ข้ามไปยังเนื้อหาหลัก

มาตรฐานสากลทำอย่างไร? ระบบผลิตน้ำประปา ให้ปราศจากสารหนู

17 พ.ย. 695 นาที5 วันที่แล้ว

จากกรณีตรวจพบสารหนู (Arsenic) ปนเปื้อนในแม่น้ำในภาคเหนือ ด้วยความห่วงใยพี่น้องในพื้นที่ซึ่งได้รับผลกระทบในเรื่องดังกล่าว

Thai PBS Sci & Tech จึงขอนำระบบผลิตน้ำประปา ให้ปราศจากสารหนูมาตรฐานสากลทำอย่างไรมาเป็นความรู้ให้ได้ทราบ เพื่อเป็นอีกหนึ่งกระบอกเสียงผลิตน้ำประปาปลอดภัยให้พี่น้องประชาชนได้ใช้กัน

มาตรฐานสากลทำอย่างไร? ระบบผลิตน้ำประปา ให้ปราศจากสารหนู

7 ขั้นตอนการผลิตน้ำประปาของการประปาส่วนภูมิภาค (กปภ.)

น้ำประปา เป็นน้ำที่ผ่านขบวนการต่าง ๆ มากมาย กว่าจะมาเป็นน้ำประปาให้แก่ประชาชน ได้นั้น มีขั้นตอนการผลิตหลายขั้นตอน และต้องมีการลงทุนสูงมาก ดังนี้

1. โรงสูบน้ำแรงต่ำสูบน้ำจากแหล่งน้ำดิบ

การสูบน้ำดิบจากแหล่งน้ำธรรมชาติหรือแหล่งน้ำอื่น ที่จัดหาหรือจัดเตรียมไว้ ซึ่งจะมีการตรวจสอบ วิเคราะห์และควบคุมคุณภาพของน้ำดิบอย่างสม่ำเสมอ

2. การใช้ สารส้ม, ปูนขาว และถังกวน

การปรับปรุงคุณภาพน้ำดิบ โดยการใส่สารส้มหรือปูนขาวเพื่อช่วยในการตกตะกอน และปรับค่าความเป็นกรด-ด่างของน้ำดิบ

3. ถังตกตะกอน

น้ำที่ผสมสารส้มหรือปูนขาวแล้ว จะไหลเข้าสู่ถังตกตะกอน เพื่อให้ตะกอนที่มีขนาดเล็กรวมตัวเป็นตะกอนขนาดใหญ่และตกลงสู่ก้นถัง จนได้น้ำที่มีความใสสะอาด

4. ถังกรอง

การกรองเพื่อกำจัดตะกอนหรือสิ่งปนเปื้อนที่มีขนาดเล็กมากอีกครั้ง โดยการกรองด้วยทรายกรองและกรวดกรอง เพื่อให้ได้น้ำที่มีความใสสะอาดอย่างแท้จริง

5. คลอรีน

ใส่คลอรีนลงในน้ำที่ผ่านการกรองแล้ว ในอัตราส่วนที่พอเหมาะเพื่อฆ่าเชื้อโรค แต่ไม่ก่อให้เกิดอันตรายต่อร่างกาย แล้วนำไปเก็บในถังน้ำใสเพื่อรอการสูบจ่าย

6. การควบคุมคุณภาพน้ำประปา

การควบคุมคุณภาพน้ำประปา กปภ. จะตรวจสอบและควบคุมคุณภาพน้ำประปาที่ผลิตอย่างสม่ำเสมอ เพื่อให้ได้น้ำประปาที่ใสสะอาด ปลอดภัย

7. หอถังสูง

การสูบจ่ายน้ำประปาโดยการปล่อยน้ำจากหอถังสูง หรือสูบอัดน้ำเข้าระบบท่อจ่ายน้ำเพื่อเพิ่มแรงดันน้ำ ทำให้ส่งน้ำไปได้ไกลและให้บริการแก่ประชาชนได้อย่างทั่วถึงมากขึ้น

มาตรฐานสากลทำอย่างไร? ระบบผลิตน้ำประปา ให้ปราศจากสารหนู

วิธีระบบผลิตน้ำประปาปราศจาก “สารหนู” ตามมาตรฐานสากล

ในเรื่องนี้ ดร.สนธิ คชวัฒน์ นักวิชาการและผู้เชี่ยวชาญด้านสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ ได้ให้ความรู้ไว้ว่า การผลิตน้ำประปาเพื่อกำจัดสารหนู (Arsenic) ให้ได้ความปลอดภัยสูงสุด ต้องอาศัยการทำงานร่วมกันเป็นลำดับขั้นตอน ตั้งแต่การดึงน้ำดิบ การปรับปรุงคุณภาพทางเคมี ไปจนถึงกระบวนการกรอง ซึ่งประกอบด้วย 4 ขั้นตอนหลัก ดังนี้

1. ขั้นตอนการปรับสภาพและเพิ่มการออกซิเดชัน

- การเปลี่ยนรูปสารหนู: เนื่องจากสารหนูในแหล่งน้ำธรรมชาติมักอยู่ในรูป As(III)) ซึ่งกำจัดออกได้ยาก จึงต้องเติมสารออกซิไดซ์ เช่น คลอรีน หรือด่างทับทิม เพื่อเปลี่ยนโครงสร้างให้เป็น As(V)) ที่มีประจุลบ ทำให้จับตัวได้ง่ายขึ้น

- การควบคุมค่า pH: ปรับและควบคุมค่าความเป็นกรด-ด่าง ($\text{pH}$) ของน้ำให้อยู่ในช่วงประมาณ 6.5–7.5 เพื่อให้ปฏิกิริยาการจับตัวของสารเคมีในขั้นตอนถัดไปทำงานได้อย่างเต็มประสิทธิภาพ

2. ขั้นตอนการตกตะกอน

- การสร้างตะกอนขนาดเล็ก: เติมสารส้มหรือสารโพลีอลูมิเนียมคลอไรด์ (PAC) ลงในน้ำเพื่อสร้างประจุบวกสำหรับดึงดูดสารหนู (As(V)) และความขุ่นให้มารวมตัวกัน

- การกวนช้าเพื่อให้ตะกอนจับตัว (Flocculation): กวนน้ำอย่างช้า ๆ เพื่อให้ตะกอนขนาดเล็กเกาะกลุ่มรวมกันจนมีขนาดใหญ่และมีน้ำหนักมากพอที่จะจมตัวลงสู่ก้นถังตกตะกอน

มาตรฐานสากลทำอย่างไร? ระบบผลิตน้ำประปา ให้ปราศจากสารหนู

3. ขั้นตอนการกรองและดูดซับ

- การกรองผ่านชั้นทรายและสารกรองพิเศษ: ส่งน้ำใสส่วนบนผ่านถังกรองทรายเพื่อดักจับตะกอนที่ยังหลงเหลืออยู่ โดยมักเสริมด้วยสารกรองเฉพาะทางที่มีคุณสมบัติดูดซับสารหนูโดยเฉพาะ เช่น Ferric Hydroxide หรือ Activated Alumina

- การกรองด้วยเยื่อเมมเบรน: สำหรับระบบที่ต้องการความบริสุทธิ์สูง อาจใช้ระบบอาร์โอ (Reverse Osmosis) หรือนาโนฟิลเตรชัน (Nanofiltration) เพื่อกรองไอออนของสารหนูออกจากน้ำได้อย่างสมบูรณ์

4. ขั้นตอนการฆ่าเชื้อและจ่ายน้ำ (Disinfection & Distribution)

- การเติมคลอรีนฆ่าเชื้อโรค: เติมคลอรีนในปริมาณที่เหมาะสมก่อนส่งน้ำเข้าสู่ถังเก็บน้ำใส เพื่อกำจัดเชื้อโรคและคงเหลือคลอรีนอิสระไว้ป้องกันการปนเปื้อนภายในเส้นท่อ

- การตรวจสอบคุณภาพและสูบจ่าย: ตรวจวัดปริมาณสารหนูในน้ำให้ต่ำกว่าเกณฑ์มาตรฐานสากลขององค์การอนามัยโลก (ไม่เกิน 0.01 มิลลิกรัมต่อลิตร) ก่อนสูบจ่ายไปยังผู้ใช้น้ำ

หลักการสำคัญและแนวทางการนำไปใช้ หัวใจสำคัญของระบบนี้คือ "การเปลี่ยนรูปและดักจับ" โดยระบบจะไม่กำจัดสารหนูในสภาพเดิมโดยตรง แต่จะเปลี่ยนโครงสร้างทางเคมีให้จับตัวเป็นตะกอนได้ง่ายขึ้น แล้วจึงแยกออกจากน้ำด้วยการตกตะกอนและการกรองเฉพาะทาง การผสมผสานกระบวนการผลิตน้ำประปามาตรฐานเข้ากับการดูดซับสารหนูจะช่วยลดความเสี่ยงจากพิษสะสม ทำให้น้ำประปามีความปลอดภัยต่อการอุปโภคบริโภคตามมาตรฐานสากล

ทั้งนี้ สำหรับพื้นที่แม่สาย หากต้องการลดปริมาณสารหนูในน้ำประปาให้เหลือไม่เกิน 0.01 มิลลิกรัมต่อลิตร จำเป็นต้องดำเนินการตามขั้นตอนทั้งหมดข้างต้นเป็นอย่างน้อย

อัปเดตข้อมูลแวดวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี รู้ทันโลกไอที และโซเชียลฯ ในรูปแบบ Audio จาก AI เสียงผู้ประกาศของไทยพีบีเอส ได้ที่ Thai PBS

ที่มาข้อมูล: กปภ., ดร.สนธิ คชวัฒน์

“รอบรู้ ดูกระแส ก้าวทันโลก” ไปกับ Thai PBS Sci & Tech

เขียนโดย

"เซบา บาสตี้" นิสิตสาขาวิชาภาษาเพื่อการสร้างสรรค์งานสื่อสิ่งพิมพ์ ม.มหาสารคาม เจ้าหน้าที่เนื้อหาดิจิทัล สำนักสื่อดิจิทัล ไทยพีบีเอส คนทำงานด้านการเขียน : Specialist Contents / Journalist / Writer / Creative Copywriter / Proofreader Lover

บทความที่เกี่ยวข้อง

แดดเดียวได้สองต่อ! แผงโซลาร์เซลล์สร้างร่มเงาให้พืช ปลูกพืชพร้อมผลิตไฟฟ้าให้พลังงานสิ่งแวดล้อม

แดดเดียวได้สองต่อ! แผงโซลาร์เซลล์สร้างร่มเงาให้พืช ปลูกพืชพร้อมผลิตไฟฟ้าให้พลังงาน

นักวิจัยพัฒนา "แผงโซลาร์เซลล์การเกษตร" (Agrivoltaics) ติดตั้งแผงโซลาร์เซลล์ในพื้นที่เพาะปลูก เพื่อผลิตไฟฟ้าพร้อมสร้างร่มเงาให้พืช ลดความเครียดจากความร้อนและช่วยประหยัดน้ำ ใช้ที่ดินผืนเดียวสร้างทั้งอาหารและพลังงานสะอาดได้

21 พ.ย. 69|20 ชั่วโมงที่แล้ว
อ่านต่อ →
“สารหนู” วิกฤตมากับน้ำ! ผลจากการทำเหมืองแร่ทองคำ-แรร์เอิร์ธ ไทยทำอะไรได้บ้าง?สิ่งแวดล้อม

“สารหนู” วิกฤตมากับน้ำ! ผลจากการทำเหมืองแร่ทองคำ-แรร์เอิร์ธ ไทยทำอะไรได้บ้าง?

ด้วยความเป็นห่วงพี่น้องประชาชนที่ได้รับผลกระทบสารหนูปนเปื้อนในแม่น้ำสาย-แม่น้ำกก ในจังหวัดเชียงราย ผลจากการทำเหมืองแร่ทองคำ-แรร์เอิร์ธ

21 พ.ย. 69|1 วันที่แล้ว
อ่านต่อ →
หลับดีขึ้นด้วยคลื่นเสียง! แผ่นแปะอัลตราซาวนด์ เพิ่มเวลาช่วงหลับฝัน เสริมการทำงานของสมองวิทยาศาสตร์

หลับดีขึ้นด้วยคลื่นเสียง! แผ่นแปะอัลตราซาวนด์ เพิ่มเวลาช่วงหลับฝัน เสริมการทำงานของสมอง

นักวิทย์พัฒนา “แผ่นแปะอัลตราซาวนด์” กระตุ้นช่วงหลับฝัน แปะขนาดเล็กติดหน้าผากที่ใช้คลื่นเสียงความถี่สูง ส่งตรงเข้ากระตุ้นสมองส่วนลึกอย่างปลอดภัย ช่วยเพิ่มระยะเวลาการหลับฝัน (REM) ซึ่งเป็นช่วงสำคัญในการฟื้นฟูความจำและอารมณ์

21 พ.ย. 69|1 วันที่แล้ว
อ่านต่อ →
ใบไม้สังเคราะห์สร้างพลังงาน! เปลี่ยนน้ำทะเลปนเปื้อนเป็นก๊าซไฮโดรเจน พร้อมกำจัดสารพิษวิทยาศาสตร์

ใบไม้สังเคราะห์สร้างพลังงาน! เปลี่ยนน้ำทะเลปนเปื้อนเป็นก๊าซไฮโดรเจน พร้อมกำจัดสารพิษ

นักวิทยาศาสตร์จากมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีนันยาง ประเทศสิงคโปร์ พัฒนา “ใบไม้สังเคราะห์” ผลิตไฮโดรเจนสะอาดจากน้ำทะเลพร้อมกำจัดสารพิษในคราวเดียว ได้รับแรงบันดาลใจมาจากใบไม้จริง

21 พ.ย. 69|1 วันที่แล้ว
อ่านต่อ →