ทีมข่าวไทยพีบีเอส สัมภาษณ์ นายสราวุธ สราญวงศ์ ประธานสหภาพแรงงานรัฐวิสาหกิจรถไฟแห่งประเทศไทย (สร.รฟท.) ถึงปัญหาเชิงโครงสร้างของการรถไฟฯ ที่สะสมยาวนานกว่า 20 ปี ทั้งปัญหาขาดแคลนบุคลากร ความปลอดภัย ระบบราง และอนาคตการเดินทางของประชาชน
“มติ ครม. ปี 2541” จุดเริ่มต้นปัญหาคนรถไฟหายทั้งระบบ
นายสราวุธ เปิดเผยว่า ปัญหาขาดแคลนบุคลากรของการรถไฟฯ มาจากมติคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 28 กรกฎาคม 2541 ที่กำหนดให้การรถไฟฯ ลดจำนวนพนักงานจากกว่า 23,000 คน เหลือไม่เกิน 18,015 คน ภายในปี 2546 โดยกำหนดให้พนักงานเกษียณ 100 คน รับใหม่ได้เพียง 5 คน ส่งผลให้ตลอดกว่า 20 ปีที่ผ่านมา อัตรากำลังลดลงต่อเนื่อง ปัจจุบันเหลือพนักงานเพียงประมาณ 8,300 คน ต่ำกว่ากรอบอัตรากำลังกว่าร้อยละ 60
“รถไฟไทยกำลังวิ่งด้วยคนไม่พอ” เสียงสะท้อนจาก “สราวุธ สราญวงศ์” ปธ.สหภาพแรงงานรถไฟฯ
“ขบวนรถยังเท่าเดิม แต่คนทำงานลดลง”
สหภาพฯ ระบุว่า แม้จำนวนพนักงานลดลง แต่ภารกิจเดินรถยังเท่าเดิม ทั้งขบวนรถโดยสารและรถสินค้า รวมเกือบ 500 ขบวนต่อวัน ทำให้พนักงานต้องทำงานล่วงเวลา ทำงานวันหยุด และพักผ่อนไม่เพียงพอ ส่งผลกระทบต่อสุขภาพและความปลอดภัย โดยมีข้อมูลย้อนหลังตั้งแต่ปี 2565 พบพนักงานเสียชีวิตระหว่างปฏิบัติหน้าที่แล้ว 57 ราย เขาระบุว่า แม้ภายหลังรัฐบาลจะผ่อนคลายเงื่อนไขบางส่วน และอนุมัติรับพนักงานเพิ่ม แต่ก็ไม่ทันกับจำนวนคนที่หายไปจากระบบ
นายสราวุธ สราญวงศ์ ประธานสหภาพแรงงานรัฐวิสาหกิจรถไฟแห่งประเทศไทย (สร.รฟท.)
“คนขับรถไฟ” ไม่ใช่ใครก็ทำได้
อีกประเด็นที่ถูกตั้งคำถามหลังเกิดอุบัติเหตุ คือมาตรฐานพนักงานขับรถไฟ นายสราวุธ อธิบายว่า การจะเป็นพนักงานขับรถไฟนั้นไม่ง่าย เพราะต้องผ่านกระบวนการฝึกอบรมและสะสมประสบการณ์อย่างเข้มงวด ใช้เวลาอย่างน้อย 7 ปี
ตั้งแต่ตำแหน่งช่างเครื่อง ผู้ช่วยพนักงานขับรถ ไปจนถึงการสอบเลื่อนตำแหน่ง พร้อมต้องจดจำเส้นทาง จุดตัด ทางโค้ง ทางขึ้นลง และสภาพแวดล้อมตลอดแนวเส้นทางทั่วประเทศ ที่สำคัญต้องเผชิญความเสี่ยงสูง ทั้งจุดตัดกว่า 4,000 แห่ง รถยนต์ฝ่าจุดตัด คนเดินข้ามทาง โดยเฉพาะเส้นทางในเมือง ที่มีรถจักรยานยนต์และรถยนต์ฝ่าจุดตัดจำนวนมาก รวมถึงสภาพอากาศและสภาพรถจักรที่บางส่วนยังเป็นรุ่นเก่า
พอรถออกจากสถานีแล้ว ต้องควบคุมความเร็ว สังเกตสภาพทาง ชุมชน รถยนต์ หรือแม้แต่วัวควาย ที่อาจเข้ามาบนทางรถไฟ โดยเฉพาะจุดตัดที่ไม่มีเครื่องกั้น ต้องใช้ประสบการณ์และความระมัดระวังอย่างมาก บางคนใส่หูฟัง ไม่ได้ยินเสียงหวูด พนักงานต้องทั้งเปิดไฟ เปิดสัญญาณ และลดความเร็วเพื่อป้องกันอุบัติเหตุ
แจงปม “ใบอนุญาตพนักงานขับรถไฟ” ยังทำหน้าที่ได้ตามกฎหมาย
ส่วนกรณีข้อกังวลเรื่องใบอนุญาต ผู้ประจำหน้าที่ตามพระราชบัญญัติการขนส่งทางรางฉบับใหม่ สหภาพฯ ยืนยันว่า พนักงานขับรถไฟเดิมยังสามารถปฏิบัติหน้าที่ได้ ตามบทเฉพาะกาลของกฎหมาย แม้กระบวนการออกใบอนุญาตจากกรมการขนส่งทางราง ยังไม่แล้วเสร็จ พร้อมมองว่า การสื่อสารข้อมูลที่คลาดเคลื่อน อาจทำให้สังคมเข้าใจผิดว่า พนักงานรถไฟไม่มีคุณสมบัติในการปฏิบัติงาน
“รถไฟไทยกำลังวิ่งด้วยคนไม่พอ” เสียงสะท้อนจาก “สราวุธ สราญวงศ์” ปธ.สหภาพแรงงานรถไฟฯ
ยอมรับ “ตรวจสารเสพติด” ยังมีช่องโหว่ เสนอสุ่มตรวจเข้มขึ้น
แต่สิ่งสำคัญในขณะนี้ คือ การตรวจพบสารเสพติดในพนักงานขับรถไฟ ที่ทำให้ผู้โดยสารกังวลเรื่องความปลอดภัย นายสราวุธ ยอมรับว่า เป็นข้อบกพร่องที่ต้องเร่งปรับปรุง แม้ว่าในปัจจุบันมีการตรวจแอลกอฮอล์ก่อนปฏิบัติหน้าที่ทุกครั้ง แต่การตรวจสารเสพติด ยังใช้วิธีสังเกตพฤติกรรมและสุ่มตรวจเป็นระยะ พร้อมเสนอให้เพิ่มมาตรการเชิงรุก เพื่อสร้างความมั่นใจให้ประชาชน
เรื่องสารเสพติด ถ้ามีการเสพแล้วมาปฏิบัติหน้าที่ เรารับไม่ได้อยู่แล้ว ก็ต้องเข้มงวดมากขึ้น เพื่อรักษามาตรฐานและสร้างความมั่นใจให้ประชาชน
ค้านแนวคิด “ตัดรถไฟเข้าเมือง” ชี้กระทบคนรายได้น้อยหนักที่สุด
อีกประเด็นที่สหภาพแรงงานรถไฟฯ ไม่เห็นด้วย คือแนวคิดให้รถไฟหยุดที่ชานเมือง หรือให้ประชาชนเปลี่ยนระบบขนส่งที่สถานีกลางกรุงเทพอภิวัฒน์ นายสราวุธ มองว่า ไม่เห็นด้วยกับแนวคิดตัดรถไฟเข้าเมือง หรือให้ผู้โดยสารเปลี่ยนระบบที่สถานีกลางกรุงเทพอภิวัฒน์ เพราะจะสร้างภาระค่าใช้จ่ายและเพิ่มความลำบากให้ประชาชน โดยเฉพาะผู้มีรายได้น้อยที่พึ่งพารถไฟราคาถูกในการเดินทางเข้ากรุงเทพมหานคร
“รถไฟไทยกำลังวิ่งด้วยคนไม่พอ” เสียงสะท้อนจาก “สราวุธ สราญวงศ์” ปธ.สหภาพแรงงานรถไฟฯ
พร้อมเสนอให้ภาครัฐเร่งลงทุนระบบราง เพิ่มพนักงาน ปรับปรุงรถจักรและรถโดยสาร รวมถึงแก้ไขปัญหาจุดตัดทางรถไฟร่วมกับหน่วยงานท้องถิ่นและตำรวจ เพื่อยกระดับความปลอดภัย
มอง “รถไฟขาดทุน” เหตุรัฐไม่ชดเชยต้นทุนบริการสาธารณะ
กรณีที่การรถไฟฯ ขาดทุนสะสมเป็นจำนวนมาก นายสราวุธ ระบุว่า ต้องเข้าใจก่อนว่า “รถไฟ” คือบริการสาธารณะ ไม่ใช่ธุรกิจแสวงกำไร โดยข้อมูลศึกษาต้นทุนพบว่า การให้บริการประชาชน 1 คนต่อ 1 กิโลเมตร มีต้นทุนกว่า 3 บาท แต่การรถไฟฯ เก็บค่าโดยสารเฉลี่ยเพียง 24 สตางค์ ต่อ กิโลเมตร แม้ปัจจุบันการรถไฟฯ จะถูกมองว่า ขาดทุนสะสมกว่า 300,000 ล้านบาท
แต่ในความเป็นจริง รถไฟเป็นบริการสาธารณะที่ทั่วโลก ต้องได้รับการอุดหนุนจากรัฐ เพราะค่าโดยสารถูกกว่าต้นทุนจริงหลายเท่า และช่วยลดภาระค่าครองชีพของประชาชน โดยเรียกร้องให้รัฐบาลสนับสนุนระบบรางอย่างจริงจัง ทั้งในด้านงบประมาณ บุคลากร และการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน เพื่อให้รถไฟเป็นทางเลือกหลักของการเดินทางในอนาคต
วิภูษา สุขมาก : ผู้สื่อข่าวเศรษฐกิจ