คลิปม็อบไล่ กกต. แท้จริงคือเหตุการณ์ “ฌาปนกิจ สว.” เมื่อปี 66
Thai PBS Verify พบแหล่งที่มาของข่าวบิดเบือนจาก: TIKTOK
ภาพ TIKTOK ชื่อ ppannnpunpunchanodomm แชร์คลิปภาพบรรยากาศม๊อบบริเวณ อนุสาวรีย์ประชาธิปไตย พร้อมระบุว่า “#พรรคประชาชน #กกตมีไว้ทําไม #กกตชุดนี้แปลกๆ ” ประชาธิปไตย
Thai PBS Verify พบ TIKTOK ชื่อ ppannnpunpunchanodomm แชร์คลิปภาพบรรยากาศม็อบบริเวณ อนุสาวรีย์ประชาธิปัตย์ พร้อมระบุว่า
“#พรรคประชาชน #กกตมีไว้ทําไม #กกตชุดนี้แปลกๆ ”
ประชาธิปไตย
ซึ่งโพสต์ดังกล่าวมีการแสดงความรู้สึก 35,400 ครั้ง การแสดงความคิดเห็น 181 ครั้ง เก็บบันทึก 842 ครั้ง และมีการแชร์ไปกว่า 1,553 ครั้ง ซึ่งส่วนใหญ่เป็นคอมเมนต์วิจารณ์การเลือกตั้งวันที่ 8 ก.พ. 69
คลิปเหตุการณ์เก่าหรือเป็นภาพเหตุการณ์ใหม่ ?
Thai PBS Verify ตรวจสอบด้วยเครื่องมือตรวจสอบภาพ Google Lens พบว่าไปตรงกับภาพเหตุการณ์ การชุมนุมอนุสาวรีย์ประชาธิปไตย 19 ก.ค. 66 จัดโดย แนวร่วมธรรมศาสตร์และการชุมนุม ภายใต้ชื่อ “19 กรกฎา วันฌาปนกิจ ส.ว.” มีการทำกิจกรรมเชิงสัญลักษณ์ ปราศรัย และแสดงความไม่พอใจต่อมติรัฐสภาที่ไม่ให้เสนอชื่อ พิธา ลิ้มเจริญรัตน์ เป็นนายกรัฐมนตรีรอบสอง โดยแกนนำและนักการเมืองรวมถึง พริษฐ์ วัชรสินธุ อานนท์ นำภา และ อมรัตน์ โชคปมิตต์กุล ร่วมสังเกตการณ์หรือปราศรัย เนื้อหาหลักสะท้อนการเรียกร้องให้เคารพเสียงประชาชน วิจารณ์บทบาท สว. และกระบวนการทางการเมือง พร้อมประกาศข้อเรียกร้อง 3 ประเด็นต่อ สว. และพรรคฝ่ายประชาธิปไตย ก่อนปิดกิจกรรมด้วยการวางดอกไม้จันทน์ เผาโลงเชิงสัญลักษณ์ และยุติการชุมนุมเวลาประมาณ 22.30 น.
ภาพเปรียบเทียบเหตุการณ์ชุมนุมด้านซ้ายเป็นของคลิป ส่วนด้านขวาเป็นของ เจาะลึกทั่วไทย Inside Thailand
สถานการณ์การชุมนุมเป็นอย่างไร ?
เมื่อวันที่ 15 ก.พ. 69 แนวร่วมธรรมศาสตร์และการชุมนุม และเครือข่ายภาคประชาชนจัดกิจกรรม “นับใหม่อาจไม่พอ กกต.ต้องชดใช้” บริเวณ หอศิลปวัฒนธรรมกรุงเทพมหานคร เพื่อเรียกร้องความรับผิดชอบจาก คณะกรรมการการเลือกตั้ง ต่อการเลือกตั้ง 8 ก.พ. 69 ที่กลุ่มมองว่าไม่โปร่งใส โดยมีไฮไลต์เป็นการจำลองประชามติถอดถอน กกต. ด้วยคูหาและหีบเลือกตั้งจำลอง เปิดให้ลงคะแนนประมาณ 2 ชั่วโมงก่อนปิดหีบและนับคะแนน พร้อมอ่านแถลงการณ์ชี้ข้อกังวลเรื่องกระบวนการนับคะแนน การจัดการบัตร และรหัสบนบัตรเลือกตั้งที่อาจกระทบความลับของผู้ลงคะแนน พร้อมนัดรวมตัวอีกครั้งวันที่ 16 ก.พ. เวลา 10.00 น. ที่ กกต. เพื่อเรียกร้องให้เปิดเผยข้อมูลและชี้แจงข้อสงสัยต่อสาธารณะอย่างครบถ้วน
เรื่องจริงเป็นอย่างไร ?
Thai PBS Verify ตรวจสอบพบว่าคลิปดังกล่าวเป็นการบิดเบือนข้อมูล โดยใช้คลิปเหตุการณ์การชุมนุมเมื่อ วันที่ 19 ก.ค. 66 มาเผยแพร่ในช่วงที่มีประเด็นเกี่ยวกับการเลือกตั้งช่วงวันที่ 8 ก.พ. 69 ขณะเดียวกัน เมื่อวันที่ 15 ก.พ. 69 มีการนำเสนอข่าว แนวร่วมธรรมศาสตร์และการชุมนุม และเครือข่ายภาคประชาชนจัดกิจกรรม “นับใหม่อาจไม่พอ กกต.ต้องชดใช้” บริเวณ หอศิลปวัฒนธรรมกรุงเทพมหานคร เช่นกัน
กระบวนการตรวจสอบ
- ตรวจสอบด้วยเครื่องมือตรวจสอบภาพ Google lens : เมื่อใช้เครื่องมือตรวจสอบภาพ Google Lens พบว่า เป็นภาพเหตุการณ์ การชุมนุมอนุสาวรีย์ประชาธิปไตยเมื่อวันที่ 19 ก.ค. 66 ไม่ใช่เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในเดือนก.พ. 69
- ตรวจสอบแหล่งข้อมูล: พบว่ามีการนำเสนอข่าว แนวร่วมธรรมศาสตร์และการชุมนุม และเครือข่ายภาคประชาชนจัดกิจกรรม “นับใหม่อาจไม่พอ กกต.ต้องชดใช้” บริเวณ หอศิลปวัฒนธรรมกรุงเทพมหานคร เมื่อวันที่ 15 ก.พ. 69
ผลกระทบเมื่อได้รับข้อมูลเท็จ
- ทำลายความเชื่อมั่นในกระบวนการประชาธิปไตย: การแชร์ภาพม็อบพร้อมข้อความ “กกต. มีไว้ทำไม” ในช่วงที่ผลเลือกตั้งยังไม่นิ่ง ยิ่งตอกย้ำความระแวงของประชาชนต่อองค์กรอิสระ ข้อมูลเท็จนี้อาจทำให้คนเชื่อไปแล้วว่า “มีการโกงเกิดขึ้นจริงจนคนต้องลงถนน” ทั้งที่เหตุการณ์ในคลิปเกิดขึ้นจากประเด็น สว. ในอดีต
- กระตุ้นความขัดแย้งและความรุนแรง: ข้อมูลที่บิดเบือนมักทำงานกับ “อารมณ์” มากกว่า “เหตุผล” เมื่อคนเห็นภาพการชุมนุมขนาดใหญ่ (จากคลิปเก่า) จะเกิดความรู้สึกร่วมว่าสถานการณ์กำลังวิกฤต ซึ่งอาจกระตุ้นให้คนตัดสินใจออกมาบนท้องถนนจริง ๆ จนเกิดการเผชิญหน้า หรือสร้างความเกลียดชังระหว่างกลุ่มที่มีความเห็นต่างทางการเมืองให้รุนแรงขึ้น
- ทำให้ “ความจริง” ถูกกลบ: เมื่อสังคมเต็มไปด้วยข่าวปลอมที่ถูกจับได้บ่อยครั้ง จะเกิดสภาวะ “เหนื่อยล้าต่อข้อมูล” ทำให้ประชาชนเริ่มไม่เชื่อถือสื่อกระแสหลักหรือข่าวจริงที่ออกมาภายหลัง สิ่งที่น่ากลัวที่สุดคือเมื่อเกิดเหตุการณ์วิกฤตจริง ประชาชนอาจจะตั้งแง่ว่า “เป็นเฟกนิวส์หรือเปล่า?” จนสายเกินกว่าจะรับมือ
ข้อแนะนำเมื่อได้ข้อมูลเท็จนี้ ?
- หยุดเช็ก ก่อน กดแชร์ : เมื่อเห็นคลิปม็อบหรือเหตุการณ์ที่ดูรุนแรง/เร่งด่วน ให้ตั้งสติและสังเกต สภาพแวดล้อมในคลิป ก่อน
- ป้ายข้อความ: ในคลิปมีชื่อพรรค ชื่อบุคคล หรือตัวเลขปี พ.ศ. ที่ไม่ตรงกับปัจจุบันหรือไม่ ? (เช่น ป้าย “โหวตพิธา” ในขณะที่ปี 2569 เป็นยุคพรรคประชาชน)
- การแต่งกายและสภาพอากาศ: เสื้อผ้าที่คนใส่ หรือสภาพท้องฟ้าในวันนั้น ตรงกับสภาพอากาศปัจจุบันจริงหรือไม่ ?
- โลโก้สื่อ: ดูว่ามุมจอมีโลโก้สำนักข่าวที่มีวันที่ระบุไว้ชัดเจนหรือไม่
- สังเกต “แหล่งที่มา” ของผู้โพสต์
- ใครเป็นคนลง ?: บัญชีนั้นเป็นบัญชีทางการ (Verified) หรือเป็นบัญชีอวตารที่เพิ่งสร้างใหม่ ?
- ใช้ภาษาแบบไหน?: ข้อมูลเท็จมักใช้ภาษาที่เร้าอารมณ์มากเกินไป เช่น “ด่วนที่สุด!”, “แชร์ให้โลกรู้!”, “โกงชัด ๆ!” เพื่อให้เรากดแชร์ด้วยความโกรธโดยไม่ทันคิด
- ใช้เครื่องมือ “ค้นหาด้วยภาพ”
- หากเป็นคลิปใน TikTok หรือ Facebook ให้ลองบันทึกหน้าจอ (Screenshot) จังหวะสำคัญของคลิป แล้วนำไปค้นหาใน Google Images
