Profile icon

คลิปอ้างพายุปกคลุมประเทศไทย แท้จริงสร้างจาก AI

ข่าวปลอมDateClock icon16:55|วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีViews0
Thai PBS Verify ตรวจสอบคลิปวิดีโอที่อ้างว่าพายุเข้าปกคลุมประเทศไทย พบต้นทางจากบัญชี Facebook ใช้ภาษากัมพูชาเผยแพร่ ยอดเข้าชมกว่า 2 แสนครั้ง ผลการตรวจสอบด้วยเครื่องมือ AI และการวิเคราะห์เฟรมภาพชี้ชัดว่า คลิปมีแนวโน้มถูกสร้างด้วย AI สูงถึง 99% และบางส่วนของภาพยังแสดงความผิดปกติชัดเจน ข้อมูลดังกล่าวจึงไม่ใช่เหตุการณ์จริง และอาจทำให้ประชาชนตื่นตระหนกหรือเข้าใจผิดได้

Thai PBS Verify พบแหล่งที่มาจาก: Facebook

ภาพบัญชีผู้ใช้รายหนึ่งเผยแพร่คลิปวิดีโออ้างว่าเป็นเหตุการณ์พายุในประเทศไทย

Thai PBS Verify พบคลิปวิดีโอของบัญชีผู้ใช้ Facebook รายหนึ่ง อ้างเป็นภาษากัมพูชาในคำอธิบายคลิป ว่าพายุเริ่มเข้าปกคลุมประเทศไทย จนทำให้มีจำนวนผู้เข้าชมกว่า 200,000 ครั้ง ปรากฏยอดถูกใจกว่า 6,000 ครั้ง และแชร์ต่ออีก 1,000 ครั้ง ถูกเผยแพร่เมื่อวันที่ 27 พ.ย. 68

ระบุคำอธิบายว่า

ព្យុះតាមយកប្រទេសសៀមហើយ  

ซึ่งเมื่อแปลเป็นภาษาไทยด้วย Google Translate มีความหมายว่า 

พายุเริ่มเข้าปกคลุมสยามแล้ว

คลิปดังกล่าวเป็นเหตุการณ์จริงหรือไม่ ?

เมื่อนำภาพส่วนหนึ่งในวิดีโอดังกล่าวไปตรวจสอบโดยใช้ Google Lens ไม่พบผลการค้นหาร่องรอยทางดิจิทัลแต่อย่างใด แต่เมื่อนำคลิปวิดีโอดังกล่าวไปตรวจสอบด้วยเครื่องมือตรวจสอบ AI จากเว็บไซต์ Hive moderation ผลผลลัพธ์ระบุว่าคลิปดังกล่าวมีแนวโน้มสร้างจาก AI 99%

ผลลัพธ์การตรวจสอบด้วยเครื่องมือตรวจสอบเนื้อหา AI จากเว็บไซต์ Hive moderation ระบุว่าคลิปดังกล่าวมีแนวโน้มสร้างจาก AI 99% และมีแนวโน้มเพียง 22% ที่ดูเหมือนไม่ได้สร้างจาก AI เท่านั้น

เช่นเดียวกับผลการตรวจสอบจากเครื่องมือตรวจสอบภาพ AI จากเว็บไซต์ AI Or Not ระบุว่า ภาพส่วนหนึ่งในคลิปดังกล่าวสร้างจาก AI

(ผลการตรวจสอบระบุเป็นข้อความด้านขวาล่าวของภาพ) ภาพผลการตรวจสอบจากเครื่องมือตรวจสอบภาพ AI จากเว็บไซต์ AI Or Not ระบุว่าภาพส่วนหนึ่งในคลิปดังกล่าวมีแนวโน้มสร้างจาก AI

สังเกตอย่างไรว่าวิดีโอถูกสร้างด้วย AI ?

เมื่อเปรียบเทียบคีย์เฟรมหลายช่วงของคลิป จะพบความผิดปกติอย่างชัดเจน แม้ช่วงเวลาห่างกันเพียงประมาณ 8 วินาที และไม่มีการแพนกล้องมากนัก แต่สภาพแวดล้อมในเฟรมกลับเปลี่ยนไปจากเดิมอย่างเห็นได้ชัด

ภาพบันทึกหน้าจอของคลิปที่อ้างว่าเกิดพายุในไทย เมื่อคีย์เฟรมหลายช่วงของคลิป จะพบความผิดปกติอย่างชัดเจน แม้ช่วงเวลาห่างกันเพียงประมาณ 8 วินาที แต่สภาพแวดล้อมในเฟรมกลับเปลี่ยนไปจากเดิมอย่างเห็นได้ชัด

เรื่องจริงเป็นอย่างไร ?

จากการตรวจสอบข้อเท็จจริงพบว่า คลิปวิดีโอที่อ้างว่าพายุขนาดใหญ่กำลังปกคลุมประเทศไทยนั้น ไม่มีหลักฐานยืนยันว่าเป็นเหตุการณ์จริง ไม่ปรากฏข้อมูลระบุตำแหน่ง เวลา หรือพื้นที่เกิดเหตุ อีกทั้งการค้นหาร่องรอยภาพผ่าน Google Lens ก็ไม่พบการเผยแพร่จากแหล่งอื่นมาก่อน จึงมีความเป็นไปได้สูงว่า ไม่ใช่ภาพจากสถานการณ์จริง ขณะเดียวกันเมื่อส่งคลิปเข้าสู่ระบบวิเคราะห์เนื้อหา AI ผลประเมินชี้ชัดว่า มีความเป็นไปได้ถึง 99% ว่าเป็นวิดีโอที่สร้างด้วย AI

Verification Documentกระบวนการตรวจสอบ

  1. ตรวจสอบร่องรอยดิจิทัล (Reverse Image Search): นำภาพจากวิดีโอเข้า Google Lens ไม่พบร่องรอยหรือการเผยแพร่ก่อนหน้าในแพลตฟอร์มอื่น
  2. ตรวจสอบด้วยเครื่องมือตรวจจับ AI อย่าง Hive Moderation ผลประเมินระบุมีความเป็นไปได้ 99% ว่าเป็นภาพวิดีโอที่สร้างจาก AI
  3. วิเคราะห์องค์ประกอบภาพ: เมื่อจับภาพเฟรมต่างช่วงเวลาห่างเพียง 8 วินาที พบวัตถุ สิ่งปลูกสร้าง และฉากหลังเปลี่ยนรูปทรงผิดธรรมชาติ

ผลกระทบจากข้อมูลเท็จเหล่านี้

  • ทำให้ประชาชนเกิดความตื่นตระหนกโดยไม่มีข้อมูลจริง: เมื่อเห็นภาพพายุรุนแรงที่ดูสมจริง ผู้ชมอาจเข้าใจว่าเป็นเหตุการณ์ที่กำลังเกิดขึ้นจริง ส่งผลให้เกิดความวิตกกังวลต่อความปลอดภัย แม้จะไม่มีประกาศเตือนภัยหรือข้อมูลจากหน่วยงานทางการก็ตาม
  • ส่งต่อข้อมูลผิดพลาดในช่วงภัยพิบัติ: กระทบการรับมือของสังคม
    หากข้อมูลปลอมถูกแชร์จำนวนมากในเวลาเดียวกัน อาจทำให้ประชาชนสับสน ไม่รู้ว่าข้อมูลไหนจริงหรือต้องเชื่อจากที่ใด
  • เสี่ยงต่อการถูกใช้สร้างกระแสความกลัว เกลียดชัง: เนื่องจากบัญชีเผยแพร่ใช้ภาษากัมพูชาในการส่งต่อข้อมูล และมีชาวกัมพูชามาคอมเมนต์ลักษณะ Hate Speech อาจนำไปสู่ชนวนให้เกิดความขัดแย้งเชิงสังคมได้ง่ายขึ้น

 

Guidelinesข้อแนะนำเมื่อได้ข้อมูลเท็จนี้ ?

1) ตรวจสอบย้อนกลับด้วย Google Lens หรือ Reverse Image Search
ก่อนแชร์ควรนำเฟรมจากคลิปหรือภาพหน้าจอไปค้นหาที่มาบนแพลตฟอร์มค้นหาภาพ เพื่อดูว่ามีการเผยแพร่ในบริบทอื่นหรือไม่ หากภาพไม่พบในอดีต หรือพบใช้ประกอบเหตุการณ์ในต่างประเทศช่วงอื่น แสดงว่ามีความเสี่ยงสูงที่จะเป็นสื่อปลอมที่ดัดแปลงหรือผลิตขึ้นใหม่

2) เช็กความผิดปกติของภาพ เช่น เส้นโครงสร้างเบี้ยว วัตถุละลาย รายละเอียดเปลี่ยนเอง
ภาพจาก AI มักมีลักษณะผิดธรรมชาติ เช่น อาคารบิดเบี้ยว รายละเอียดพื้นหลังวนซ้ำ วัตถุบางจุดหายไประหว่างเฟรม หรือสิ่งก่อสร้างอยู่ผิดสัดส่วน หากพบความแปลกตาแบบนี้ควรระมัดระวังเป็นพิเศษ

3) ดูแหล่งที่มาไม่แชร์หากมาจากบัญชีไม่ระบุตัวตนหรือแหล่งไม่มีความน่าเชื่อถือ ตรวจสอบก่อนว่าโพสต์มาจากผู้ใช้ทั่วไปที่ไม่ได้ระบุสถานที่ถ่าย ไม่มีข้อมูลประกอบ หรือไม่มีการอ้างอิงหน่วยงานที่ตรวจสอบได้ หากเป็นบัญชีที่เพิ่งสร้างหรือเน้นโพสต์คอนเทนต์เร้าอารมณ์ ควรเลี่ยงการแชร์จนกว่าจะได้รับการตรวจสอบจากแหล่งข้อมูลที่เชื่อถือได้

4) ใช้เครื่องมือตรวจจับ AI เพิ่มเติมประกอบก่อนเชื่อ ในกรณีที่ภาพดูสมจริงควรนำไปตรวจด้วยแพลตฟอร์มจำแนกภาพ/วิดีโอ AI เช่น Hive moderation หรือ AI-detect tools อื่น ๆ เพื่อวิเคราะห์ความน่าจะเป็นในการถูกสร้างด้วย AI การอ้างอิงหลายแหล่งจะช่วยยืนยันได้ว่าเนื้อหานั้นเชื่อถือได้มากน้อยเพียงใด

5) รอการยืนยันจากกรมอุตุฯ หรือหน่วยงานรัฐที่เกี่ยวข้องก่อนเผยแพร่ ข้อมูลข่าวสารด้านภัยพิบัติจำเป็นต้องเที่ยงตรง หากไม่มีประกาศเตือนจากกรมอุตุนิยมวิทยา หรือศูนย์เตือนภัยพิบัติแห่งชาติ ควรงดแชร์ไว้ก่อนจนกว่าจะมีการยืนยันจากหน่วยงานที่รับผิดชอบอย่างเป็นทางการ เพื่อป้องกันความตื่นตระหนกในวงกว้าง

 

Verify

แท็กที่เกี่ยวข้อง

Verify

ผู้เขียน

Verify

บทความที่ได้รับความนิยม

Cyber Safe Life : รู้ทันกลลวงให้โลกออนไลน์ปลอดภัยสำหรับทุกคน