เข้าสู่ฤดูฝนตอนนี้หลายพื้นที่ ต้องเตรียมรับน้ำท่วม โดยเฉพาะพื้นที่เศรษฐกิจ และชุมชนที่เคยถูกน้ำท่วมหนัก อ.แม่สาย จ.เชียงราย เป็นอีกพื้นที่ ที่ต้องเตรียมความพร้อมและเฝ้าระวัง แต่ปีนี้อาจมีความเสี่ยงมากกว่าหลายปี เพราะฝั่งเมียนมามีการก่อสร้างพนังถาวร และอาคารที่กีดขวางทางน้ำยังไม่รื้อถอน

คำถามสำคัญ ปีนี้เอาอยู่ไหม? จากปัญหาขณะนี้

1.อาคารบริเวณ หลังสะพานมิตรภาพไทย-เมียนมาแห่งที่ 1 ที่เขียนข้อความ “รื้อถอนหลังฤดูน้ำหลาก” แต่ตอนนี้ยังโผล่เกือบกลางแม่น้ำแม่สาย นี่เป็นหนึ่งอุปสรรคสำคัญกีดขวางการระบายน้ำในช่วงฤดูน้ำหลากของอำเภอแม่สาย จากน้ำท่วมใหญ่ปี 2567

2.ในฝั่งประเทศเมียนมา เมืองท่าขี้เหล็ก ได้ก่อสร้างพนังคอนกรีดเสริมเหล็กถาวร ตลอดแนวตลิ่งแม่น้ำสาย ตั้งแต่แม่น้ำสายไหลเข้าประเทศไทย จนถึงสะพานมิตรภาพแห่งที่ 1

ปีนี้ในฝั่งเมียนมามีการก่อสร้างพนังสูงประมาณ 3 เมตร และก่อเสริมพนังถาวรขึ้นอีก 3 เมตร ทำให้พนังบริเวณนี้สูงกว่า 6 เมตร คาดว่าจะเสร็จก่อนฤดูน้ำหลากปีนี้

การก่อสร้างพนังที่สูงขึ้นในฝั่งเมียนมา แม้ ฝั่งไทยก็มีพนังสูง 6 เมตร เช่นเดียวกัน แต่เป็นพนังชั่วคราว โดยบางจุดแม้จะตอกเสาเข็ม แต่ส่วนใหญ่ก็เป็นพนังกระสอบทรายบิ๊กแบ๊ค ทำให้ชาวบ้านกังวลว่า พนังฝั่งไทยจะป้องกันน้ำท่วมปีนี้ไม่ได้

ข้อมูลแผนรับมือน้ำท่วมแม่สาย ปี 2569

สำหรับแผนเตรียมการและแก้ไขปัญหาอุกทกภัยในพื้นที่ อ.แม่สาย จ.เชียงราย โดยกองอำนวยการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยจังหวัดเชียงราย ที่ผ่านมาได้มีการจัดประชุมที่ อ.แม่สาย มีแผนดำเนินการ ระยะสั้น ระยะกลาง และระยะยาว รวมไปถึงระยะเร่งด่วนปีนี้

1.แผนระยะสั้น ปี 2568 จังหวัดเชียงรายได้ขอ งบกลางสำรองจ่ายฉุกเฉิน โครงการรื้อถอนอาคารกีดขวางทางน้ำ งบประมาณ 39.36 ล้านบาท (ที่เห็นอาคารใกล้สะพานแม่น้ำสายแห่งที่ 1)

แต่ ปีนี้ 2569 คงรื้อถอนไม่ทัน หลังกระทรวงมหาดไทย และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย ได้เห็นชอบเสนอไปยังสำนักงบประมาณ

แต่เนื่องจากที่ดินดังกล่าวเป็นที่ดินราชพัสดุ ของกรมธนารักษ์ จึงได้หารือร่วมกันว่า

จะต้องมีการขุดลอก ขุดดิน และการรื้อถอนสิ่งปลูกสร้างที่เป็นที่ราชพัสดุดังกล่าวกระทบต่อทรัพสินราชการ จึงรายงานให้กรมธนารักษ์พิจารณาแนวทางการบริหารจัดการทรัพย์สินก่อน

อาคารดังกล่าวจึงรื้อถอนไม่ได้...จึงต้องมี

2.“แผนเร่งด่วน” ในแผนเร่งด่วน ซึ่งจังหวัดเชียงรายได้ประชุมร่วมกับภาควิชาการ รศ.ชูโชค อายุพงศ์ เป็นนักวิชาการเชี่ยวชาญด้านวิศวกรรมโยธาและภัยพิบัติ หัวหน้าศูนย์วิจัยด้านการจัดการภัยพิบัติทางธรรมชาติ ม.เชียงใหม่ ให้ความเห็นว่า การก่อสร้างพนังในฝั่งเมียนมาจะทำให้แม่น้ำสายในช่วงฤดูฝนยกตัวสูงขึ้น อาจทำให้อำเภอแม่สายได้รับผลกระทบรุนแรง จึงมีความจำเป็นต้องดำเนินการเร่งด่วน คือ ต้องเร่งซ่อมพนังกั้นน้ำชั่วคราวกึ่งถาวรที่กรมการทหารช่างก่อสร้างไว้ปีที่ผ่าน

โดยวันนี้ (6 พ.ค.69) อำเภอแม่สาย กรมการทหารช่าง และส่วนราชการท้องถิ่นเทศบาลได้แก่ ตำบลแม่สาย เทศบาลตำบลเวียงพานคำ และเทศบาลตำบลแม่สายมิตรภาพ พร้อมหน่วยงานที่เกี่ยงข้อง จะลงพื้นที่สำรวจในบริเวณพนังป้องกัน ก่อนจะพิจารณาขอใช้งบประมาณท้องถิ่นซ่อมแนวป้องกันก่อนในปีนี้

3.แผนระยะกลางและระยะยาว กรมโยธาธิการและผังเมือง มีแผนก่อสร้างคันกั้นน้ำคอนกรีตเสริมเหล็ก ปรับปรุงภูมิทัศน์ และก่อสร้างเขื่อนป้องกันตลิ่ง พร้อมระบบปรับปรุงระบายน้ำหลัก งบประมาณ 2,950 ล้านบาท โดยจะมีการรับฟังความเห็นครั้งสุดท้ายในวันพรุ่งนี้

แผนรับมือน้ำท่วมแม่สาย ...

ท้องถิ่นเอาอยู่ไหม? กับ งบประมาณที่(อาจ) จำกัด หรือไม่พอ

ปีที่68 แผนระยะเร่งด่วนรัฐบาลใช้งบกลาง ทำพนังชั่วคราวและกึ่งถาวร(บางจุด)ป้องกัน 90 ล้านบาท

ปีนี้รัฐบาล....จะแก้ไข “แผนระยะเร่งด่วนอย่างไร?” ไม่ทันก่อสร้างเพราะยุบสภา

ถ้าไม่ทำอะไรเลยตอนนี้ ...แม่สายจะอยู่ในความเสี่ยง พื้นที่เศรษฐกิจ และชีวิตของประชาชน

รายงาน : โกวิทย์ บุญธรรม ผู้สื่อข่าวไทยพีบีเอส ศูนย์ข่าวภาคเหนือ