Thai PBS Sci & Tech ชวนรู้จัก 2 คำศัพท์ที่คนใช้บ่อย แต่ไม่ใช่ศัพท์ทางอุตุนิยมวิทยา ระหว่างคำว่า "Rain Bomb" กับ "ฝนตกแช่" ที่ทำให้ฝนตกและทำให้เกิดน้ำท่วมได้เหมือนกัน แต่ทำไมถึงเรียกไม่เหมือนกัน
Rain Bomb คืออะไร ?
Rain Bomb คืออะไร เรนบอมบ์ เป็นคำเรียกโดยทั่วไปที่สื่อต่างประเทศมักใช้ แสดงให้เห็นถึงฝนตกรุนแรงในพื้นที่แคบ ๆ ไม่ใช่ศัพท์ทางอุตุนิยมวิทยา แต่ในทางอุตุฯ และทาง NOAA จะเรียกปรากฏการณ์นี้ว่า "Wet Microburst" หรือ กระแสอากาศเย็นที่พุ่งลงแรงมากในพื้นที่ไม่เกิน 4 กม. (2.5 ไมล์) ลมที่พื้นเร็วได้ถึงราว 270 กม./ชม. และมีฝนตกหนักร่วมด้วย อาจสร้างความเสียหายได้มาก
ขั้นตอนการเกิด
1. อากาศอุ่นชื้นพุ่งขึ้นในเมฆ ฝนฟ้าคะนอง พยุงหยดน้ำ และลูกเห็บไว้ในเมฆ
2. การระเหยทำให้อากาศเย็นลงพยุงแกนฝนไม่ไหว
3. แกนฝนหรือลูกเห็บก้อนใหญ่ตกลงมาเป็นกระแสอากาศเย็นที่พุ่งลงแรง
4. เมื่อกระทบพื้นจะแผ่ออกทุกทิศ เกิดลมแรง-ฝนตกหนัก ครอบคลุมพื้นที่ไม่เกิน 4 กม. จุดตกกระทบ ครั้งแรกเสียหายมากที่สุด
ฝนตกแช่ คืออะไร ?
ฝนตกแช่ (Stationary Heavy Rain) ไม่ใช่ศัพท์ทางอุตุนิยมวิทยา แต่ในทางอุตุฯ จะเรียกว่า ฝนที่ตกต่อเนื่องเป็นเวลานานในพื้นที่เดิมหรือพื้นที่ใกล้เคียง ทำให้ปริมาณน้ำสะสมเพิ่มขึ้นและระบายไม่ทัน จนอาจทำให้เกิดน้ำท่วมสะสม, น้ำล้นตลิ่ง
สาเหตุ : ร่องมรสุม, แนวปะทะอากาศ,หย่อมความกดอากาศต่ำ, พายุหมุนเขตร้อน
ช่วงเวลา : ฝนตกต่อเนื่องเป็นระยะเวลานานหลายชั่วโมงถ้าป็นพายุหมุนเขตร้อนก็จะตกต่อเนื่องหลายวัน
ปริมาณฝน : อาจสะสมสูงจากการตกหนักหรือตกนาน
ขนาดพื้นที่ : อาจครอบคลุมพื้นที่กว้างและพื้นที่เดิมได้รับฝนซ้ำ
ลักษณะน้ำท่วม : น้ำสะสมเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ จนระบบระบายน้ำรับไม่ไหว
จุดอันตราย : น้ำท่วมสะสม, น้ำล้นตลิ่ง, น้ำระบายไม่ทัน
คำศัพท์ทางอุตุนิยมวิทยาที่มักใช้ปนกัน
Rain Ball ก้อนฝนกลมๆ ที่ตกลงมาเร็ว
Heat Burst อากาศที่พุ่งลงแบบแห้ง เกิดกลางคืน อุณหภูมิพุ่ง 6-12 °C ในไม่กี่นาที
Shower (ฝนซู่) ฝนจากเมฆที่เกิดจากการพาความร้อนซึ่งตก และหยุดอย่างฉับพลัน
Cloudburst ฝนชาวเวอร์ตกหนักมากในเวลาสั้นๆ (มากกว่า 100 มม./ชม.)
ที่มา : องค์การบริหารมหาสมุทรและชั้นบรรยากาศแห่งชาติ (NOAA) , สำนักงานบริการสภาพอากาศแห่งชาติ (NWS), กรมอุตุนิยมวิทยา เรียงเรียง : บัญชา ธนบุญสมบัติ, พรอำไพ นเรนทร์พิทักษ์
