ้นในปัจจุบันและป้องกันไม่ให้ผลกระทบขยายวงกว้างในระยะยาว
อ่านข่าว :
ชาวสวนอ่วมราคาลำไยนอกฤดูตกต่ำจี้รัฐเร่งหาตลาดสำรอง-เจรจาจีน
ปภ.เตือน 15 จังหวัด ภาคกลาง-ภาคใต้ เสี่ยงน้ำท่วมฉับพลัน น้ำป่า 18-22 พ.ย.
"สุดารัตน์" ลุ้นฝ่ายค้านงัดหลักฐานศึกซักฟอก-ซัด ปธ.สภา ไม่แม่นข้อบังคับ
