กลิ่นจากวันวาน! นักวิจัยพัฒนา AI "ดมภาพถ่าย" เปลี่ยนพิกเซลเป็นกลิ่นหอมเฉพาะตัวที่ดีต่อใจ

นักวิจัยพัฒนา AI ให้สามารถดมกลิ่นภาพถ่ายเก่าให้สามารถกลับมามีชีวิตอีกครั้งในบทบาทใหม่ ด้วยการแปรเปลี่ยนเป็นกลิ่นหอมที่มีความเฉพาะตัว และยังช่วยบำบัดและฟื้นฟูผู้ที่มีปัญหาด้านความทรงจำได้ด้วย

นักวิจัยพลิกโฉมการบันทึกความทรงจำด้วย AI ที่สามารถวิเคราะห์องค์ประกอบในภาพถ่ายและสังเคราะห์ออกมาเป็นกลิ่นหอมเฉพาะตัว นวัตกรรมนี้เป็นการก้าวข้ามขีดจำกัดจากการมองเห็นสู่การดมกลิ่น เพื่อช่วยฟื้นฟูความทรงจำและเยียวยาจิตใจผ่านกลิ่นอายในอดีตที่เลือนรางให้กลับมาชัดเจนอีกครั้ง

อะนีมอยอา เปลี่ยนความโหยหาเป็นกลิ่นหอม

นักวิทยาศาสตร์จาก สถาบันเทคโนโลยีแมสซาชูเซตส์ (Massachusetts Institute of Technology หรือ MIT) สถาบันวิจัยชั้นนำของประเทศสหรัฐอเมริกา ได้เผยแพร่ถึงความสำเร็จในการใช้ระบบปัญญาประดิษฐ์ (AI) วิเคราะห์รูปภาพเพื่อสร้างกลิ่น โดยพัฒนาขึ้นภายใต้ชื่อแนวคิด "อะนีมอยอา" (Anemoia) ซึ่งเป็นคำนิยามถึงความรู้สึกโหยหาหรือคิดถึงช่วงเวลาในอดีตอย่างลึกซึ้ง โดยระบบจะสแกนรายละเอียดในภาพถ่าย เช่น สภาพอากาศ พืชพรรณ หรือสิ่งของ แล้วนำไปประมวลผลร่วมกับฐานข้อมูลกลิ่นเพื่อปรุงสูตรทางเคมีที่สอดคล้องกับบรรยากาศในภาพนั้น ๆ เทคโนโลยีนี้ได้เปลี่ยนข้อมูลดิจิทัลที่เป็นพิกเซลให้กลายเป็นกลิ่นที่สัมผัสได้จริง ช่วยสร้างมิติใหม่ในการรับรู้ที่ลึกซึ้งกว่าเดิม

นวัตกรรมปรุงกลิ่นเฉพาะบุคคล

อุปกรณ์ต้นแบบที่พัฒนาโดยทีมนักประดิษฐ์ในสหรัฐอเมริกา ทำหน้าที่เป็นโรงงานปรุงน้ำหอมขนาดจิ๋วที่เชื่อมต่อกับระบบ AI โดยเครื่องจะผสมหัวเชื้อกลิ่นต่าง ๆ ตามอัตราส่วนที่คำนวณไว้เพื่อให้ได้กลิ่นที่ใกล้เคียงกับความทรงจำที่สุด เช่น กลิ่นหญ้าหลังฝนตกหรือกลิ่นอายของบ้านเก่าในชนบท กระบวนการนี้ไม่ใช่การสุ่มกลิ่นทั่วไป แต่เป็นการออกแบบกลิ่นเฉพาะบุคคล (Personalized Scent) ที่ดึงเอาเอกลักษณ์จากภาพถ่ายออกมาเป็นมวลสารทางกายภาพ ช่วยให้ผู้ใช้สามารถสื่อสารกับความทรงจำผ่านการดมกลิ่น

กุญแจไขสมองส่วนความจำและอารมณ์

ในทางวิทยาศาสตร์ กลิ่นมีความเชื่อมโยงโดยตรงกับสมองส่วนที่ควบคุมอารมณ์และความจำ (Limbic System) มากกว่าประสาทสัมผัสอื่น ๆ เทคโนโลยีนี้จึงมีประโยชน์มหาศาลในการเป็นเครื่องมือกระตุ้นสมองส่วนไฮโปแคมปัส ซึ่งทำหน้าที่จัดเก็บความทรงจำระยะยาว นักวิจัยพบว่าการสูดดมกลิ่นที่สัมพันธ์กับภาพถ่ายในอดีตจะช่วยให้การระลึกถึงเหตุการณ์ต่าง ๆ ทำได้รวดเร็วและชัดเจนขึ้น นวัตกรรมนี้จึงเปรียบเสมือนทางลัดที่ช่วยให้มนุษย์สามารถเข้าถึงห้วงอารมณ์ความรู้สึกในวันวานได้อย่างมีประสิทธิภาพ

เครื่องมือบำบัดและฟื้นฟูผู้ที่มีปัญหาด้านความจำ

ประโยชน์ของเทคโนโลยีนี้ในเชิงการแพทย์และสาธารณสุข จะถูกนำมาใช้เพื่อการฟื้นฟูผู้สูงอายุที่มีภาวะสมองเสื่อมหรืออัลไซเมอร์ การใช้กลิ่นจากภาพถ่ายในอดีตจะช่วยกระตุ้นการทำงานของเซลล์สมองและลดความวิตกกังวลได้เป็นอย่างดี นอกจากนี้ยังสามารถใช้เป็นส่วนหนึ่งของการบำบัดทางจิตวิทยาเพื่อช่วยลดสภาวะซึมเศร้า โดยการสร้างบรรยากาศที่คุ้นเคยและปลอดภัยผ่านกลิ่นหอมที่ออกแบบมาเฉพาะบุคคล นับเป็นการประยุกต์ใช้ระบบปัญญาประดิษฐ์เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตและดูแลสุขภาพจิตอย่างยั่งยืน

การบันทึกความทรงจำมิติใหม่

เทคโนโลยีนี้ กำลังจะเปลี่ยนโฉมหน้าการเก็บรักษาประวัติศาสตร์ส่วนบุคคลและสังคม จากเดิมที่เราบันทึกเพียงภาพและเสียง ก้าวต่อไปคือการบันทึก "กลิ่นอาย" ของยุคสมัย สิ่งนี้จะช่วยให้การเล่าเรื่องของอดีตในอนาคตมีความสมบูรณ์แบบและสมจริงยิ่งขึ้น ไม่ว่าจะเป็นการจัดแสดงในพิพิธภัณฑ์หรือการเก็บอัลบั้มครอบครัวที่รวมเอาสัมผัสทางการรับกลิ่นไว้ด้วยกัน เทคโนโลยีนี้จึงเป็นสะพานเชื่อมระหว่างโลกดิจิทัลและความรู้สึกของมนุษย์ ช่วยให้ความทรงจำที่มีค่าไม่ถูกจำกัดอยู่เพียงแค่บนหน้าจออีกต่อไป

เทคโนโลยีสังเคราะห์กลิ่นจากภาพถ่ายโดยระบบ AI เป็นนวัตกรรมที่ผสานวิทยาศาสตร์สมองเข้ากับโลกดิจิทัลได้อย่างลงตัว ทำให้เราสามารถ “สูดดมกลิ่นของความทรงจำ” ก็ดูจะไม่น่าเป็นเรื่องที่เกินจริง เพราะประโยชน์ของมันครอบคลุมทั้งการสร้างประสบการณ์พหุสัมผัสรูปแบบใหม่ ไปจนถึงการใช้เป็นเครื่องมือบำบัดฟื้นฟูสมองและจิตใจ ถือเป็นก้าวสำคัญที่ทำให้เทคโนโลยีไม่ได้ทำหน้าที่เพียงแค่ประมวลผลข้อมูล แต่ยังช่วยโอบอุ้มและรักษาความทรงจำที่สำคัญของมนุษย์ให้คงอยู่ตลอดแม้เวลาจะผ่านไปนานแค่ไหนก็ตาม

เรียบเรียงโดย ขนิษฐา จันทร์ทร

ที่มาข้อมูล: mit, dezeen, yankodesign
ที่มาภาพ: dam-prod.media.mit.edu , MIT - media.mit.edu

อัปเดตข้อมูลแวดวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี รู้ทันโลกไอที และโซเชียลฯ ในรูปแบบ Audio จาก AI เสียงผู้ประกาศของไทยพีบีเอส ได้ที่ Thai PBS

“รอบรู้ ดูกระแส ก้าวทันโลก” ไปกับ Thai PBS Sci & Tech