ผอ.ไทยพีบีเอส แจงกมธ.ศาล ชี้งบประมาณ 2,000 ล้านเท่าเดิมมา 18 ปี อนาคตอาจไม่พอ

วันนี้ (12 พ.ย.2569) ที่รัฐสภา กรรมาธิการกิจการศาล องค์กรอิสระ องค์กรอัยการ รัฐวิสาหกิจ องค์การมหาชน และกองทุนของสภาผู้แทนราษฎร ที่มี นายวาโย อัศวรุ่งเรือง สส.พรรคประชาชน เป็นประธานคณะกรรมาธิการ พิจารณาเรื่องการดำเนินงานและการกำกับดูแลองค์กรสื่อของรัฐ ด้านความเป็นอิสระของสื่อและความมั่นคงทางการเงิน โดยหยิบยกกรณีศึกษาบริษัท อสมท. จำกัด (มหาชน) -สถานีโทรทัศน์แห่งประเทศไทย-สถานีโทรทัศน์ไทยพีบีเอส เป็นกรณีศึกษา ในวาระนี้ น.ส.พนิดา มงคลสวัสดิ์ สส.สมุทรปราการ พรรคประชาชน ในฐานะรองประธานกรรมาธิการ เป็นประธานฯ

นายวันชัย ตันติวิทยาพิทักษ์ ผู้อำนวยการองค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย (ส.ส.ท.) หรือ ไทยพีบีเอส ชี้แจงเรื่องฐานะทางการเงิน ได้รับงบจากภาษีสรรพสามิตตั้งแต่ปี 2551 ไม่เกินปีละ 2,000 ล้านบาท จากงบประมาณแผ่นดินครั้งนั้น 1.8 ล้านล้านบาท ซึ่งผ่านมาแล้ว 18 ปี ปัจจุบันงบประมาณ 3.78 ล้านล้านบาท ยังได้เท่าเดิม

และยืนยันไม่ได้ใช้เงินเกินเงินเฟ้อ และพยายามหารายได้เพิ่มเติม จากการให้เช่าโครงข่ายทีวีดิจิทัล และขายลิขสิทธิ์ซีรีส์ ที่ผ่านมามีรายได้รวมแล้วไม่เกิน 2,600 ล้านบาทต่อปี และการเช่าทีวีดิจิทัล ที่จะลดลงได้ในช่องทางนี้ จะลดลงอย่างมีนัยยะสำคัญราว 400 ล้านบาท โดยจุดมุ่งหมายขององค์กรต้องการทำภารกิจให้ไทยพีบีเอสเป็น Netflix ของคนไทย โดยเตรียมหารือ กสทช.ใช้แอปพลิเคชัน Vipa เป็น Streaming แห่งชาติ แต่ต้องใช้การลงทุนจำนวนมาก และยังต้องให้บริการทางทีวีอยู่ โดยเป็นการทำคู่ขนาน

ถ้าในอนาคตต้องไปถึงจุดนั้น เงินทุกวันนี้คงไม่พอแน่นอน แต่ในอนาคตหากมีการเปลี่ยนแปลงเรื่องโครงข่าย เรื่องอนาคตของแพลตฟอร์ม คนจะไปดู Streaming กันหมด เราต้องเปลี่ยนแปลงตามแพลตฟอร์มที่เปลี่ยนไป ถามว่าวันนี้พอไหมพอ แต่ในอนาคตไม่พอแน่นอน

นายวราวุธ ศรีสุรา ผอ.ศูนย์การเงิน ไทยพีบีเอส เปิดเผยว่า มีเงินสะสมราว 5,000 ล้านบาท และมีเงินภาระผูกพันกว่า 2,000 ล้านบาท ส่วนที่เหลือต้องเก็บไว้สำหรับการลงทุนในอนาคตเรื่องแพลตฟอร์ม ซึ่งหากเกิดปัญหาใดเงินสะสมตรงนี้ จะสามารถซัปพอร์ตประคององค์กรได้นาน 13 เดือน

ส่วนนายพิเศษ จียาศักดิ์ รอง ผอ.ส.ส.ท. ชี้แจงกรณีการแก้ไขเปลี่ยนแปลงที่มาของงบประมาณว่า จะส่งผลถึงการถอยหลังของโครงสร้าง เพราะวัตถุประสงค์ภารกิจให้มีสถานีที่ทำหน้าที่สื่อสาธารณะ โดยปลอดจากการแทรกแซงทางการเมือง ที่ส่วนใหญ่ภาครัฐจะใช้เรื่องการคุมงบประมาณ ในการต่อรองตัดงบประมาณของแต่ละองค์กร ซึ่งร่างกฎหมายที่บัญญัติขึ้นเมื่อ 18 ปีมีการกำหนดไว้ชัดเจน จำเป็นที่ต้องนำเงินมาจากภาษีสรรพสามิต ( Earmarked Tax ) และทำหนังสือชี้แจง แสดงความคัดค้านต่อนายกรัฐมนตรีและรัฐสภาไปแล้วว่า ไม่เห็นด้วยกับการแก้ไขแหล่งที่มาของรายได้

การเปลี่ยนแหล่งที่มาของรายได้ให้ไปรับจากแหล่งงบประมาณ เป็นที่มาของการทำลายเรื่องพื้นฐานหลักการที่วางไว้เมื่อ 18 ปีที่แล้วอย่างสิ้นเชิง คือถอยกลับไปว่าขึ้นอยู่กับงบประมาณ เราจะต้องไป Defense กับรัฐสภา บางทีอาจจะมีการถูกแทรกแซงได้ หากไปเสนอข่าวสืบสวนสอบสวน แล้วรัฐบาลไม่พอใจ ก็จะมีการตัดหรือการต่อรอง หรือมีการแขวน ทำให้การทำงานไทยพีบีเอสขาดความต่อเนื่อง เกิดการเข้ามาแทรกแซงสื่อได้ ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญ

นายวันชัย เน้นย้ำถึงความจำเป็นที่ต้องมีสื่อสาธารณะ โดยหยิบยกเหตุการณ์รัฐประหารปี 2557 ไทยพีบีเอสเป็นช่องเดียว ที่ฝืนคำสั่งในการออกอากาศ ผ่านช่อง YouTube เป็นเวลา 4 ชั่วโมง ก่อนที่จะถูกควบคุมตัว ชี้ให้เห็นว่าเป็นตัวอย่างการมีทีวีสาธารณะ ไม่ได้ถูกอิทธิพลจากฝ่ายใดครอบงำ และโครงการแลนด์บริดจ์ของรัฐบาล เงินลงทุน 1.1 ล้านล้านบาท ไทยพีบีเอสนำเสนอข่าวอย่างรอบด้าน ต่อเนื่องเป็นเวลานาน 1 ปี ซึ่งเป็นหลักประกันในการทำหน้าที่สื่อ ในการรายงานข่าวเป็นหัวใจสำคัญที่สุด

นายพริษฐ์ วัชรสินธุ สส.พรรคประชาชน ตั้งความคาดหวังการดำเนินการของไทยพีบีเอส ต้องไม่เป็นอิสระจากการถูกตรวจสอบของประชาชน และถามถึงแนวทางการปรับเปลี่ยนการบริหารจัดการเกี่ยวกับพระราชบัญญัติขององค์กร ในด้านใดที่ทำให้สังคมรู้สึกว่า ประชาชนสามารถตรวจสอบการทำหน้าที่ของไทยพีเอสได้มากขึ้น และถามถึงการเปรียบเทียบความคุ้มค่าของรายได้กับผลปฏิบัติงาน เมื่อเทียบกับสื่ออื่นๆ ซึ่งจะสะท้อนว่าใช้งบประมาณคุ้มค่าหรือไม่ และคำถามสุดท้ายมีแนวคิดอย่างไร ในเชิงยุทธศาสตร์ให้สอดคล้องกับตลาดของผู้รับชม

นายวันชัย ชี้แจงว่า ไทยพีบีเอสทำมากกว่าการนำเสนอข่าว โดยเปรียบเทียบว่า เป็นสถาบันสื่อสาธารณะ ก่อนที่จะเปิดวิดีโอถึงผลงานภารกิจของไทยพีบีเอส พร้อมหยิบยกเรื่องของการผลิตสารคดีฝีมือคนไทยจำนวนมาก ที่ไปนำเสนอช่องอื่นไม่ได้ จึงประสานความร่วมมือกับไทยพีบีเอส เป็นพื้นที่นำเสนอผลงานของคนไทย ผ่านการวางยุทธศาสตร์ผังรายการ และชี้แจงเรื่องการทำข่าวสืบสวน ที่ต้องใช้ทรัพยากรทั้งบุคคลและงบประมาณ หากเปรียบเทียบกับช่องอื่น ไม่ได้ลงทุนในส่วนนี้ หรืออย่างล่าสุดมีการนำเสนอซีรีส์ เกี่ยวกับการใช้ชีวิตของกลุ่มออทิสติก หรือการทำ Verify เกี่ยวกับการตรวจสอบเฟคนิวส์

นายวันชัย กล่าวต่อว่า ส่วนการตรวจสอบงบประมาณ มีขั้นตอนการดำเนินการทั้งผ่านการนำเสนอแต่ละฝ่าย ผ่านการพิจารณาของกรรมการนโยบาย และมีคณะกรรมการภายใน อีกทั้งยังมีการตรวจสอบจากสำนักงานการตรวจเงินแผ่นดิน (สตง.) และผู้ตรวจสอบบัญชี รวมถึงการตรวจตรวจสอบจากสภาผู้ชมฯ และตามกฎหมายผู้ประเมินภายนอก จะต้องมาประเมิน รวมถึงการรายงานต่อรัฐสภา นอกจากนี้ จะจัดตั้งคณะทำงานปฏิรูปไทยพีบีเอส ซึ่งส่วนใหญ่เป็นบุคคลภายนอกเกือบทั้งหมด

ขณะที่ นายพิเศษ ชี้แจงถึงการรับมือหากไม่สามารถทัดทานทางการเมือง เกี่ยวกับการแก้ไขแหล่งที่มางบประมาณรายได้ของไทยพีบีเอส หากไม่ใช้เงิน (Earmarked Tax) มีช่องทางที่พิจารณาไว้ เช่น กองทุนเกี่ยวกับสื่อ แต่กองทุนก็ถูกควบคุมอีกที และมีการตั้งคำถามถึงความเป็นอิสระในการทำหน้าที่หรือไม่ หากไปขอกองทุนหรือใช้รูปแบบผสม เช่น กองทุน กสทช. หรือกองทุนคมนาคม

ดังนั้นจะต้องหารายได้ให้มากที่สุด ใช้ทรัพย์สินทางปัญญา ประกอบกับปลดล็อกกฎหมายขององค์กร มีโอกาสความเป็นไปได้หากจะต้องใช้เงินในรูปแบบอื่น เพื่อลดการพึ่งพาเงินที่ได้มากที่สุด เพื่อยืนบนลำแข้งของตัวเองให้ได้ เพื่อให้ปลอดจากการแทรกแซงและเป็นอิสระ แต่ขณะนี้ยังไม่สามารถที่จะทำได้ จะต้องดำเนินการในแบบขั้นบันได

หากตัดเลยทันที หรือโยกไปใช้งบประมาณแผ่นดินทันทีเลย อันนี้จะยาก เพราะว่ามีโครงการที่มีความต่อเนื่องอยู่ ส่วนความคุ้มค่าจะต้องตอบสาธารณชนว่า เงินที่รับมา สิ่งที่ทำกับเงินที่ใช้ไปคุ้มหรือไม่ต้องมีการพัฒนาปรับปรุง ต้องยอมรับ แต่ตอนนี้พูดถึงเงินเข้ากำลังถูกแก้ ส่วนขาออกมีประเด็นเรื่องการถูกตรวจสอบความคุ้มค่า การใช้ถูกต้องโปร่งใส หรือไม่มีประสิทธิภาพหรือไม่ เป็นเรื่องของการบริหารจัดการ หากไม่ถูกต้องไม่โปร่งใส ต้องปรับแก้ เป็นเรื่องที่ต้องทำ

นายพริษฐ์ ย้ำถามว่า หลังจากนายวันชัยมาทำงานในไทยพีเอส ได้สำรวจหรือมั่นใจแค่ไหนว่า ทุกโครงการทำในสิ่งที่ไม่ได้ถูกรับผิดชอบโดยตลาดหรือกลไกเอกชน หรือจะนำมาสู่การทบทวนว่า หากกลไกในตลาดหรือเอกชนทำอยู่แล้ว ไทยพีบีเอสไม่จำเป็นต้องทำ เพราะอาจทำให้ปรับลดค่าใช้จ่ายบางส่วนได้

นายวันชัย กล่าวแสดงวิสัยทัศน์ว่า 1.ที่จะเข้ามาลดค่าใช้จ่ายในไทยพีบีเอสปีละ 100 ล้านบาท ซึ่งสามารถทำได้ และ 2. ทำในสิ่งที่ช่องอื่นไม่ได้ทำ เช่น รายการเด็ก ได้รับความร่วมมือกับ สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.) เกี่ยวกับการเรียนรู้ของคนในท้องถิ่น ทำเป็นหลักสูตรการศึกษา 3.พัฒนารายการที่เกี่ยวกับคนพิการเพิ่ม เช่น คนตาบอดหรือกลุ่มบุคคลที่เป็นออทิสติก เพราะปัญหาในสังคมไทยมีผู้พิการสูงขึ้น และอาจไม่ได้รับการเหลียวแลจากสื่อเท่าที่ควร และมีเป้าหมายการผลิตซีรีส์ให้ไปไกลสู่ตลาดโลก ให้เข้าใจถึงวัฒนธรรมไทย

ด้าน นายเท่าพิภพ ลิ้มจิตรกร สส.พรรคประชาชน ถามถึงความจำเป็นของการมีอยู่ของแต่ละองค์กรสื่อที่มาชี้แจงต่อกรรมาธิการ ทั้ง อสมท., NBT, ไทยพีบีเอส เช่น การทำข่าวทางการเมืองที่ส่งผลต่อภาพลบของรัฐบาล หรือกรณีประเด็นปัญหาที่ไทยพีบีเอสกังวล เรื่องการแทรกแซงจากฝ่ายการเมือง และกระทบต่อความเป็นอิสระหากต้องรับงบประมาณประจำปี

นางทัศนียพร ดวงแก้ว ผู้อำนวยการ NBT ชี้แจงว่า ไม่ได้ถูกทางการเมืองแทรกแซงในการทำหน้าที่ ยืนยันปฏิบัติหน้าที่ในบทบาทเป็นข้าราชการ ยึดหลักเป็นสื่อภาครัฐ ทุกกระบวนการ ทำงานเป็นระบบ ตามระเบียบและกฎกระทรวง

ผู้แทนจากสำนักงานคณะกรรมการนโยบายรัฐวิสาหกิจ ชี้แจงว่า กรณีความจำเป็นที่ต้องให้ อสมท.เป็นรัฐวิสาหกิจ จากที่หารือกับสำนักนายกรัฐมนตรี สำนักนายกรัฐมนตรียืนยันในความจำเป็นในภารกิจที่ต้องเป็นครึ่งหนึ่งของรัฐ และมีการจ้างที่ปรึกษา เพื่อพิจารณาถึงบทบาทความจำเป็น โดยคาดว่าจะมีผลการศึกษาออกภายในปีนี้ ถึงจะทราบว่ายังมีความจำเป็นหรือคงบทบาทในทิศทางใด

ส่วนตัวแทนจากบริษัท อสมท. ชี้แจงผลการศึกษาในประเด็นดังกล่าว ถึงความจำเป็นและการอยู่รอดด้านการเงิน โดยขณะจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์เงินทุน 3,000 ล้านบาท กระทรวงการคลังถือหุ้น 70% ปัจจุบันผู้ถือหุ้น 6,600 ล้านบาท หากเปรียบเทียบถึงมูลค่ายังถือว่า มีความคุ้มค่าอยู่ ส่วนการเตรียมพร้อมขึ้นอยู่กับนโยบาย เพราะดำเนินการเป็นบริษัทที่จดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ ในแต่ละปีจะมีกลยุทธ์การทำธุรกิจ ซึ่งสุดท้ายผู้ตัดสินใจอยู่ที่สำนักนายกรัฐมนตรี

ผู้อำนวยการ NBT ยืนยันดำเนินการภายใต้อนุญาตที่ได้รับจาก กสทช. เป็นสื่อสาธารณะ ประเภทที่ 3 กำกับดูแล โดยสำนักนายกรัฐมนตรี โดยการออกอากาศแบ่งสัดส่วนสาระความรู้ 70% และสาระบันเทิง 30% หากมีภารกิจเร่งด่วน ที่รัฐบาลต้องชี้แจงความเข้าใจกับประชาชน จะมีข้อสั่งการเป็นพิเศษว่า จะต้องเสนอประเด็นข่าวว่าชาวบ้านกำลังเดือดร้อนในเรื่องอะไรและรัฐบาลกำลังทำนโยบายเรื่องอะไร และที่ข่าวได้รับมอบหมายเป็นพิเศษ เกี่ยวกับการสื่อสารข้อมูลเกี่ยวกับงานพระราชพิธีฯ หรือภัยพิบัติ

นายวันชัย และนายพิเศษ ยังชี้แจงบทบาทของสื่อสาธารณะว่า เป็นบทบาทเดียวกันกับสถานีโทรทัศน์ NHK ของญี่ปุ่น หรือ สถานีโทรทัศน์ BBC การมีส่วนร่วมของภาคประชาชน ส่งเสริมผู้ผลิตอิสระหน้าใหม่ และส่งเสริมสื่อพลเมือง เน้นการมีส่วนร่วมของภาคประชาชน โดยสัดส่วนการนำเสนอมีข่าวสาระความรู้ ด้านวัฒนธรรม วิทยาศาสตร์เทคโนโลยี 70% ส่วนสาระบันเทิง 30%

โดยมีคณะกรรมการนโยบาย เป็นหลักประกันความเป็นอิสระ ในการบริหารจัดการขององค์กร ให้ดำเนินการตามจริยธรรมสื่อ ซึ่ง BBC หรือ NHK ได้รับงบประมาณปีละกว่า 200,000 ล้านบาท และชี้แจงถึงหลักการหารายได้ จะต้องไม่ส่งผลกระทบต่อหลักการทำงานด้านข่าว เช่น ขายลิขสิทธิ์ หรือเป็นเจ้าของโครงข่าย การขายฟุตเทจ และในฐานะผู้อำนวยการก็ไม่สามารถไปแทรกแซงการทำข่าวของฝ่ายข่าวได้

อ่านข่าว :

"นายกฯ - ผบ.ทบ." ห่วงเหตุความไม่สงบ ขยายออกนอกพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้

ไทยจ่อจับมือจีนตั้งแล็บตรวจสารพิษ ส่ง "สีหศักดิ์" ถกเมียนมา "ปัญหาเหมืองแร่"

CAAT แจงตั๋วบินเชียงใหม่ช่วงลอยกระทงแพง เหตุที่นั่งใกล้เต็ม